Στις κοινές εμπειρίες της Ελλάδας και της Ιρλανδίας από την οικονομική κρίση, στην ανάγκη επιτάχυνσης των ευρωπαϊκών μεταρρυθμίσεων, καθώς και στις προκλήσεις που δημιουργούν η ενεργειακή κρίση και η ραγδαία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης αναφέρθηκε ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης ο οποίος συμμετείχε μαζί με τον Αντιπρόεδρο (Tánaiste) της ιρλανδικής κυβέρνησης και Υπουργό Οικονομικών Σάιμον Χάρις, στο Συνέδριο για τις Μικρές Επιχειρήσεις και την Επιχειρηματικότητα, που διοργάνωσε το κόμμα Fine Gael στο Δουβλίνο.
Ακολουθούν τα βασικά σημεία της τοποθέτησης του Υπουργού, όπως ανακοινώθηκαν σήμερα.
Για την ενεργειακή κρίση και τις πιέσεις στις τιμές:
«Εάν εξετάσουμε τη συνολική εικόνα, από τη μία πλευρά έχουμε τις αυξημένες τιμές της ενέργειας. Αυτό είναι το κυρίαρχο ζήτημα στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Από όσα αντιλαμβάνομαι, αποτελεί αναμφίβολα βασική πηγή ανησυχίας και στην Ιρλανδία.
Αυτή ακριβώς είναι η ανησυχία που έχουμε και εμείς για το πετρέλαιο θέρμανσης στα νοικοκυριά, για τις τιμές στα πρατήρια καυσίμων και για όλα τα συναφή ζητήματα.
Από την άλλη πλευρά, βλέπουμε ότι οι αγορές ομολόγων και οι αποδόσεις τους παρουσιάζουν αυξημένη μεταβλητότητα. Και, περιττό να πω, προερχόμαστε και οι δύο από χώρες για τις οποίες αυτό είχε μια πολύ συγκεκριμένη σημασία το 2009 και το 2010.
Επομένως, η δημοσιονομική και η μακροοικονομική πολιτική καλούνται να υπηρετήσουν παράλληλους στόχους.
Αφενός, πρέπει να στηρίξουμε τις επιχειρήσεις, τις οικογένειες και τους πολίτες και, αφετέρου, δεν πρέπει να αποσταθεροποιήσουμε τη μακροοικονομία, διότι μάθαμε με τον δύσκολο τρόπο τι σημαίνει μακροοικονομική αποσταθεροποίηση.
Και αυτό ακριβώς προσπαθούμε να διαχειριστούμε, στο πλαίσιο των δημοσιονομικών μας δυνατοτήτων: να στηρίξουμε εκείνους που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη και να σχεδιάσουμε μέτρα που μπορούν να στηρίξουν τις οικογένειες.
Το κάνουμε αυτό στο πλαίσιο των προϋπολογισμών μας. Και οι δύο προσπαθούμε να διαχειριστούμε την κατάσταση, ακολουθώντας συγκεκριμένες ευρωπαϊκές πολιτικές, οι οποίες θα πρέπει να διέπονται από μια αρχή: να είναι τα μέτρα στοχευμένα, προσωρινά και προσαρμοσμένα στις ανάγκες (targeted, temporary and tailored).
Καμία χώρα στην Ευρώπη δεν εφαρμόζει πλήρως αυτή την αρχή, διότι ορισμένα από τα μέτρα που λαμβάνουμε έχουν πιο πολύ οριζόντιο χαρακτήρα. Ωστόσο, προσπαθούμε να στηρίξουμε τους πολίτες που έχουν ανάγκη.
Και πιστεύω ότι αποτελεί απόδειξη των επιτυχιών της ιρλανδικής και της ελληνικής οικονομίας το γεγονός ότι διαθέτουμε τη δυνατότητα να στηρίζουμε τους πολίτες.
Υπάρχουν αυτή τη στιγμή άλλες χώρες στην Ευρώπη, των οποίων τα δημοσιονομικά ελλείμματα είναι τόσο υψηλά, που δεν μπορούν να προσφέρουν την ίδια στήριξη που εσείς και εγώ, ως Υπουργοί Οικονομικών, σχεδιάζουμε και προσπαθούμε να κατευθύνουμε με τον αποτελεσματικότερο δυνατό τρόπο στους πολίτες που τη χρειάζονται, ιδιαίτερα σε αυτές τις συνθήκες.
