«Το νομοσχέδιο που καταθέσαμε στη Βουλή, για τη βελτίωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, έχει βασική κατεύθυνση να βοηθήσει τον καταναλωτή και δώσει μεγαλύτερη διαφάνεια στην αγορά ενέργειας. Έρχεται επίσης δώσει λύσεις σε μια σειρά από περιβαλλοντικά και χωροταξικά θέματα που απασχολούν τις τοπικές κοινωνίες, για πάρα πολλά χρόνια», δήλωσε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρος, μιλώντας, νωρίτερα σήμερα, στην κοινοβουλευτική επιτροπή, όπου επεξεργάζεται το σχέδιο νόμου «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας - Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024 για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944 και λοιπές διατάξεις».
Το γεωπολιτικό περιβάλλον και οι τιμές
Ο υπουργός αναφέρθηκε στους λόγους της νομοθετικής πρωτοβουλίας και στην αναγκαιότητα άμεσων παρεμβάσεων, σε εθνικό, αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η γεωπολιτική κρίση στη Μ. Ανατολή και η συνεχιζόμενη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχουν δημιουργήσει μια κατακόρυφη αύξηση των τιμών σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο, με συνακόλουθη την αύξηση της ηλεκτρικής ενέργειας και των προϊόντων, και αυτά είναι γεγονότα που πιέζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις, τους πολίτες σε όλη την Ευρώπη, ανέφερε ο κ. Παπασταύρου. Σημείωσε, ωστόσο, η Ελλάδα, η πρώτη χώρα που έθεσε την ανάγκη να υπάρξει ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια, τον Σεπτέμβριο έγινε η πρώτη χώρα που έγινε δεκτό το αίτημα της για ρήτρα διαφυγής και «αυτή τη στιγμή, η είναι η μόνη χώρα στην οποία έχει εγκριθεί η ρήτρα διαφυγής». Καθώς, όμως, η ρήτρα διαφυγής που έχει εγκρίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφορά επενδύσεις για την εξοικονόμηση ενέργειας, και πάλι η Ελλάδα ζήτησε στο Συμβούλιο Υπουργών (σ.σ. την προηγούμενη εβδομάδα) να δοθεί ευελιξία, ώστε μέρος από το 1 δις ευρώ να κατευθυνθεί σε άμεσα μέτρα στήριξης καταναλωτών και επιχειρήσεων και αυτό είναι κάτι που ακόμα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη συζητά και δεν το έχει κάνει ακόμα δεκτό. Για τον λόγο αυτό, η Ελλάδα έχει ζητήσει σύγκληση των υπουργών Ενέργειας και Οικονομικών των κρατών μελών.
«'Αρα η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα που ζήτησε μέτρα, η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα που ζήτησε ρήτρα διαφυγής, η Ελλάδα είναι η πρώτη και μόνη χώρα για την οποία έχει γίνει, μέχρι στιγμής, δεκτό το αίτημά της, και η Ελλάδα είναι αυτή που έθεσε από το ποσό που εγκρίθηκε, μέρος του να κατευθυνθεί για τη στήριξη της κοινωνίας», είπε ο Σταύρος Παπασταύρου και πρόσθεσε ο Πρωθυπουργός ζήτησε και πέτυχε να περιληφθεί στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ότι απαιτείται επειγόντως συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση, με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανέφερε ότι, σε εθνικό επίπεδο, η κυβέρνηση προσπαθεί κάθε 15 μέρες να ενισχύει στο πετρέλαιο κίνησης, στην αμόλυβδη βενζίνη, ανακοινώθηκε αυξημένο επίδομα για το πετρέλαιο θέρμανσης. «Προφανώς το βάρος είναι δυσβάσταχτο για τα νοικοκυριά, αλλά είναι μια αρωγή. Τα μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης έχουν φτάσει, από τον Μάρτιο, το 1,3 δις, εκ των οποίων τα 860 εκατομμύρια είναι έκτακτα μέτρα αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους