Σε συναγερμό για τους κινδύνους που δημιουργεί ο συνδυασμός της άνισης ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης, του παρατεταμένου ενεργειακού σοκ και του παγκόσμιου χρέους που βρίσκεται σε επίπεδα-ρεκόρ θέτει τις κυβερνήσεις το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, καλώντας τες να κινηθούν άμεσα.
Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, μιλώντας την Τετάρτη στη Σιγκαπούρη, ενόψει της ετήσιας συνόδου του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Μπανγκόκ την επόμενη εβδομάδα, υπογράμμισε ότι η ταχύτατη εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί μια νέα πηγή ώθησης για την παγκόσμια ανάπτυξη. Ωστόσο, μέχρι στιγμής τα οφέλη της επενδυτικής και τεχνολογικής έκρηξης παραμένουν συγκεντρωμένα σε έναν περιορισμένο αριθμό χωρών.
Την ίδια ώρα, οι αναταράξεις στις βασικές αγορές εμπορευμάτων, λόγω των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, αναμένεται να επιμείνουν έως το 2027, ενώ η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων αυξάνει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και πιέζει τους προϋπολογισμούς κυβερνήσεων που έχουν ήδη συσσωρεύσει υψηλές υποχρεώσεις.
Μάλιστα, η Γκεοργκίεβα χαρακτήρισε τις προηγμένες οικονομίες τους «χειρότερους παραβάτες» σε ό,τι αφορά τη δημοσιονομική επιβάρυνση από το υψηλό χρέος.
Πολλαπλές εστίες πληθωρισμού
Το ΔΝΤ βλέπει να συσσωρεύονται πολλαπλές πληθωριστικές πιέσεις, οι οποίες δυσκολεύουν το έργο των κεντρικών τραπεζών.
«Η οικοδομική έκρηξη γύρω από την AI είναι πληθωριστική. Τα ενεργειακά και επισιτιστικά σοκ είναι πληθωριστικά. Οι δασμοί, οι αμυντικές δαπάνες και το υψηλό δημόσιο χρέος μπορούν να είναι πληθωριστικά», δήλωσε η επικεφαλής του Ταμείου.
Υπό αυτές τις συνθήκες, τάχθηκε υπέρ μιας «συνετά αυστηρής» νομισματικής πολιτικής από τις κεντρικές τράπεζες, προειδοποιώντας παράλληλα ότι οι χώρες που έχουν συνηθίσει να στηρίζουν την οικονομία τους σε μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα θα βρεθούν αντιμέτωπες με «πολύ δύσκολες πολιτικές επιλογές».
Η προειδοποίηση έρχεται σε μια περίοδο έντονης αναταραχής στις αγορές κρατικού χρέους. Οι αποδόσεις των αμερικανικών, ευρωπαϊκών και ιαπωνικών ομολόγων έχουν κινηθεί σε επίπεδα υψηλά πολλών δεκαετιών, αυξάνοντας την πίεση στα δημόσια οικονομικά.
Την ίδια στιγμή, το παγκόσμιο χρέος έχει πλέον ξεπεράσει τα 365 τρισ. δολάρια, σύμφωνα με το Institute of International Finance.
«Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είχαν μια σχετικά εύκολη πορεία τα τελευταία 17 χρόνια, καθώς σε όλο αυτό το διάστημα τα επιτόκια παρέμεναν χαμηλότερα από τους ρυθμούς ανάπτυξης του ΑΕΠ», δήλωσε η Γκεοργκίεβα. «Τα υψηλότερα επιτόκια τώρα βάζουν τέλος σε αυτό».
Η επενδυτική έκρηξη της AI αυξάνει και την ενεργειακή ζήτηση
Παρά τους κινδύνους, το επενδυτικό κύμα γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη συνεχίζει να ενισχύεται, μαζί με τις προσδοκίες για τα οικονομικά οφέλη που μπορεί να δημιουργήσει. Η δυναμική αυτή έχει συμβάλει στην άνοδο των χρηματιστηριακών αγορών, με τις μετοχές να κινούνται σε νέα υψηλά.
Παράλληλα, η επενδυτική έκρηξη έχει οδηγήσει σε ρεκόρ εξαγωγών για ισχυρές ασιατικές οικονομίες που βρίσκονται στην καρδιά της παγκόσμιας αλυσίδας εφοδιασμού για chips και άλλες τεχνολογίες που συνδέονται με την AI.
Ωστόσο, η Γκεοργκίεβα προειδοποίησε ότι η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης δεν αποτελεί μόνο παράγοντα ανάπτυξης, αλλά δημιουργεί και νέες πιέσεις στην ενεργειακή αγορά.
Η ίδια σημείωσε ότι η πώληση ομολόγων ξεκίνησε μετά την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν τον Φεβρουάριο, εξέλιξη που περιόρισε τις προμήθειες καυσίμων και οδήγησε σε αύξηση του ενεργειακού κόστους διεθνώς.
Μέχρι στιγμής, το ενεργειακό σοκ παραμένει «μεγάλο αλλά περιορισμένο», σύμφωνα με την επικεφαλής του ΔΝΤ. Ωστόσο, όπως προειδοποίησε, οι πληθωριστικές πιέσεις ενδέχεται να ενταθούν καθώς πλησιάζει η ψυχρή περίοδος στο βόρειο ημισφαίριο, αυξάνεται η ζήτηση και οι χώρες επιχειρούν να αναπληρώσουν τα ενεργειακά τους αποθέματα.
Στην εξίσωση προστίθεται και η ίδια η ανάπτυξη των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης, η οποία απαιτεί ολοένα μεγαλύτερες ποσότητες ενέργειας. Η αύξηση της ζήτησης ενέργειας από data centers και άλλες υποδομές AI μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω τις αγορές, ενώ παράλληλα ενισχύει τον κίνδυνο διεύρυνσης των οικονομικών ανισοτήτων μεταξύ χωρών.
Τα οφέλη της AI δεν διαχέονται ισόρροπα
Το ΔΝΤ προειδοποιεί, επομένως, ότι η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να δημιουργήσει έναν νέο κύκλο ανισορροπιών στην παγκόσμια οικονομία.
«Η ανάπτυξη του εμπορίου που σχετίζεται με την AI αντανακλά την επενδυτική έκρηξη στις οικονομίες που συμμετέχουν στην αλυσίδα αξίας της», δήλωσε η Γκεοργκίεβα, προσθέτοντας ότι «σε μεγάλο βαθμό παρακάμπτει τις περισσότερες άλλες οικονομίες».
Το μήνυμα του ΔΝΤ προς τις κυβερνήσεις είναι ότι η νέα τεχνολογική εποχή δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως ευκαιρία για υψηλότερη ανάπτυξη. Η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η AI, σε συνδυασμό με τις ενεργειακές πιέσεις, τις γεωπολιτικές συγκρούσεις και το υψηλό κόστος του χρέους, απαιτεί πολιτικές που θα περιορίσουν τις νέες ανισορροπίες πριν αυτές εξελιχθούν σε ευρύτερες οικονομικές πιέσεις.