Θα ήθελα να ολοκληρώσω με μια γενικότερη παρατήρηση για την ενέργεια. Οι αποφάσεις που λαμβάνουμε βραχυπρόθεσμα έχουν μακροπρόθεσμες συνέπειες. Ποιες ήταν, για παράδειγμα, οι συνέπειες της πετρελαϊκής κρίσης της δεκαετίας του 1970;
Η Γαλλία επέκτεινε την παραγωγική της ικανότητα στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας. Ενισχύθηκαν οι έρευνες για πετρέλαιο στη Βόρεια Θάλασσα. Ιδρύθηκε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA). Και παράλληλα, αυξήθηκε το ενδιαφέρον για τους σοβιετικούς ενεργειακούς πόρους.
Τέσσερις συνέπειες που αποδείχθηκαν μακροχρόνιες. Διατηρήθηκαν για πάρα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Επομένως, όσα κάνουμε σήμερα θα έχουν συνέπειες που θα διαρκέσουν. Και όλοι μας έχουμε πλήρη επίγνωση αυτού του γεγονότος.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο μάς επισημαίνει ότι, ασφαλώς, πρέπει να στηρίξουμε τους πολίτες βραχυπρόθεσμα. Ωστόσο, οι επενδύσεις που θα πραγματοποιήσουμε στον τομέα της ενέργειας, οι οποίες θα μειώσουν με βιώσιμο τρόπο το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας και συνολικά το ενεργειακό κόστος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, είναι πολύ πιο σημαντικές, ακόμη και αν χρειάζονται δύο, τρία ή τέσσερα χρόνια για να αποδώσουν. Εφόσον, βεβαίως, είμαστε σε θέση να τις χρηματοδοτήσουμε και να τις υλοποιήσουμε. Αυτός είναι ο κεντρικός μας στόχος. Σε αυτόν πρέπει να παραμείνουμε προσηλωμένοι. Και, παράλληλα, στο πλαίσιο των δημοσιονομικών μας δυνατοτήτων, να κάνουμε όλα τα υπόλοιπα. Και γνωρίζω ότι σε αυτό το ζήτημα, οι απόψεις μας ταυτίζονται πλήρως».
Σχετικά με την αναβάθμιση της Ελλάδας από την Moody’s και την Scope Ratings:
«Μιλώντας για την Ελλάδα, χάσαμε 25 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ μας κατά τη διάρκεια της κρίσης, η οποία διήρκεσε δέκα χρόνια. Και αυτό ήταν εξαιρετικά σημαντικό.
Η ανεργία έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο της ιστορίας μας. Η ανάπτυξη κατέρρευσε. Μπορείτε, λοιπόν, να φανταστείτε τις κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες. Και χθες το βράδυ, εν μέσω της σημερινής γεωπολιτικής συγκυρίας, η πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας αναβαθμίστηκε από τη Moody’s και τη Scope.
Για όσους βρίσκονται στην αίθουσα και δεν γνωρίζουν τα στατιστικά μας στοιχεία, το δημόσιο χρέος μας μετά την πανδημία έφτασε στο 208% του ΑΕΠ.
Σήμερα, όμως, καταγράφουμε την ταχύτερη αποκλιμάκωση δημόσιου χρέους στον κόσμο. Η πρόβλεψη για φέτος είναι ότι το χρέος θα διαμορφωθεί στο 136,8% του ΑΕΠ, από περίπου 210% του ΑΕΠ, ενώ μέχρι το τέλος της δεκαετίας θα έχει υποχωρήσει κάτω από το 120%.
Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αναβαθμιζόμαστε διαρκώς. Είναι αποτέλεσμα της δημοσιονομικής σύνεσης που επιδεικνύουμε.
Με μια φράση, αυτό που λέμε στην Ελλάδα, είναι ότι δεν πρόκειται να μεταφέρουμε τον λογαριασμό στην επόμενη γενιά. Ακριβώς όπως είπατε και εσείς, διότι αυτό έκαναν όλες οι προηγούμενες γενιές.
Και πρόκειται για ένα πολύ ισχυρό πολιτικό μήνυμα προς τις αγορές.
Ξέρετε, τα συλλογικά τραύματα δημιουργούν διδάγματα για την άσκηση πολιτικής.
Για την Ελλάδα, αυτή η κρίση αποτέλεσε ένα συλλογικό τραύμα. Η απώλεια 25 ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ είναι αντίστοιχη με εκείνη της Μεγάλης Ύφεσης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το μέγεθος της απώλειας ήταν ακριβώς το ίδιο.
Βεβαίως, εμείς το βιώσαμε υπό διαφορετικές κοινωνικές συνθήκες. Η δομή της ελληνικής οικογένειας διαδραμάτισε διαφορετικό ρόλο στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, αλλά το κόστος ήταν τεράστιο.
