Της Δήμητρας Μανιφάβα
Αυστηρά κριτήρια ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών και ρυθμίσεις, οι οποίες ακόμη δεν φέρεται να έχουν συμφωνηθεί πλήρως με τους δανειστές, περιλαμβάνει το νομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης το οποίο τέθηκε από χθες σε δημόσια διαβούλευση, διαδικασία η οποία πρόκειται να διαρκέσει έως τις 3 Μαρτίου. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο εξαιρείται από τη διαγραφή οφειλή από ΦΠΑ και παρακρατηθέντες φόρους, το ελάχιστο όριο οφειλής για να υπαχθεί κάποιος στο μηχανισμό είναι 20.000 ευρώ, ενώ δεν περιλαμβάνεται, τουλάχιστον σε αυτό το νομοσχέδιο ρύθμιση για την προστασία τραπεζικών στελεχών που θα προβαίνουν σε αναδιαρθρώσεις και κυρίως θα υπογράφουν το “κούρεμα” οφειλών. Πρόκειται για τα τρία σημεία για τα οποία υπάρχει διαφωνία της ελληνικής κυβέρνησης τόσο με τους δανειστές, αλλά και εν μέρει και με τις τράπεζες.
Στο νομοσχέδιο προβλέπεται επίσης και η δυνατότητα της αυτοματοποιημένης ρύθμισης για οφειλές έως 50.000 ευρώ. Ειδικότερα, στην παράγραφο 3 του άρθρου 16 αναφέρεται ότι με απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Ανάπτυξης, Οικονομικών και Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, μπορεί να θεσπισθεί, για πρόσωπα, των οποίων οι συνολικές προς ρύθμιση οφειλές δεν ξεπερνούν το ποσό 50.000 ευρώ, απλοποιημένη διαδικασία ρύθμισης των οφειλών τους, κατά την οποία η πρόταση ρύθμισης, καθώς και η αξιολόγηση της βιωσιμότητας του οφειλέτη, θα παράγονται με αυτοματοποιημένο τρόπο από την ηλεκτρονική πλατφόρμα. Ο εξωδικαστικός μηχανισμός προβλέπεται να ισχύσει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018.
Ποιους αφορά ο εξωδικαστικός
Στον εξωδικαστικό μπορούν να υπαχθούν όλες οι μικρές, μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις, καθώς και οι ατομικές επιχειρήσεις, εφόσον το συνολικό προς ρύθμιση χρέος τους υπερβαίνει τις 20.000 ευρώ. Επίσης πρέπει να πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
-Έχουν οφειλές από δάνειο ή άλλη αιτία σε τράπεζα με καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, κατά την 31/12/2016.
-Έχουν οφειλές από δάνειο ή άλλη αιτία σε τράπεζα που ρυθμίστηκε μετά την 1η Ιουλίου 2016..
-Έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τις Εφορίες.
-Έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές προς φορείς κοινωνικής ασφάλισης.
-Έχουν εκδώσει επιταγές που σφραγίστηκαν.
-Έχουν εκδοθεί διαταγές πληρωμής ή δικαστικές αποφάσεις εις βάρος τους, λόγω ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων από τρίτους (π.χ. προμηθευτές κλπ).
-Οι μικρές επιχειρήσεις με τζίρο έως 2,5 εκατ. ευρώ και ληξιπρόθεσμες οφειλές έως 2 εκατ. ευρώ θα πρέπει να εμφανίζουν θετικό καθαρό αποτέλεσμα προ φόρων σε μία τουλάχιστον από τις τελευταίες τρεις χρήσεις πριν από την υποβολή της αίτησης. Οι μεγάλες, με τζίρο άνω των 2,5 εκατ. ευρω και χρέη άνω των 2 εκατ. ευρω πρέπει σε μία τουλάχιστον από τις τελευταίες τρεις χρήσεις πριν από την υποβολή της αίτησης να εμφανίζουν θετικά αποτελέσματα προ τόκων, φόρων και αποσβέσεων, ή θετική καθαρή θέση.
Ποιοι δεν εντάσσονται στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
-Δεν εντάσσονται οι ελεύθεροι επαγγελματίες, διότι έχουν τη δυνατότητα να υπαχθούν στον νόμο Κατσέλη.
-Δεν επιτρέπεται η υπαγωγή οφειλών που δημιουργήθηκαν μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2016.
