Την αναβάθμιση του επιπέδου των σχέσεών της με την Αίγυπτο σε Συνολική και Στρατηγική εταιρική σχέση (Comprehensive and Strategic Partnership) αποφασίζει η ΕΕ. Οι σχέσεις ΕΕ - Αιγύπτου είναι ήδη στενές και η Συμφωνία Σύνδεσης ΕΕ- Αιγύπτου (2004) συμπληρώνει φέτος 20 χρόνια ζωής. Η Κοινή Δήλωση ΕΕ και Αιγύπτου που θα υπογραφεί στο Κάιρο σήμερα 17 Μαρτίου από την Πρόεδρο της Κομισιόν Ursula von der Leyen και τον Πρόεδρο της Αιγύπτου Abdel Fattah el-Sisi θα περιγράφει τους βασικούς άξονες συνεργασίας.
Στόχοι της Συνολικής και Στρατηγικής Σχέσης ΕΕ - Αιγύπτου είναι η ενίσχυση των πολιτικών σχέσεων (προώθηση της δημοκρατίας, των θεμελιωδών ελευθεριών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων), η στήριξη της οικονομικής σταθερότητας της Αιγύπτου, ιδιαίτερα η μακροοικονομική σταθερότητα και η βιώσιμη ανάπτυξη, η στήριξη των επενδύσεων και του εμπορίου, όπως στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της ψηφιοποίησης. Στους στόχους περιλαμβάνονται επίσης η στήριξη της γεωργίας, της ασφάλειας υδάτων, με εγγυήσεις από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Βιώσιμης Ανάπτυξης (European Fund for Sustainable Development) και το Οικονομικό Επενδυτικό Σχέδιο.
Μέχρι το τέλος του χρόνου προγραμματίζεται η διοργάνωση Επενδυτικής Διάσκεψης ΕΕ - Αιγύπτου. Στρατηγικοί τομείς συνεργασίας ΕΕ - Αιγύπτου είναι μεταξύ άλλων η ενέργεια, με εμβάθυνση των υπαρχόντων σχημάτων συνεργασίας, όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Αιγύπτου (GREGY Interconnector), καθώς και η Μετανάστευση και η Κινητικότητα. Στη διαχείριση του Μεταναστευτικού, ΕΕ και Αίγυπτος θα συμφωνήσουν σε ολιστική προσέγγιση που περιλαμβάνει την αντιμετώπιση των αιτίων της παράνομης μετανάστευσης, μέσω της ανάπτυξης και της στηριξης της απασχόλησης των νέων, αλλά και μέσω της καταπολέμησης των δικτύων των διακινητών, της προστασίας των συνόρων και της διασφάλισης των επιστροφών.
Μία «στρατηγική και περιεκτική εταιρική σχέση» με την Αίγυπτο βρίσκεται στο επίκεντρο της μίνι συνόδου που πραγματοποιείται σήμερα, Κυριακή στο Κάιρο.
Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης, ο Βέλγος πρωθυπουργός Αλεξάντερ Ντε Κρόο, η Ιταλίδα ομόλογός του Τζόρτζια Μελόνι και ο Αυστριακός καγκελάριος Καρλ Νεχάμερ στέλνουν μήνυμα έμπρακτης στήριξης την ώρα που η συνεχώς επιδεινούμενη οικονομία της Αιγύπτου πλήττεται από το αυξανόμενο δημόσιο χρέος που ξεπερνά το 90% του ΑΕΠ και η μεταναστευτική πίεση αυξάνεται.
Το πακέτο ύψους 7,4 δισ. ευρώ όπως είχαν αναφέρει οι Financial Times, θα αφορά στη μετανάστευση, το εμπόριο, τους υδάτινους πόρους, το ανθρώπινο κεφάλαιο και τη δημογραφία .
