Έλληνες και ξένοι επιστήμονες, οι οποίοι μελέτησαν για πρώτη φορά με τόση λεπτομέρεια το υποθαλάσσιο ανάγλυφο μεταξύ Σαντορίνης-Αμοργού, πιστεύουν ότι πιθανότατα εντόπισαν το ρήγμα που συνδέεται με τον καταστροφικό σεισμό των 7,5 ρίχτερ του 1956, ο οποίος έπληξε τη Σαντορίνη, την Αμοργό και άλλα νησιά του Αιγαίου, ενώ προκάλεσε και τσουνάμι.
Το συμπέρασμά των ερευνητών - σε συνδυασμό και με την ανάλυση των σεισμικών δεδομένων - είναι ότι «η πιθανότητα νέων σεισμών, υποθαλάσσιας ηφαιστειακής έκρηξης (από το ηφαίστειο Κολούμπος) και συνοδών παλιρροϊκών κυμάτων στην περιοχή Σαντορίνης-Αμοργού είναι σημαντική».
Ο υποθαλάσσιος χώρος ανάμεσα στην Αμοργό και στη Σαντορίνη αποτελεί έναν από τους ενεργότερους χώρους στο Αιγαίο Πέλαγος, όπου κυριαρχούν η ηφαιστειότητα (το υποθαλάσσιο ηφαίστειο του Κολούμπου) και τα ενεργά ρήγματα που προκαλούν καταστροφικούς σεισμούς.
Το 1956 σημειώθηκε ένας από τους μεγαλύτερους σεισμούς του 20ού αιώνα, που ισοπέδωσε σχεδόν τη Σαντορίνη και προκάλεσε παλιρροϊκό κύμα ύψους έως 20 μέτρων, ενώ σκοτώθηκαν 53 άτομα. Το επίκεντρο του σεισμού, αλλά και τα αίτιά που προκάλεσαν το παλιρροϊκό κύμα, συνεχίζουν να απασχολούν πολλούς ξένους και Έλληνες επιστήμονες.
Στο πλαίσιο του διεθνούς πειράματος PROTEUS (Plumbing Reservoirs Of The Earth Under Santorini), που πραγματοποίησαν Έλληνες, Αμερικανοί και Βρετανοί επιστήμονες, με χρηματοδότηση από το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών (NSF) των ΗΠΑ, για πρώτη φορά μελετήθηκε εντατικά ο υποθαλάσσιος χώρος Αμοργού-Σαντορίνης.
Τα νέα στοιχεία προήλθαν από υποθαλάσσιες βαθυμετρικές και σεισμικές έρευνες υψηλής τεχνολογίας που έκανε κατά την περίοδο Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου 2015 το αμερικανικό ερευνητικό σκάφος «Marcus Langseth» στο βυθό της Σαντορίνης, καθώς επίσης προς τα δυτικά και τα ανατολικά του νησιού.
Από ελληνικής πλευράς, στον ωκεανογραφικό πλου συμμετείχαν η επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) Παρασκευή Νομικού, καθώς επίσης και οι ερευνήτριες Μαρία-Ελένη Χριστοπούλου και Δανάη Λαμπρίδου του ΕΚΠΑ. Η επικεφαλής της έρευνας ήταν η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Όρεγκον των ΗΠΑ, Έμιλι Χουφτ, ενώ στη χερσαία έρευνα συμμετείχαν επιστήμονες από το Imperial College του Λονδίνου και από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Οι νέοι βαθυμετρικοί χάρτες υψηλής ανάλυσης αντανακλούν την τεκτονική και ηφαιστειακή δραστηριότητα της περιοχής, καθώς και τις κατολισθήσεις που ήδη υπάρχουν. Την παρουσίαση των νέων βαθυμετρικών και τεκτονικών δεδομένων έκανε η κ. Νομικού στην πρώτη ημερίδα τεκτονικής γεωλογίας της Ελληνικής Γεωλογικής Εταιρείας, που πραγματοποιήθηκε στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών την προηγούμενη εβδομάδα.
Σχετικά επιστημονικά άρθρα έχουν επίσης υποβληθεί προς δημοσίευση στα διεθνή περιοδικά γεωεπιστημών «Tectonophysics» και «Earth and Planetary Science Letters», που δείχνουν με ακρίβεια το ρήγμα που προκάλεσε το σεισμό, καθώς και πόσο μετατοπίστηκε ακριβώς ο πυθμένας.
«Η μελέτη των ενεργών δομών στην περιοχή του υποθαλάσσιου χώρου της Αμοργού έχει για εμάς ύψιστη σημασία, προκειμένου να εντοπιστεί με ακρίβεια το σεισμικό ρήγμα που προκάλεσε το σεισμό του 1956, έτσι ώστε να ενημερώσουμε σωστά τους κατοίκους των γύρω νησιών, όπως συμβαίνει σε όλα τα μέρη του κόσμου με παρόμοια έντονη σεισμικότητα.
Μελετάμε την περιοχή, ώστε να έχουμε νέα στοιχεία για τον σεισμό, καθώς η σωστή ενημέρωση φέρνει πάντα καλύτερα αποτελέσματα από την άγνοια», δήλωσε η κ. Νομικού στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