-Μια επιχείρηση δεν μπορεί να υπαχθεί στο Νόμο αν το 85% των συνολικών οφειλών της ανήκει σε έναν πιστωτή.
-Επίσης, δεν μπορούν να υποβάλλουν αίτηση στον εξωδικαστικό μηχανισμό οι ακόλουθες κατηγορίες επιχειρήσεων: τράπεζες, χρηματοδοτικά ιδρύματα (π.χ. επιχειρήσεις που χρηματοδοτούν αγορά αυτοκινήτου), πάροχοι επενδυτικών υπηρεσιών (π.χ. χρηματιστηριακές εταιρείες), ασφαλιστικές εταιρείες, οργανισμοί συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (π.χ. hegde funds), νομικά πρόσωπα που έχουν υποβάλλει αίτηση εξυγίανσης ή πτώχευσης ή βρίσκονται σε διαδικασία λύσης και εκκαθάρισης ή έχουν ήδη διακόψει την επιχειρηματική δραστηριότητα, επιχειρήσεις των οποίων οι εκπρόσωποι (π.χ. πρόεδροι / διευθύνοντες σύμβουλοι / διαχειριστές και κάθε άλλο πρόσωπο εντεταλμένο για τη διαχείριση εταιρειών) έχουν καταδικαστεί με αμετάκλητη δικαστική απόφαση για φοροδιαφυγή ή υπεξαίρεση ή απάτη κατά του δημοσίου / φορέων κοινωνικής ασφάλισης ή νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή εκβίαση ή πλαστογραφία ή δωροδοκία ή δωροληψία ή λαθρεμπορία ή χρεοκοπία ή καταδολίευση δανειστών.
Ποιες οφειλές δεν μπορούν να ενταχθούν στον εξωδικαστικό και ποιες δεν μπορούν να διαγραφούν
-Δεν επιτρέπεται η υπαγωγή οφειλών που δημιουργήθηκαν μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2016.
-Απαγορεύεται η διαγραφή βασικής οφειλής προς το Δημόσιο που αφορά τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ), τους παρακρατούμενους φόρους,
τα ποσά από καταπτώσεις εγγυήσεων που έχουν χορηγηθεί σε δάνεια με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.
-Δεν επιτρέπεται η διαγραφή βασικής οφειλής παρακρατούμενων εισφορών εργαζομένων προς φορείς κοινωνικής ασφάλισης, ενώ η διαγραφή βασικής οφειλής προς φορείς κοινωνικής ασφάλισης δεν θα επηρεάζει τα ασφαλιστικά δικαιώματα τρίτων.
-Δεν είναι έγκυρος όρος σύμβασης αναδιάρθρωσης, ο οποίος προβλέπει
την αποπληρωμή οφειλών προς το Δημόσιο σε περισσότερες από 120 δόσεις. Κατ’ εξαίρεση, για οφειλές προς το Δημόσιο οι οποίες υπερβαίνουν τα 2.000.000 ευρώ, η αποπληρωμή των οφειλών μπορεί να γίνεται σε περισσότερες δόσεις, εφόσον συναινεί το Δημόσιο υπό την προϋπόθεση ότι η μεγαλύτερη διάρκεια αποπληρωμής δικαιολογείται από την συνολική δυνατότητα αποπληρωμής του οφειλέτη, (έχει ως αποτέλεσμα την αποπληρωμή συνολικά μεγαλύτερου μέρους της οφειλής προς το Δημόσιο, και δεν ξεπερνά τη διάρκεια αποπληρωμής οφειλών προς άλλους πιστωτές με μεγαλύτερη απαίτηση από αυτή του Δημοσίου).
-Δεν είναι έγκυρος ο όρος σύμβασης εξωδικαστικού που προβλέπει τμηματική αποπληρωμή οφειλών προς το Δημόσιο ανά χρονικά διαστήματα που υπερβαίνουν το μήνα, την καταβολή μηνιαίας δόσης μικρότερης των 50 ευρώ, την παροχή περιόδου χάριτος για την αποπληρωμή οφειλών προς το Δημόσιο και την ικανοποίηση απαιτήσεών του με άλλα ανταλλάγματα αντί χρηματικού ποσού.
