Σε μία από τις σημαντικότερες αναδιατάξεις της ηγεσίας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) από την ίδρυσή της, πριν από 28 χρόνια, προετοιμάζονται να προχωρήσουν οι κυβερνήσεις της Ευρωζώνης, με στόχο να καταλήξουν έως το τέλος Δεκεμβρίου σε ένα συνολικό «πακέτο» συμφωνίας για τις τρεις κορυφαίες θέσεις του θεσμού.
Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις σχετικές διαβουλεύσεις, η αναδιάταξη συνδέεται με την αναμενόμενη αποχώρηση της προέδρου της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, η οποία εκτιμάται ότι θα ανακοινώσει αργότερα μέσα στη χρονιά την πρόθεσή της να αποχωρήσει έως τις αρχές του 2027, πριν από τις επόμενες προεδρικές εκλογές στη Γαλλία.
Παράλληλα, το 2027 ολοκληρώνονται οι οκταετείς θητείες του επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν, και του μέλους του Εκτελεστικού Συμβουλίου, Ιζαμπέλ Σνάμπελ.
«Στόχος είναι να έχει συμφωνηθεί ένα συνολικό πακέτο έως το τέλος του έτους», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης που έχει ενημερωθεί για τις συνομιλίες. Άλλος διπλωμάτης, με γνώση των διαπραγματεύσεων, επιβεβαίωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη «στρατηγικές διαβουλεύσεις», καθώς οι κυβερνήσεις αντιλαμβάνονται πως πρέπει να ληφθούν αποφάσεις για μια σειρά από κρίσιμες οικονομικές θέσεις.
Η συγκυρία και η γαλλική παράμετρος
Σύμφωνα με τον Financial Times, η επικείμενη αναδιάταξη πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονης μεταβλητότητας στις διεθνείς αγορές ομολόγων. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που έχει ήδη ξεπεράσει τους έξι μήνες, αυξάνει το κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους και εντείνει τις ανησυχίες για τις δημοσιονομικές πιέσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η ΕΚΤ έχει αυξήσει δύο φορές τα βασικά επιτόκιά της μέσα στο έτος, προετοιμαζόμενη για πληθωρισμό που ενδέχεται να αποδειχθεί «μακροβιότερος» και να διατηρηθεί έως το 2027. Την ίδια ώρα, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ αναμένεται να εξετάσει τη δική της στάση νομισματικής πολιτικής μέσα στην εβδομάδα.
Σημαντικό ρόλο στις ευρωπαϊκές συζητήσεις διαδραματίζουν και οι γαλλικές προεδρικές εκλογές του Απριλίου, με την επικεφαλής της γαλλικής ακροδεξιάς, Μαρίν Λεπέν, να θεωρείται φαβορί για τη διαδοχή του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν.
Η μάχη για τη διαδοχή της Λαγκάρντ
Η επιλογή του επόμενου προέδρου της ΕΚΤ θεωρείται από τις σημαντικότερες αποφάσεις στελέχωσης στην Ευρώπη έως το 2029, όταν ολοκληρώνεται η θητεία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Όπως ανέφερε ανώτερος αξιωματούχος που συμμετέχει στη διαδικασία, η απόφαση για την προεδρία της ΕΚΤ αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου «πακέτου» θέσεων. Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η νέα ηγεσία να αποτελείται από «ισχυρές προσωπικότητες με διαφορετικά προφίλ», ικανές να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στις προκλήσεις των επόμενων ετών.
Η κούρσα για τη διαδοχή της Λαγκάρντ παραμένει ανοιχτή, καθώς οι άτυποι κανόνες, οι εθνικές επιδιώξεις και οι αλληλεξαρτήσεις μεταξύ των κυβερνήσεων περιπλέκουν τις ισορροπίες.
Στους δύο βασικούς υποψηφίους συγκαταλέγονται ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS), και ο πρώην διοικητής της ολλανδικής κεντρικής τράπεζας, Κλας Κνοτ.
Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, ο οποίος φέρεται να έχει εκφράσει ενδιαφέρον για τη θέση, θεωρείται λιγότερο πιθανή επιλογή. Η ανάδειξή του θα δημιουργούσε το πρωτοφανές ενδεχόμενο δύο Γερμανών να ηγούνται ταυτόχρονα δύο από τους σημαντικότερους θεσμούς της ΕΕ, της ΕΚΤ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Πηγές με γνώση των συζητήσεων αναφέρουν, επίσης, ότι η στήριξη του Βερολίνου προς τον Νάγκελ παραμένει περιορισμένη.
Το γερμανικό και το γαλλικό «χαρτί» για τον επικεφαλής οικονομολόγο
Η Γερμανία εξετάζει ήδη υποψηφίους για τη θέση του επόμενου επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ, η οποία θεωρείται η δεύτερη σημαντικότερη μετά την προεδρία.