και 540 εκατομμύρια είναι η μόνιμη αύξησης ενίσχυσης των συνταξιούχων και διεύρυνσης της επιστροφής ενοικίου», είπε ο κ. Παπασταύρου και σημείωσε ότι με βάση την αξιολόγηση και τη σύγκριση των τιμών για το πρώτο εξάμηνο του 2026, όπως αυτά τα δημοσιοποίησε η Eurostat, η Ελλάδα, ως προς την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας, είναι 15% κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. «Είμαστε λοιπόν η 12η χώρα με τη χαμηλότερη τιμή από τις 27. Είναι αυτό αρκετό; Προφανώς όχι. Αλλά δίνει μια τάξη μεγέθους. Αυτή τη στιγμή η κατακόρυφη αύξηση των τιμών επηρεάζει όλη την Ευρώπη και αυτό που πετυχαίνουμε εμείς, με το ενεργειακό μείγμα και τις ΑΠΕ, είναι να έχουμε ένα σχετικό ανάχωμα», είπε. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι τα στοιχεία αυτά αν διαβαστούν σε συνδυασμό με την αγοραστική δύναμη των πολιτών, «τότε είμαστε ακριβώς στο μέσο ευρωπαϊκό όρο, 1% με 2% πάνω από τον μέσο όρο και άρα η Ελλάδα που δεν είναι απομονωμένο νησί στην ΕΕ., συνεπηρεάζεται από την κατακόρυφη αύξηση των τιμών. Προσπαθεί, όμως, με το ενεργειακό μείγμα να είναι στο μέσο όρο και κάτω από τον μέσο όρο και συγχρόνως στα πλαίσια του δημοσιονομικού χώρου, προσπαθεί να στηρίξει τα νοικοκυριά και να πιέζει την Ευρώπη, να μπορέσουν ιδίως οι χώρες που έχουν πλεόνασμα, να δώσουν μέρος του πλεονάσματος αυτού, για να στηρίξουν τους πολίτες τους».
Το νομοσχέδιο
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας σταχυολόγησε τα βασικότερα σημεία του νομοσχεδίου:
-μείωση χρεώσεων ΥΚΩ για όλους τους οικιακούς καταναλωτές, σε υλοποίηση της δέσμευσης που ανέλαβε ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ.
- ενεργοποιείται ο εθνικός μηχανισμός διαχείρισης και αξιοποίησης των πόρων του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νήσων, ώστε να χρηματοδοτηθούν έως και 60% έργα απαραίτητα για ΑΠΕ, για αποθήκευση, για ηλεκτρική διασύνδεση, για αναβάθμιση δικτύων.
-οι προμηθευτές υποχρεούνται νομικά να δίνουν συμβόλαιο διαρκείας στον καταναλωτή διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους (μπλε τιμολόγιο) που «λειτουργεί ως καταφύγιο, δημιουργεί μια ασφάλεια στους καταναλωτές, απέναντι στο ευμετάβλητο των τιμών».
-οι προμηθευτές υποχρεούνται πλέον να διαθέτουν στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου, «γιατί αν δεν τις διαθέτουν αυτό καταλήγει να το πληρώνει ο καταναλωτής». Αν ο προμηθευτής δεν έχει κάνει την απαραίτητη σωστή αντιστάθμιση, δεν θα μπορεί να μετακυλήσει το κόστος στον καταναλωτή.
-η πρόσβαση στο ηλεκτρικό δίκτυο γίνεται πιο διαφανής. Ο ΑΔΜΗΕ και ο ΔΕΔΔΗΕ θα δημοσιεύουν, ανά τρίμηνο, στοιχεία για το που υπάρχει η δυνατότητα νέων συνδέσεων. «Όλοι να ξέρουμε τι υπάρχει. Οι αιτήσεις σύνδεσης θα γίνονται ψηφιακά και ο ενδιαφερόμενος θα ενημερώνεται τακτικά για την πορεία της αίτησής του», είπε ο κ. Παπασταύρου.
-Αξιοποιείται καλύτερα ο ηλεκτρικός χώρος που υπάρχει σε περιοχές που το δίκτυο δεν μπορεί σήμερα να εγγυηθεί πλήρη ισχύ σε νέες επενδύσεις, θεσπίζονται ευέλικτές συνδέσεις.
-διευκολύνονται οι δήμοι να προχωρούν σε έργα καθαρής ενέργειας, απαλλάσσοντας τους από τέλη για την υποβολή αιτήσεων για έργα ΑΠΕ στη ΡΑΑΕΥ.
-δίνονται λύσεις σε επαγγελματίες αγρότες που παράγουν ενέργεια. Τους δίνεται δυνατότητα να υποβάλουν εκ νέου την απαιτούμενη δήλωση για το 2025 και να λάβουν την αυξημένη αποζημίωση για το έργο ΑΠΕ που διαθέτουν.
