Γράφει η Λιλή Καρακώστα
Μπορεί η κυβέρνηση να πανηγυρίζει για τη χθεσινή απόφαση του Eurogroup σχετικά με το ελληνικό χρέος, όμως τη χαρά της δεν φαίνεται να μοιράζεται κανείς άλλος καθώς τα μέτρα που συνοδεύουν την απόφαση αυτή, είναι πολλά και δυσβάσταχτα...
Τι αποφάσισε το Eurogroup;
Το Εurogroup ενέκρινε χθες βραχυπρόθεσμα μέτρα που θα ελαφρύνουν το χρέος κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες μέχρι το 2060, ένα ποσό που σύμφωνα με τους υπολογισμούς της κυβέρνησης αντιστοιχεί σε 45 δις ευρώ. Για να γίνει αυτό ωστόσο, το Eurogroup, ζήτησε μια δέσμευση της κυβέρνησης για περισσότερα και μόνιμα μέτρα λιτότητας που θα «σιγουρέψουν» τα πρωτογενή πλεονάσματα μετά το 2018 μέχρι τουλάχιστον το 2020. Και όλα αυτά με μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα καθώς όπως τονίζεται στην ανακοίνωση του Eurogroup «ο πρωταρχικός στόχος για πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ το 2018 θα πρέπει να διατηρηθεί για μεσοπρόθεσμο χρονικό διάστημα».
Όταν λέμε μεσοπρόθεσμα μέτρα, σε πόσα χρόνια αναφερόμαστε;
Να ένα ακόμη "θολό" σημείο της χθεσινής συμφωνίας. Όπως έλεγε ο κ. Ντάισλεμπλουμ, «ακόμα δεν έχουμε αποφασίσει πόσα χρόνια εννοούμε όταν λέμε "μεσοπρόθεσμα". Άλλοι στο Eurogroup λένε 3 χρόνια (σσ: προφανώς η Αθήνα), άλλοι για πέντε χρόνια και άλλοι για 10 χρόνια (σσ: προφανώς το Βερολίνο). Άρα ο στόχος για 3,5% μπορεί να μείνει ως το 2020 ή ως το 2023 ή έως το 2028 τελικά...
Και με τον "κόφτη", τι γίνεται;
Βάσει του ισχύοντος σήμερα νόμου, καταργείται το 2019, ο λεγόμενος "κόφτης", ο Μηχανισμός αυτόματης διόρθωσης των ελλειμμάτων και περικοπής δαπανών μισθών και συντάξεων, ωστόσο η συμφωνία αναφέρει ρητά την εντολή για αυτόματα μέτρα και μετά το 2018, σε περίπτωση που διαπιστώνονται "τρύπες" που πρέπει να καλυφθούν.
Ποιοι θα "πληρώσουν το μάρμαρο;"
Οι γνωστοί-άγνωστοι, δηλαδοί οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι. Η εφαρμογή των νέων μέτρων περιλαμβάνει μια σειρά από ιδιωτικοποιήσεις, επώδυνες αλλαγές στην αγορά εργασίας, αλλαγές στα δημοσιονομικά και φορολογικά και άνοιγμα των "κλειστών" αγορών".
Υπάρχει σαφής εικόνα για το ποια θα είναι τα μεσοπρόθεσμα μέτρα;
Και πάλι όχι, αφού σύμφωνα με τον Ντάισελμπλουμ, ξέκοψε κάθε συζήτηση, λέγοντας πως «αν είναι απαραίτητο για επιπλέον μέτρα ελάφρυνσης (μεσοπρόθεσμα) θα το δούμε στα μέσα ή τα τέλη του 2018, όταν τελειώσει το 3οΜνημόνιο»....Άρα ακόμη κινούμαστε σε θολά νερά...