Από αυτά τα χρήματα, το 1 δισ. ευρώ αφορά σε βραχυπρόθεσμες ανάγκες και θα αποδεσμευτεί το 2024, ενώ τα 4 δισ. για τα οποία χρειάζεται η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αφορούν στην περίοδο 2025-2027, το 1,8 στοχεύει σε επενδύσεις και είναι σε συνεργασία με ευρωπαϊκές αρχές, ενώ τα 600 εκατ. σχετίζονται με έργα κυρίως στον τομέα της μετανάστευσης και την τεχνική βοήθεια (π.χ ενίσχυση συνόρων, κέντρα υποδοχής, εκπαίδευση συνοριοφυλάκων). Η βοήθεια θα προέρχεται από δάνεια, ανακατανομές και εγγυήσεις, ενώ το συνολικό ποσό των 7,4 δισ. ευρώ δεν αποκλείεται να αυξηθεί το προσεχές διάστημα. Το τρέχον εξάμηνο πιθανόν θα λάβει χώρα η επενδυτική διάσκεψη για την Αίγυπτο.
Ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Μαργαρίτης Σχοινάς, από τις Αιγές λίγα εικοσιτετράωρα πριν από την άφιξη των Ευρωπαίων ηγετών στο Κάιρο είχε σημειώσει ότι «ενώ η συνολική εικόνα των μεταναστευτικών ροών στη ΝΑ Ευρώπη είναι καλύτερη συνολικά, είναι αλήθεια ότι τις τελευταίες εβδομάδες έχουμε μία αυξανόμενη πίεση από τη Λιβύη προς την Κρήτη» επισημαίνοντας ότι «είναι ένα θέμα που μας απασχολεί, το παρακολουθούμε πολύ στενά, είμαστε σε άμεση επαφή με τις ελληνικές αρχές και είμαστε έτοιμοι να βοηθήσουμε, όπου χρειάζεται, όσο διαρκεί αυτή η εξέλιξη».
Αναβάθμιση της σχέσης ΕΕ-Αιγύπτου
Όπως αναφέρει ευρωπαϊκή πηγή, «σ' αυτή την εταιρική σχέση ΕΕ-Αιγύπτου σημασία έχει το βάθος και η ποιότητα αυτής της σχέσης». Είκοσι χρόνια μετά την έναρξη ισχύος της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ-Αιγύπτου, η σχέση αναβαθμίζεται, ένας στόχος, ο οποίος είχε επισημανθεί τον περασμένο Ιανουάριο μετά τη δέκατη σύνοδο του Συμβουλίου Σύνδεσης ΕΕ-Αιγύπτου, και όπου σημειώθηκε χαρακτηριστικά: «Η ΕΕ και η Αίγυπτος προτίθενται να επιδιώξουν μια συνεργασία που προωθεί την πολυμερή προσέγγιση και τη βασισμένη σε κανόνες διεθνούς τάξης. Θα συνεχίσουν να συνεργάζονται για την προώθηση της σταθερότητας, της ειρήνης και της ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, τη Μεσόγειο και την Αφρική. Δεδομένης της σημασίας που αποδίδουν στη σχέση τους, η ΕΕ και η Αίγυπτος σκοπεύουν να την αναβαθμίσουν σε επίπεδο περιεκτικής και στρατηγικής εταιρικής σχέσης».
Ειδικότερα, η ευρεία συμφωνία με την Αίγυπτο, διαφοροποιείται από την Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας που είχε υπογραφεί το 2016 και αφορούσε μόνο το μεταναστευτικό, καθώς και από το μνημόνιο συνεργασίας με την Τυνησία εφόσον πλέον γίνεται λόγος για μία «περιεκτική-συμπεριληπτική συμφωνία».
Η υπογραφή της περιεκτικής εταιρικής σχέσης με την Αίγυπτο, λαμβάνει χώρα μετά την έναρξη λειτουργίας του θαλάσσιου ανθρωπιστικού διαδρόμου στην Κύπρο και δύο ημέρες μετά την άφιξη στη Γάζα του πρώτου πλοίου με ανθρωπιστική βοήθεια που απέπλευσε από την Λάρνακα.