Ο αριθμός και το ύψος των δόσεων καταβολής του ποσού που προσδιορίζεται στη σύμβαση αναδιάρθρωσης για την αποπληρωμή οφειλών προς το Δημόσιο, θα καθορίζονται με κριτήρια τη μηνιαία δυνατότητα αποπληρωμής του οφειλέτη, τη μέγιστη διάρκεια της ρύθμισης και τον υπολογισμό της καθαρής παρούσας αξίας,
Σε περίπτωση που στη σύμβαση αναδιάρθρωσης προβλέπεται διαγραφή οφειλών προς το Δημόσιο, αυτή θα γίνεται κατά σειρά παλαιότητας, από την παλαιότερη οφειλή προς τη νεώτερη, με κριτήριο το χρόνο καταχώρησης της οφειλής στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων και όχι το χρόνο λήξης της νόμιμης προθεσμίας καταβολής ,εφάπαξ ή σε δόσεις.
Μάλιστα επί των οφειλών προς το Δημόσιο που θα ρυθμίζονται δεν θα υπολογίζονται περαιτέρω τόκοι ή προσαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής.
H διαδικασία που θα ακολουθείται
1) Ο ενδιαφερόμενος οφειλέτης θα υποβάλλει αίτηση ηλεκτρονικά στην Ειδική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (Ε.Γ.Δ.Ι.Χ.) με τη χρήση ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας, η οποία θα τηρείται στην ιστοσελίδα της Ε.Γ.Δ.Ι.Χ.. Τα δεδομένα του οφειλέτη θα τηρούνται στη βάση δεδομένων της Ε.Γ.Δ.Ι.Χ. για τρία από τη λήξη της εκτέλεσης της σύμβασης αναδιάρθρωσης οφειλών ή από την ακύρωσή της ή από την τελεσιδικία της απόφασης που απορρίπτει την αίτηση επικύρωσής της . Μέχρι να λειτουργήσει η ηλεκτρονική πλατφόρμα οι αιτήσεις θα υποβάλλονται σε έντυπη και ψηφιακή μορφή στις Διευθύνσεις Ανάπτυξης των Περιφερειακών Ενοτήτων. Τα συνοδευτικά της αίτησης έγγραφα και δικαιολογητικά υποβάλλονται αποκλειστικά σε ψηφιακή μορφή.
2)Εντός δύο εργάσιμων ημερών από την κατάθεση της αίτησης η Ε.Γ.Δ.Ι.Χ. διορίζει συντονιστή της διαδικασίας από το μητρώο συντονιστών που τηρείται στην Ε.Γ.Δ.Ι.Χ. και στο οποίο εγγράφονται κατά προτεραιότητα διαπιστευμένοι διαμεσολαβητές. Αυτός εντός 2 εργάσιμων ημερών μπορεί να αποποιηθεί τον διορισμό του. Αν ο οφειλέτης και οι συμμετέχοντες πιστωτές δεν συμφώνησαν μεγαλύτερη αμοιβή, η αμοιβή του συντονιστή ορίζεται σε 200 ευρώ για οφειλέτες που εντάσσονται στην κατηγορία των μικρών επιχειρήσεων και σε 400) ευρώ για οφειλέτες που εντάσσονται στην κατηγορία των μεγάλων επιχειρήσεων. Αν ο οφειλέτης και οι συμμετέχοντες πιστωτές δεν συμφώνησαν διαφορετικά, τα ποσά της προηγούμενης παραγράφου βαρύνουν το μέρος που προκάλεσε την υποβολή αίτησης για έναρξη της διαδικασίας και προκαταβάλλεται στο συντονιστή πριν τον έλεγχο της πληρότητας της αίτησης.
3)Η Ε.Γ.Δ.Ι.Χ. κοινοποιεί στον συντονιστή σε ηλεκτρονική μορφή αντίγραφο της αίτησης και των συνοδευτικών εγγράφων. Ο συντονιστής ελέγχει την πληρότητα της αίτησης και των συνοδευτικών εγγράφων και σε περίπτωση που ο φάκελος της αίτησης δεν είναι πλήρης καλεί τον οφειλέτη να καταθέσει εντός πέντε εργασίμων ημερών τα έγγραφα που λείπουν. Εάν ο φάκελος δεν συμπληρωθεί εμπρόθεσμα η διαδικασία θεωρείται περαιωθείσα ως άκαρπη και ο συντονιστής συντάσσει πρακτικό αποτυχίας της διαδικασίας το οποίο αποστέλλει ηλεκτρονικά στην Ε.Γ.Δ.Ι.Χ. και στον αιτούντα. Μετά τη διαπίστωση της πληρότητας της αίτησης ή τη συμπλήρωση του φακέλου ο συντονιστής εκδίδει υπογεγραμμένη βεβαίωση με την οποία πιστοποιεί την πληρότητα της αίτησης και την αποστέλλει αυθημερόν στην Ε.Γ.Δ.Ι.Χ.. Η ως άνω βεβαίωση πιστοποιείται ηλεκτρονικά από την Ε.Γ.Δ.Ι.Χ. και κοινοποιείται αυθημερόν στον οφειλέτη και στο συντονιστή.