Επομένως, δεν σκοπεύουμε να επαναλάβουμε τα λάθη του παρελθόντος.
Όπως λέει και το γνωστό απόφθεγμα: όσοι δεν θυμούνται το παρελθόν είναι καταδικασμένοι να το ξαναζήσουν».
Για την Ιρλανδία, τις κοινές εμπειρίες και την ευρωπαϊκή συνεργασία:
«Πιστεύω ότι υπάρχει και ένας ισχυρός συμβολισμός εδώ, διότι, όπως αναφέρατε, η Ιρλανδία είχε προηγουμένως την προεδρία του Eurogroup μέσω του Πασκάλ (Ντόναχιου). Τώρα, την ασκεί η Ελλάδα μέσω εμού.
Αυτό αποτελεί απόδειξη όσων χρειάστηκε να αντέξουν οι χώρες μας. Και οι δύο βιώσαμε υπαρξιακές κρίσεις».
«Η κριτική που δεχόμαστε στην Ευρώπη είναι ότι τα πράγματα προχωρούν, αλλά δεν προχωρούν αρκετά γρήγορα. Θέλω να το πω αυτό δημόσια: θέλω να αναγνωρίσω την ηγετική σας συμβολή στο ECOFIN.
Πιστεύω ότι αυτό που κάνετε με τη δέσμη μέτρων για την ενοποίηση των αγορών και την εποπτεία (Market Integration and Supervision Package - MISP), επιδιώκοντας την ολοκλήρωσή της μέσω του καθορισμού μιας ιδιαίτερα απαιτητικής πολιτικής προθεσμίας, είναι ο σωστός δρόμος.
Πιστεύω, επίσης, ότι πρέπει να ακολουθήσουμε το παράδειγμά σας και στα υπόλοιπα πεδία αρμοδιότητας και στα υπόλοιπα θέματα της ατζέντας, όπως η Τραπεζική Ένωση. Και θεωρώ ότι αυτό αποτελεί συνολικά απόδειξη της ηγετικής συμβολής της ιρλανδικής προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης αυτή την περίοδο».
«Ο τρόπος με τον οποίο ανταποκρινόμαστε στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στις προκλήσεις που αυτή δημιουργεί, είναι κάτι που πρέπει να αντιμετωπίσει η Ευρώπη. Σε όλα τα μέτωπα έχουμε σημειώσει πρόοδο, αλλά με καθυστέρηση. Αυτή τη στιγμή, ωστόσο, παρατηρείται μια αλλαγή δυναμικής.
Πιστεύω ότι αυτή η αλλαγή δυναμικής οφείλεται στη μεταβολή των συνθηκών που αντιμετωπίζει η Ευρώπη. Η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει.
Ταυτόχρονα, πιστεύω ότι η τεχνολογική επιτάχυνση που βιώνουμε, ιδίως στο πεδίο της Τεχνητής Νοημοσύνης, μας επηρεάζει όλους. Θεωρώ ότι όλοι όσοι καθόμαστε στο ίδιο τραπέζι αντιλαμβανόμαστε αυτή την πραγματικότητα.
Θα έλεγα ότι διακρίνω μια ομοιότητα, τουλάχιστον με την Ελλάδα, υπό την εξής έννοια:
Αφού βγήκαμε από την κρίση και χρειάστηκε να αρχίσουμε ξανά να αναπτυσσόμαστε, να μειώνουμε την ανεργία και να δημιουργούμε πλεονάσματα αντί για ελλείμματα, έπρεπε να προχωρήσουμε σε μια σειρά μεταρρυθμίσεων.
Και μέσα από αυτές τις μεταρρυθμίσεις αποκομίσαμε αυτό που θα περιέγραφα ως το μέρισμα του προφανούς.
Είναι η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος. Όταν υλοποιείς κάτι αυτονόητο, το οποίο δεν έχεις κάνει για πάρα πολύ καιρό, προκύπτει ένα προφανές αναπτυξιακό μέρισμα, εφόσον διαθέτεις την πολιτική βούληση να το πραγματοποιήσεις.
Πιστεύω, λοιπόν, ότι υπάρχει εδώ μια αναλογία με την Ευρώπη. Είτε μιλάμε για την Ένωση Κεφαλαιαγορών, είτε για τις τράπεζες, είτε για την τεχνολογική μας πρωτοπορία ή την τεχνολογική μας στρατηγική, είτε για την Ενεργειακή Ένωση και όλα αυτά τα πεδία, γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε.
Η διάγνωση δεν είναι πλέον το πρόβλημα. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι υλοποίηση.