-Προστατεύεται ο οικιακός αυτοπαραγωγός όταν οι τιμές γίνονται αρνητικές. Για οικιακά φωτοβολταϊκά αυτοκατανάλωσης έως 10,8 KW, όταν η τιμή στη χονδρεμπορική αγορά είναι αρνητική, για την αποζημίωσης της περίσσιας παραγωγής η τιμή θα ορίζεται ως μηδενική. «Με απλά λόγια, ο πολίτης που έχει επενδύσει σε ένα μικρό φωτοβολταϊκό, δεν θα επιβαρύνεται επειδή η αγορά εμφάνισε αρνητικές τιμές», εξήγησε ο υπουργός.
-Θεσπίζεται πλαίσιο για τα Data Centers και μάλιστα με κριτήρια πολύ αυστηρά, όπως προκύπτει και από τη διαβούλευση.
-Γίνονται αυστηρότεροι οι κανόνες ασφαλείας για τα ιδιωτικά δίκτυα των ΑΠΕ. Καθιερώνονται ετήσιες τεχνικές εκθέσεις, από τον ΔΕΔΔΗΕ, προβλέπονται κυρώσεις όταν δεν τηρούνται οι υποχρεώσεις και η εναέρια όδευση περιορίζεται μόνο στις περιπτώσεις εκείνες που η υπόγεια όδευση είναι αδύνατη.
-διασφαλίζεται μια νέα και ασφαλής αρχή για τους κατοίκους της Μεταμόρφωσης του Παλαμά. Εισάγεται ρύθμιση γιατί ο οικισμός αυτός ήταν ήδη επιβαρυμένος από λειτουργικά προβλήματα και ζημιές. Μετά την κακοκαιρία Daniel ο οικισμός έχει χάσει τελείως την ομαλή χρήση δικτύων υποδομής, ύδρευσης και ηλεκτροδότησης, με την εκπόνηση συγκεκριμένων μελετών εντοπίστηκε η κατάλληλη περιοχή μετεγκατάστασης, στα νότια του γειτονικού οικισμού του Παλαμά, στα όρια του ίδιου δήμου, πλησίον τόσο στις περιοχές εργασίας τους όσο και στον τρόπο με τον οποίο ο πληθυσμός είναι ταυτισμένος σε σχέση με την οικογενειακή και πολιτιστική του μνήμη και κληρονομιά.
-θωρακίζεται περιβαλλοντικά ο Θερμαϊκός Κόλπος. Καθώς υπήρχε επικάλυψη αρμοδιοτήτων, πλέον ο ΟΦΥΠΕΚΑ θα είναι ο υπεύθυνος φορέας της περιβαλλοντικής προστασίας του Θερμαϊκού Κόλπου. «Έτσι, αντιμετωπίζεται πλέον ο κόλπος ως μια ενιαία οικολογική και υδρολογική ενότητα και τα μέτρα προστασίας του καθίστανται αποτελεσματικά», είπε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
-Στην Τανάγρα καθορίζεται χώρος για την ανέγερση εγκαταστάσεων κτιριακής Μονάδας πρόνοιας- μονάδας φροντίδας ηλικιωμένων στη θέση «Νταμάρι» της ΔΕ Δηλεσίου.
-Σταματούν οι ετήσιες παρατάσεις για τις καλύβες του Έβρου. Για τις 168 καλύβες των ψαράδων και των κυνηγών στο Δέλτα του Έβρου, η αναστολή της επιβολής κυρώσεων παρατείνεται ως την έκδοση του ΠΔ και έτσι αίρεται η ανάγκη της ετήσιας ανανέωσης και με την ειδική περιβαλλοντική μελέτη μαζί με το ΠΔ «πάμε σε οριστική λύση»
-προβλέπεται αύξηση χωρητικότητας του σταδίου «Γεώργιος Καραϊσκάκης» με ταυτόχρονη μείωση του ανώτατου συντελεστή δόμησης. Η κάλυψη ορίζεται 60% και διασφαλίζεται ότι το 65% του επιτρεπόμενου συντελεστή δόμησης θα αφορά αμιγώς αθλητικές χρήσεις.
-με το νομοσχέδιο επέρχονται «διορθώσεις- ειλικρινή παροράματα» στον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας Ν. Ταγαράς. Οι αριθμητικές, συντακτικές δεν αφορούν νέες ρυθμίσεις σε καμία περίπτωση.