4)Εντός δύο ημερών από τη λήψη της αίτησης ο συντονιστής κοινοποιεί πρόσκληση συμμετοχής στον εξωδικαστικό συμβιβασμό σε όλους τους πιστωτές που έχει αναφέρει ο οφειλέτης. Οι πιστωτές πρέπει να απαντήσουν εάν συμμετέχουν εντός 10 ημερών. Σε περίπτωση διαπίστωσης έλλειψης απαρτίας, η διαδικασία θεωρείται περαιωθείσα ως άκαρπη και ο συντονιστής συντάσσει πρακτικό αποτυχίας της διαδικασίας το οποίο αποστέλλει ηλεκτρονικά στην Ε.Γ.Δ.Ι.Χ., στον αιτούντα και στους πιστωτές. Από την ημερομηνία αποστολής της πρόσκλησης και για χρονικό διάστημα εβδομήντα ημερών αναστέλλονται αυτοδικαίως τα μέτρα, εκκρεμή ή μη, ατομικής και συλλογικής αναγκαστικής εκτέλεσης κατά του οφειλέτη για την ικανοποίηση των απαιτήσεων, των οποίων ζητείται η εξωδικαστική ρύθμιση, καθώς και η λήψη οποιουδήποτε ασφαλιστικού μέτρου κατά του οφειλέτη, συμπεριλαμβανομένης της εγγραφής προσημείωσης υποθήκης, εκτός εάν με αυτό επιδιώκεται η αποτροπή της απομάκρυνσης ή αφαίρεσης ή μετακίνησης κινητών πραγμάτων της επιχείρησης ή εν γένει εξοπλισμού που δεν έχει συμφωνηθεί και ενέχει κίνδυνο απαξίωσης της επιχείρησης του οφειλέτη
5)Σε περίπτωση που υπάρξει απαρτία και η διαδικασία προχωρήσει ο πιστωτής συντάσσει αντιπρόταση που πρέπει κατ’ ελάχιστον να περιέχει:
(α) την αξία ρευστοποίησης των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη και των συνοφειλετών που έχουν υποβάλει την αίτηση από κοινού με τον οφειλέτη, εφόσον ο πιστωτής που υποβάλλει την αντιπρόταση δεν συναινεί με την αξία ρευστοποίησης που έχει δηλωθεί από τον οφειλέτη και τους συνοφειλέτες,
(β) το ποσό που προτείνεται να καταβάλλει ο οφειλέτης για την αποπληρωμή των οφειλών του, καθώς και το ποσό που προτείνεται να καταβάλλουν οι συνοφειλέτες για την αποπληρωμή των οφειλών για τις οποίες ευθύνονται, σε περίπτωση από κοινού υποβολής της αίτησης με τον οφειλέτη, εφόσον ο πιστωτής που υποβάλλει την αντιπρόταση δεν συναινεί με τα ποσά που προτάθηκαν από τον οφειλέτη και τους συνοφειλέτες και
(γ) το συνολικό ποσό που πρέπει να πληρωθεί σε κάθε πιστωτή με τη σύμβαση αναδιάρθρωσης οφειλών.
6)Για την έγκριση πρότασης αναδιάρθρωσης απαιτείται η συναίνεση του 60% των πιστωτών στους οποίους συμπεριλαμβάνεται το 40% αυτών που έχουν ειδικό προνόμιο (π.χ. Εμπράγματες εξασφαλίσεις).
7)Η εκπόνηση αξιολόγησης βιωσιμότητας του οφειλέτη μπορεί να ανατεθεί σε εμπειρογνώμονα εφόσον υποβάλλεται σχετικό αίτημα από συμμετέχοντες πιστωτές που είναι δικαιούχοι τουλάχιστον του ενός τρίτου του συνόλου των απαιτήσεων που συμμετέχουν στη διαδικασία (προαιρετικός διορισμός εμπειρογνώμονα).