Αυτό που κάνατε με τη δέσμη MISP αποτελεί παράδειγμα ηγεσίας που δίνει έμφαση στην υλοποίηση. Όλοι μας πρέπει να κάνουμε το ίδιο σε κάθε επιμέρους προτεραιότητα αυτής της μεταρρυθμιστικής ατζέντας.
Η σημερινή γενιά των υπευθύνων χάραξης πολιτικής δεν πρέπει να δώσει προτεραιότητα σε μία από τις πέντε ή σε μία από τις έξι μεταρρυθμίσεις.
Πρέπει να προσπαθήσουμε να προωθήσουμε και τις έξι ταυτόχρονα, προκειμένου να απελευθερώσουμε το πλήρες δυναμικό της Ευρώπης.
Και, παρεμπιπτόντως, αυτό θα ωφελήσει την Ιρλανδία, θα ωφελήσει την Ελλάδα, θα ωφελήσει όλα τα κράτη μέλη. Έχετε επιδείξει ισχύ και ηγετική ικανότητα μέσα από την εξωστρέφεια. Πιστεύω ότι αυτό είναι ένα μάθημα από την Ιρλανδία για την Ευρώπη συνολικά.
Πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε με όρους εξωστρέφειας των οικονομιών μας, με όρους δυναμισμού, χωρίς να φοβόμαστε αυτό που έρχεται, αλλά αξιοποιώντας το κύμα των αλλαγών. Και έχουμε όλες τις δυνατότητες να το πετύχουμε».
Για την Τεχνητή Νοημοσύνη και την παραγωγικότητα:
«Πριν μιλήσουμε για την Τεχνητή Νοημοσύνη, πρέπει να δούμε τη συνολική εικόνα.
Η τεχνολογική καινοτομία υπάρχει από την εποχή της εφεύρεσης του τροχού και της ανακάλυψης της φωτιάς. Στην οικονομική επιστήμη, τη διαδικασία αυτή την περιέγραψε ο Σουμπέτερ με τη θεωρία της δημιουργικής καταστροφής (Schumpeterian creative destruction).
Πρόκειται για μια διαδικασία εκθετικής εξέλιξης που μετασχηματίζει τις οικονομίες μας. Κάτι αντικαθιστά κάτι άλλο. Το αυτοκίνητο αντικαθιστά τα άλογα. Το Netflix αντικαθιστά το Blockbuster.
Στη δική μας γενιά, οι προηγούμενες τεχνολογικές καινοτομίες χρειάζονταν 10 ή 15 χρόνια για να υλοποιηθούν και να επιφέρουν έναν πλήρη μετασχηματισμό σε διάφορους επιχειρηματικούς κλάδους.
Το πρόβλημα σήμερα, ή μάλλον η πρόκληση, είναι ότι η καινοτομία που συντελείται μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης εξελίσσεται πλέον μέσα σε εβδομάδες. Επομένως, δεν έχουμε αρκετό χρόνο για να την αφομοιώσουμε.
Εμείς τείνουμε να σκεφτόμαστε γραμμικά, ενώ, γενικότερα, σε θεσμικά πλαίσια κατακερματισμένης πολιτικής λήψης αποφάσεων, όπως αυτό της Ευρώπης, οι αποφάσεις λαμβάνονται με πιο αργούς ρυθμούς. Αυτή, λοιπόν, είναι μια πρόκληση που έχουμε μπροστά μας.
Τα οφέλη που μπορούμε να αποκομίσουμε από την Τεχνητή Νοημοσύνη σε επίπεδο παραγωγικότητας είναι τεράστια. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει πραγματοποιήσει μια σειρά υπολογισμών, όπως και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Η ΕΚΤ εκτιμά ότι μπορούμε να επιτύχουμε πρόσθετη αύξηση της παραγωγικότητας κατά 0,3% έως 0,4% μόνο χάρη στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Το ΔΝΤ προβλέπει ότι η αύξηση αυτή μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ οι υπολογισμοί της ΕΚΤ αφορούν την Ευρώπη.
Αυτό που πρέπει όλοι να σκεφτούμε είναι πώς μπορούμε να ενσωματώσουμε έξυπνες εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Αυτό αφορά τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τους θεσμούς που χαράσσουν πολιτική.
Συνολικά, αυτή η συζήτηση δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την τεχνολογία και την ψηφιακή πολιτική, διότι παράλληλα πρέπει να ψηφιοποιήσουμε τις οικονομίες των χωρών μας. Δεν το έχουμε κάνει στον βαθμό που θα έπρεπε.
Παρεμπιπτόντως, ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες το έχουν κάνει στον βαθμό που θα έπρεπε.
