Τη σταθερή δέσμευση της Ελληνικής Κυβέρνησης και του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για την ταχεία προώθηση των διασυνοριακών υποδομών και την τεχνολογική αναβάθμιση της Νοτιοανατολικής Ευρώπης υπογράμμισε ο Υφυπουργός Ανάπτυξης, Σταύρος Καλαφάτης, στην έναρξη των εργασιών του Διεθνούς Φόρουμ «VERTICAL CORRIDOR: Perspectives on transport development in the Balkan peninsula», που πραγματοποιήθηκε στη Σόφια.
Στo Φόρουμ - το οποίο συνδιοργανώνουν το Βουλγαρο-Ελληνικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο (BHCCI), το Βουλγαρικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο (BCCI), το Διμερές Εμπορικό Επιμελητήριο Βουλγαρίας-Ρουμανίας (BCCBR) και η Ένωση Βουλγαρικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (BAIA) - δίνουν το «παρών» ο Πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεβ, Υπουργοί της ευρύτερης περιοχής, καθώς και εκπρόσωποι διπλωματικών αποστολών, παραγωγικών φορέων και λιμενικών αρχών.
Στο περιθώριο των εργασιών του φόρουμ, ο κ. Καλαφάτης συναντήθηκε με την ομόλογό του Υφυπουργό Καινοτομίας και Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Βουλγαρίας κ. Μίρα Ιοσίφοβα, με την οποία συζήτησαν θέματα έμπρακτης συνεργασίας στην προώθηση της καινοτομίας με έμφαση στο ρόλο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Η καινοτομία ως κινητήριος μοχλός των μεταφορών του 21ου αιώνα
Κατά την ομιλία του, ο κ. Καλαφάτης επεσήμανε ότι οι γεωπολιτικές αναταράξεις και η ανάγκη για πράσινη και ψηφιακή μετάβαση αναδεικνύουν την ευρωπαϊκή ασφάλεια, την οικονομική σταθερότητα και τη στρατηγική αυτονομία ως ζητήματα που κρίνονται άμεσα στις υποδομές και την ταχύτητα συνδεσιμότητας των λαών.
Όπως τόνισε ο Υφυπουργός Ανάπτυξης: «Ο Κάθετος Διάδρομος Μεταφορών -ο άξονας Αιγαίου, Μαύρης Θάλασσας και Βαλτικής (TEN-T BBA Corridor)- είναι ένας στρατηγικός πυλώνας περιφερειακής σταθερότητας και ανθεκτικότητας. Λειτουργεί ως κρίσιμος "Διάδρομος Αλληλεγγύης της ΕΕ" (EU Solidarity Lane) προς τη Μολδαβία και την Ουκρανία, τροφοδοτώντας την Κεντρική Ευρώπη και ενισχύοντας την περιφερειακή συνοχή. Οι σύγχρονες μεταφορές δεν μετριούνται πλέον μόνο σε τόνους σκυροδέματος ή χιλιόμετρα χάλυβα, αλλά στη ψηφιακή νοημοσύνη και την ανθεκτικότητα των συστημάτων τους».
Ο κ. Καλαφάτης παρουσίασε τους τρεις βασικούς άξονες μέσω των οποίων η έρευνα και η τεχνολογία μπορούν να πολλαπλασιάσουν τη δυναμικότητα και την ασφάλεια των δικτύων:
- Smart Corridors & Smart Borders: Ενσωμάτωση αλγορίθμων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), δικτύων IoT, ψηφιακών τελωνείων, Blockchain e-CMR και έξυπνων AI scanners στα διασυνοριακά σημεία (όπως ο άξονας Προμαχώνα–Kulata) για την εξάλειψη των καθυστερήσεων και τη δραστική μείωση του κόστους μεταφοράς.
- Digital Twins (Ψηφιακά Δίδυμα): Δημιουργία μοντέλων προσομοίωσης του Διαδρόμου σε πραγματικό χρόνο για την πρόβλεψη βλαβών, τη βελτιστοποίηση των ροών και την πρόληψη ακραίων φαινομένων.
- Πράσινη Μετάβαση Λιμένων (Green Ports): Εφαρμογή τεχνολογιών Cold Ironing (ηλεκτροδότηση πλοίων από την ξηρά) και ανάπτυξη υποδομών πράσινου υδρογόνου και εναλλακτικών καυσίμων στα λιμάνια του Αιγαίου και της Μαύρης Θάλασσας.
Η Βόρεια Ελλάδα ως Logistics & Innovation Hub
Επιπλέον, ο κ. Καλαφάτης υπογράμμισε τον κομβικό ρόλο της Βόρειας Ελλάδας και της Θεσσαλονίκης. Αναφέρθηκε στον Οργανισμό Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ), την Αλεξανδρούπολη και την Καβάλα ως τη φυσική νότια θαλάσσια πύλη του Κάθετου Διαδρόμου, που λειτουργεί συμπληρωματικά και σε συνέργεια με τα λιμάνια της Βάρνας, του Μπουργκάς και της Κωνστάντζας στο πλαίσιο ενός ενιαίου πολυτροπικού συστήματος.
Παράλληλα, ανέδειξε το υψηλού επιπέδου ερευνητικό οικοσύστημα της Βόρειας Ελλάδας —με φορείς όπως το ΕΚΕΤΑ και το Ινστιτούτο Βιώσιμης Κινητικότητας και Δικτύων Μεταφορών (ΙΜΕΤ)— οι οποίοι διαθέτουν την απαραίτητη τεχνογνωσία για τον σχεδιασμό ψηφιακών πρωτοκόλλων διαλειτουργικότητας και έξυπνων συστημάτων logistics.
Πρόταση για Τριμερές Ερευνητικό Κονσόρτσιουμ (R&D Hub)
Ευθυγραμμιζόμενος με την οριζόντια προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Resilience by Design» (Ανθεκτικότητα βάσει Σχεδιασμού), ο Υφυπουργός Ανάπτυξης απηύθυνε πρόταση προς τις κυβερνήσεις, τα ακαδημαϊκά ιδρύματα και τα ερευνητικά κέντρα της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας: «Σήμερα, από τη Σόφια», ανέλυσε την πρόταση προς «τους εταίρους μας στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία να διαμορφώσουμε ένα κοινό Ερευνητικό Κονσόρτσιουμ -Greece - Bulgaria - Romania R&D Hub- προκειμένου να διεκδικήσουμε μαζί πόρους από το πρόγραμμα Horizon Europe (FP10), τον Μηχανισμό CEF και τα ευρωπαϊκά κονδύλια Στρατιωτικής Κινητικότητας και Ανθεκτικότητας (Dual-Use Infrastructure). Στόχος μας είναι να μετατρέψουμε τον Κάθετο Διάδρομο στο πρώτο πλήρως ψηφιακό, πράσινο και ανθεκτικό δίκτυο μεταφορών στην Ευρώπη».
Καταλήγοντας στην τοποθέτησή του, ο κ. Καλαφάτης σημείωσε ότι ο Κάθετος Διάδρομος Ενέργειας και ο Κάθετος Διάδρομος Μεταφορών αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος για την ανάπτυξη και την ευημερία, τονίζοντας πως με τη συνέργεια της πολιτικής βούλησης, των επιμελητηρίων και της ερευνητικής καινοτομίας, ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να εξελιχθεί σε έναν Κάθετο Διάδρομο Συνεργασίας για την Έρευνα και την Καινοτομία και σε ένα παγκόσμιο πρότυπο συνδεσιμότητας και τεχνολογικής αιχμής.