Μας έκαναν τελικά "δώρο" οι Ευρωπαίοι;
Ούτε κατά διάνοια! Το όφελος της μη αύξησης κατά 2% από τους δανειστές στο επιτόκιο για το παλαιό δάνειο των 11 δισ. από το πρώτο Μνημόνιο, υπολογίζεται σε περίπου 2,2 δισ. αλλά θα έρθει σταδιακά σε βάθος πολλών χρόνων, έως το 2032. Το «δώρο» αυτό δεν κοστίζει τίποτε στους δανειστές. Και θα ήταν ουσιαστικά «τσάμπα δώρον» των δανειστών στην χώρα μας, αφού, αν δεν είχε τιναχτεί στον αέρα το 2ο Μνημόνιο η αύξηση αυτή δεν θα ίσχυε καν... Προβλεπόταν όμως να επιβληθεί το 2017 σαν «τιμωρία» στην Ελλάδα, γιατί η διαπραγμάτευση Τσίπρα-Βαρουφάκη εμπόδισε να κλείσει το β΄Μνημόνιο! Το δάνειο εκείνο των 11 δισ. το πήρε η χώρα τον Νοέμβριο του 2012 και η τότε κυβέρνηση προχώρησε με αυτό σε επαναγορά ελληνικών ομολόγων σε εξαιρετικά χαμηλότερες από τις ονομαστικές αξίες τους (-70% την εποχή εκείνη) με αποτέλεσμα να διαγράψει χρέος 32 δισ. ευρώ. Από την άλλη, λόγω της διακοπής του Β΄Μνημονίου, η Αθήνα έχασε και τα 2 δισ. ευρώ τον χρόνο, που ήδη τα έπαιρνε ως το 2014 από ANFA’s και SNP’s από τις κεντρικές τράπεζες της Ευρωζώνης. Ήδη, μετά το «κούρεμα» χρέους το 2012 με το PSI, η χώρα πληρώνει πλέον 5-6 δισ. ευρώ τον χρόνο για τόκους, ενώ έως τότε είχε φτάσει να πληρώνει 10-12 δισ. ευρώ. Δηλαδή είδε ελάφρυνση στις πληρωμές του χρέους κατά 50% ή 5-6 δισ. ευρώ κάθε χρόνο. το «κλείδωμα» των κυμαινόμενων επιτοκίων σε σταθερά, προσφέρει μεν ασφάλεια και εξοικονόμηση δαπανών από τόκους για τα επόμενα χρόνια, αλλά όπως και ο ίδιος ο επικεφαλής του ESM Κλάδους Ρέγκλινγκ επεσήμανε δύο φορές «βραχυπρόθεσμα θα επιφέρει αυξημένο κόστος εξυπηρέτησης για την Ελλάδα» (σσ: επειδή τώρα τα κυμαινόμενα επιτόκια είναι χαμηλότερα από τα σταθερά. Από την ανταλλαγή παλαιών ομολόγων, με νέα φτηνότερα του ESM, προκύπτει ουσιαστική ελάφρυνση (συνολικά έως 20% του χρέους μέχρι το 2060). Η αναχρηματοδότηση αυτή είναι η ουσιαστικότερη ελάφρυνση για τη χώρα μας, που όμως όπως τόνισε ο κύριος Ρέγκλινγκ «δεν κοστίζει τίποτε στους Ευρωπαίους πολίτες», αφού προέρχεται από τα φτηνά δάνεια που μπορεί να αντλεί με την υπογραφή του από τις αγορές ο ESM), δηλαδή με έξυπνα «εργαλεία» που ετοιμάζονταν από το 2014 -χωρίς να χρειάζεται συνεπώς και ιδιαίτερη «φασαρία» για να μπουν σε εφαρμογή.
Πότε και γιατί επιστρέφει η Τρόικα;
Τις επόμενες ημέρες αναμένεται να επιστρέψουν στην Αθήνα οι Ντέλια Βελκουλέσκου, Ντέκλαν Κοστέλο, Φραντσέσκο Ντρούντι και Νίκολας Τζιαμαρόλι, με στόχο την ολοκλήρωση της δεύτερης αξιολόγησης. Από τις τοποθετήσεις Ντάισελμπλουμ δεν φάνηκε η επιδιωκόμενη «πολιτική συμφωνία» για τα εργασιακά. Η αναφορά του ήταν χαρακτηριστική: «Μην περιμένετε οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης να μπουν σε τέτοιες λεπτομέρειες, όπως η επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων», ανέφερε…
Κερδίσαμε κάτι ουσιαστικό από αυτή τη συμφωνία;
Η Ελλάδα ουσιαστικά κέρδισε την εξομάλυνση του προφίλ αποπληρωμής του EFSF βάσει των υφιστάμενων μέσων σταθμισμένων ωριμάνσεων από τα 28 στα 32,5 χρόνια και την άρση της αύξησης του επιτοκιακού περιθωρίου κατά 200 μονάδες βάσης, που αφορά στην εξαγορά χρέους του δεύτερου ελληνικού προγράμματος για το 2017 . Μια σημαντική προσθήκη αφορά και στα επιτόκια αφού πλέον επιτρέπεται η χρήση της χρηματοδοτικής στρατηγικής του ESM/EFSF ανάλογα με την κατάσταση των αγορών για τη μείωση του ρίσκου των επιτοκίων, χωρίς την επιβολή επιπρόσθετου κόστους στις χώρες που συμμετείχαν σε προγράμματα.
Ως θετικό μπορεί επίσης να αξιολογηθεί το γεγονός ότι το Eurogroup προσέφερε τα βραχυπρόθεσμα μέτρα ελάφρυνσης, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί καν ακόμα η β΄αξιολόγηση.
Τελικά ποιος κέρδισε από τη συμφωνία;
Όπως αναφέραμε και πιο πάνω, αυτή η 'διευκόλυνση" που ουσιαστικά δεν κοστίζει τίποτα στην Ευρώπη και στις εθνικές κυβερνήσεις, θα κοστίσει μόνο στην Ελλάδα, με την επιβολή μεσοπρόθεσμων μέτρων που κανείς δεν ξέρει ακόμη ποια και πόσο σκληρά θα είναι και πόσα χρόνια θα διαρκέσουν, με την επιστροφή της Τρόικα στην Αθήνα αλλά και την απαίτηση για μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα...