Εάν συγκρίνετε την Ουάσιγκτον με τη Silicon Valley, πρόκειται για δύο διαφορετικούς κόσμους. Οι καινοτομίες που αναπτύσσονται στη Δυτική Ακτή δεν έχουν ακόμη ενσωματωθεί στον σχεδιασμό πολιτικής της Ανατολικής Ακτής.
Και όταν συζητάμε για την Τεχνητή Νοημοσύνη, οι πολίτες σκέφτονται την καθημερινότητά τους και τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν με το κράτος.
Πώς ανανεώνεις την άδεια οδήγησής σου; Πώς εγγράφεις το παιδί σου στο νηπιαγωγείο; Πώς πληρώνεις τους φόρους σου; Αυτού του είδους οι διαδικασίες, σε πολλές περιοχές της Ευρώπης και του κόσμου, δεν έχουν ακόμη ψηφιοποιηθεί πλήρως.
Η Ιρλανδία αποτελεί εξαίρεση. Και εμείς προσπαθήσαμε να αποτελέσουμε εξαίρεση σε αυτόν τον τομέα τα τελευταία επτά χρόνια. Έχουμε προχωρήσει σε πολύ μεγάλο βαθμό στην ψηφιοποίησή μας.
Όμως, πρέπει να κάνουμε και τα δύο.
Και εφόσον καταφέρουμε να προχωρήσουμε ταυτόχρονα στην ψηφιοποίηση και στην αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, μπορούμε να απελευθερώσουμε τεράστιες δυνατότητες.
Θα σας δώσω ένα παράδειγμα από την Ελλάδα.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμη στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Μπορούμε να αναλύουμε τα δεδομένα των φορολογουμένων και να εντοπίζουμε αποκλίσεις από την αναμενόμενη φορολογική συμπεριφορά.
Έχουμε ήδη καταφέρει να το κάνουμε αυτό σε πολύ μεγάλο βαθμό, αξιοποιώντας ψηφιακά μέσα. Οι απώλειες εσόδων από ΦΠΑ στην Ελλάδα βρίσκονταν στο 30%. Σήμερα είναι κάτω από το 9%. Αλλά μπορούμε να κάνουμε περισσότερα. Μπορούμε πάντα να βελτιώνουμε τον τρόπο με τον οποίο παρακολουθούμε και καταγράφουμε τις δαπάνες μας.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί, επίσης, να έχει εξαιρετικά σημαντικές εφαρμογές στο εκπαιδευτικό σύστημα, προσφέροντας εξατομικευμένη εκπαίδευση για κάθε παιδί. Μπορεί να συμβάλει σημαντικά σε αυτό. Επομένως, πρέπει να προχωρήσουμε και στα δύο.
Για να συνοψίσω, κατά την άποψή μου, πρέπει να αξιοποιήσουμε πλήρως τις θετικές δυνατότητες που προσφέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη. Χρειαζόμαστε, λοιπόν, ένα σχέδιο δράσης. Και αυτό το σχέδιο πρέπει να αφορά κάθε υπουργείο, κάθε οργανισμό και κάθε επιχείρηση.
Παράλληλα, πρέπει να περιλαμβάνει και τη διαχείριση των πιθανών κινδύνων. Διότι, στην πραγματικότητα, αυτή η τεχνολογία δημιουργεί και σημαντικές προκλήσεις.
Ας αναλογιστούμε το Mythos της Anthropic. Εάν διαθέτουμε μια τεχνολογία που μπορεί ουσιαστικά να παραβιάσει οποιοδήποτε σύστημα, τότε ανακύπτει μια πολύ μεγάλη πρόκληση ως προς το πώς μπορούμε να προστατευτούμε αποτελεσματικά από αυτήν.
Και πέρα από την ενίσχυση των δυνατοτήτων των κρατών μας στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, κάτι που όλοι προσπαθούμε να κάνουμε, χωρίς να υπεισέλθω εδώ σε δημόσια συζήτηση για το σχετικό νομικό πλαίσιο, απαιτείται και ένας βαθμός θεσμικού συντονισμού σε παγκόσμιο επίπεδο. Απαιτείται να συνομιλήσουμε, εσείς και εγώ, με τους συναδέλφους μας από όλο τον κόσμο, προκειμένου να συντονίσουμε λύσεις σε επίπεδο διακυβέρνησης.
Και καλούμαστε να το κάνουμε αυτό σε μια περίοδο κατά την οποία η πολυμερής συνεργασία βρίσκεται σε χαμηλό επίπεδο. Επομένως, η πρόκληση είναι ιδιαίτερα σημαντική».