Στον εμπειρογνώμονα μπορεί να ανατεθεί με τους ίδιους όρους και η εκπόνηση σχεδίου αναδιάρθρωσης οφειλών. Η επιλογή και ο διορισμός του εμπειρογνώμονα γίνεται με απόφαση της απόλυτης πλειοψηφίας των συμμετεχόντων πιστωτών. Η αμοιβή του εμπειρογνώμονα συμφωνείται ελεύθερα και βαρύνει τους συμμετέχοντες πιστωτές που υπέβαλαν το σχετικό αίτημα διορισμού. Σε περίπτωση κατάρτισης σύμβασης αναδιάρθρωσης οφειλών με βάση σχέδιο αναδιάρθρωσης οφειλών που εκπονήθηκε από τον εμπειρογνώμονα, η αμοιβή του τελευταίου βαρύνει τον οφειλέτη. Στην περίπτωση αναδιάρθρωσης οφειλών μεγάλης επιχείρησης προβλέπεται υποχρεωτικά ο διορισμός εμπειρογνώμονα. Η επιλογή και ο διορισμός του εμπειρογνώμονα γίνεται με κοινή απόφαση του οφειλέτη και της απόλυτης πλειοψηφίας των συμμετεχόντων πιστωτών. Η αμοιβή του εμπειρογνώμονα συμφωνείται ελεύθερα και βαρύνει τον οφειλέτη. Ο εμπειρογνώμονας υποβάλλει στο συντονιστή την έκθεση αξιολόγησης βιωσιμότητας του οφειλέτη και, εφόσον του έχει ανατεθεί, σχέδιο αναδιάρθρωσης οφειλών εντός τριάντα εργασίμων ημερών από τον διορισμό του και την παραλαβή όλων των απαιτούμενων εγγράφων και στοιχείων. Ο συντονιστής κοινοποιεί την έκθεση και το σχέδιο στον οφειλέτη και τους συμμετέχοντες πιστωτές και σε περίπτωση οφειλέτη που αποτελεί μεγάλη επιχείρηση ορίζει προθεσμία δύο μηνών από την τελευταία κοινοποίηση για τη λήψη απόφασης επί του σχεδίου αναδιάρθρωσης οφειλών του εμπειρογνώμονα ή για την αποστολή αντιπροτάσεων από τους πιστωτές. Κάθε σχέδιο αναδιάρθρωσης οφειλών που έχει εκπονηθεί από εμπειρογνώμονα εγκρίνεται από τον οφειλέτη πριν τεθεί σε ψηφοφορία για έγκριση από τους συμμετέχοντες πιστωτές. Η ανάθεση σε εμπειρογνώμονα της αξιολόγησης βιωσιμότητας του οφειλέτη του μπορεί να παραλειφθεί, εφόσον έχει εκπονηθεί από οποιονδήποτε πιστωτή αξιολόγηση βιωσιμότητας του οφειλέτη εντός των τελευταίων δώδεκα μηνών πριν την υποβολή της αίτησης υπαγωγής στην εξωδικαστική διαδικασία ρύθμισης οφειλών και συμφωνεί στη χρησιμοποίησή της για τους σκοπούς της διαδικασίας του παρόντος νόμου η απόλυτη πλειοψηφία των συμμετεχόντων πιστωτών.
8)Η σύμβαση αναδιάρθρωσης οφειλών μπορεί να υποβάλλεται προς επικύρωση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο. Η συζήτηση της αίτησης ορίζεται εντός δύο μηνών. Από την κατάθεση της αίτησης και μέχρι την έκδοση δικαστικής απόφασης αναστέλλονται αναγκαστικά μέτρα εκτέλεσης σε βάρος του οφειλέτη.
Οι κυρώσεις σε περίπτωση ασυνέπειας
Η καθυστέρηση καταβολής από τον οφειλέτη προς οποιονδήποτε πιστωτή οποιουδήποτε οφειλόμενου ποσού σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης αναδιάρθρωσης οφειλών για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 90 ημερών, παρέχει σε αυτόν τον πιστωτή το δικαίωμα να ζητήσει την ακύρωση της συμφωνίας ως προς όλους, με αίτηση στο δικαστήριο. Με την ακύρωση της σύμβασης αναδιάρθρωσης οφειλών αναβιώνουν οι απαιτήσεις των πιστωτών κατά του οφειλέτη. Ποσά που καταβλήθηκαν σε εκτέλεση της σύμβασης αναδιάρθρωσης αφαιρούνται από τις απαιτήσεις που αναβίωσαν. Επίσης, κάθε πιστωτής μπορεί να ζητήσει τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων.