Σύμφωνα με πηγές, η Κύπρος διατηρεί εξαιρετικά στενές σχέσεις με κράτη της περιοχής, ειδικά με το Κάιρο «οι σχέσεις είναι διαχρονικές και είναι από τις λίγες χώρες που έχει Συμβούλιο Διακυβερνητικής Συνεργασίας», ενώ ως προς την κοινή διακήρυξη που θα υπογραφεί στη σημερινή σύνοδο, ο Νίκος Χριστοδουλίδης είχε υπογραμμίσει και στο παρελθόν, πριν από την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου, την ανάγκη η ΕΕ να αυξήσει την εμπλοκή της στην περιοχή και ειδικά στην Αίγυπτο.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, είχε βρεθεί στην Αίγυπτο και τον περασμένο Νοέμβριο με βασικό κομμάτι της επίσκεψης την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στους Παλαιστίνιους, τονίζοντας ταυτόχρονα ότι με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Φατάχ Αλ-Σίσι συζήτησαν για την συνεργασία έτσι ώστε να αποφευχθεί η περιφερειακή κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Ο ρόλος του GREGY
Η βαρύτητα που δίνει η ΕΕ στις σχέσεις με την Αίγυπτο είχε αποτυπωθεί επίσης στις δηλώσεις που είχε κάνει ο επίτροπος διεύρυνσης Όλιβερ Βάρχελι τον περασμένο Ιανουάριο, ο οποίος είχε επισημάνει ότι πρόκειται για «χρυσή εποχή στις σχέσεις ΕΕ-Αιγύπτου», ενώ είχε κάνει ειδική αναφορά στον GREGY.
«Η Αίγυπτος μπορεί να γίνει όχι μόνο ένας αξιόπιστος προμηθευτής φυσικού αερίου, αλλά και μια αξιόπιστη πηγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Και για το λόγο αυτό, τονίσαμε από την πλευρά μας ότι είναι σημαντικό το καθεστώς του έργου αμοιβαίου ενδιαφέροντος για το έργο GREGY, του καλωδίου ηλεκτρικής ενέργειας βαθέων υδάτων μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου» είχε υπογραμμίσει χαρακτηριστικά.
Ισχυρές σχέσεις της ΕΕ με χώρες προέλευσης και διέλευσης μεταναστών
Την ίδια ώρα όμως υπάρχουν οι φωνές, οι οποίες φέρνουν στο προσκήνιο το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αίγυπτο.
Η αποστολή γίνεται στο πλαίσιο «των συζητήσεων με την Αίγυπτο σε σχέση με το πώς θα ενισχυθεί η εταιρική σχέση. Υπάρχουν ειδικοί μηχανισμοί για τη συζήτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων συμπεριλαμβανομένης της Αιγύπτου» είχε επισημάνει στις 13 Μαρτίου ο επικεφαλής εκπρόσωπος της Επιτροπής, Ερίκ Μαμέρ. Το ζήτημα είχε εγείρει και η Ολλανδία κατά τη διάρκεια συζήτησης για την επίσκεψη, ωστόσο όπως αναφέρουν πληροφορίες η γενικότερη κατάσταση, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, η αστάθεια στο Σουδάν και τη Λιβύη, χώρες με τις οποίες συνορεύει η Αίγυπτος κάνουν αντιληπτό στα κράτη-μέλη τη σημασία της συνεργασίας. Ευρωπαϊκή πηγή κάνει λόγο για «ρεαλιστική προσέγγιση» από την πλευρά των Βρυξελλών, ενώ άλλη πηγή επισημαίνει τη σημασία που έχει «η ΕΕ να κάνει ισχυρές σχέσεις με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης μεταναστών με στόχο τη σταθεροποίηση της κατάστασης».
Ο τρόπος που έχει επιλέξει άλλωστε να αντιμετωπίσει η ΕΕ το μεταναστευτικό είναι κάνοντας προσπάθεια να «αντιμετωπίσει το πρόβλημα στη ρίζα του», και με επαφές με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης, όπως είχε συμβεί μετά την εργαλειοποίηση μεταναστών στον Έβρο, τη διαχείριση αντίστοιχης κατάστασης όταν η Λευκορωσία χρησιμοποίησε «ως όπλο» μετανάστες, καθώς επίσης και με ζυμώσεις με χώρες όπως για παράδειγμα το Ιράκ.
Στην μικρή ολομέλεια του Απριλίου στις Βρυξέλλες, πιθανόν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να ψηφίσει για το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το 'Ασυλο φέρνοντας ακόμη πιο κοντά την εφαρμογή νέων κανόνων.