Στο Βερολίνο, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει άμεσα τις συζητήσεις, εξετάζεται το ενδεχόμενο ένας πρόεδρος από άλλη χώρα να «ισορροπήσει» με έναν ισχυρό Γερμανό επικεφαλής οικονομολόγο.
Μεταξύ των ονομάτων που φέρεται να εξετάζονται είναι ο οικονομολόγος του Princeton Μάρκους Μπρούνερμαϊερ, η καθηγήτρια του Stanford Μόνικα Πιατσέζι και ο πρώην ανώτερος οικονομολόγος του ΔΝΤ Τομπίας Αντριάν.
Μια γερμανική διεκδίκηση της θέσης θα μπορούσε, ωστόσο, να φέρει το Βερολίνο σε αντιπαράθεση με το Παρίσι, το οποίο εξετάζει επίσης υποψηφίους. Η Γαλλία φέρεται να συζητά τα ονόματα της αντιπροέδρου της Banque de France, Ανιές Μπενασί-Κερέ, και της πρώην επικεφαλής οικονομολόγου του ΟΟΣΑ, Λοράνς Μπουν, η οποία σήμερα ηγείται του τομέα εταιρικής και επενδυτικής τραπεζικής της Santander στη Γαλλία.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τη γερμανική θέση, ένας συνδυασμός Γάλλου επικεφαλής οικονομολόγου και Ισπανού προέδρου θα ήταν δύσκολο να γίνει αποδεκτός από το Βερολίνο. Από την άλλη πλευρά, το Παρίσι πιθανότατα θα αντιδρούσε σε έναν συνδυασμό Ολλανδού προέδρου και Γερμανού επικεφαλής οικονομολόγου.
Δεν αποκλείεται υποψηφιότητα-έκπληξη
Παρατηρητές της διαδικασίας προειδοποιούν ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί η εμφάνιση ενός τρίτου υποψηφίου την τελευταία στιγμή, όπως συνέβη το 2019, όταν ο Εμανουέλ Μακρόν πρότεινε αιφνιδιαστικά τη Λαγκάρντ ως βασική υποψήφια για την προεδρία της ΕΚΤ.
Ο Ντέιβιντ Μαρς, πρόεδρος του οικονομικού think tank OMFIF, ανέφερε πρόσφατα σε ανάρτησή του ότι ένας πιθανός υποψήφιος-έκπληξη θα μπορούσε να είναι ο πρώην διοικητής της γαλλικής κεντρικής τράπεζας, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό.
Το ενδεχόμενο αποχώρησης της Λαγκάρντ
Οι πληροφορίες για πιθανή πρόωρη αποχώρηση της Λαγκάρντ είχαν δημοσιοποιηθεί ήδη από τον Φεβρουάριο, όταν αναφέρθηκε ότι ενδέχεται να αποχωρήσει πριν από τη λήξη της οκταετούς θητείας της, τον Οκτώβριο του 2027.
Μετά το ξέσπασμα του πολέμου με το Ιράν, η ίδια είχε δηλώσει στο Bloomberg TV ότι η πρόωρη αποχώρηση δεν αποτελούσε επιλογή σε μια περίοδο οικονομικής αναταραχής. Τον Ιούνιο, ωστόσο, μιλώντας στη γαλλική εφημερίδα Les Echos, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να αλλάξει στάση, εφόσον οι συνθήκες βελτιώνονταν.
Στην τελευταία συνέντευξη Τύπου της ΕΚΤ, την περασμένη εβδομάδα, η Λαγκάρντ περιορίστηκε να δηλώσει ότι «δεν υπάρχει κάτι νεότερο» σχετικά με το μέλλον της.
Την ίδια ώρα, η Λαγκάρντ φέρεται να βρίσκεται σε συζητήσεις με το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF) εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο, για την ανάληψη της προεδρίας του οργανισμού που διοργανώνει τις ετήσιες συναντήσεις πολιτικών και επιχειρηματιών στο Νταβός.
Σύμφωνα με δύο πηγές, η ψηφοφορία του διοικητικού συμβουλίου του WEF για τον διορισμό της θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί τον επόμενο μήνα ή τον Νοέμβριο. Το ενδεχόμενο η Λαγκάρντ να ανακοινώσει την αποχώρησή της από την ΕΚΤ κατά τη συνεδρίαση νομισματικής πολιτικής του Οκτωβρίου παραμένει ανοιχτό.
Η γερμανική και η γαλλική κυβέρνηση, η ΕΚΤ, η Bundesbank και το WEF αρνήθηκαν να σχολιάσουν τις πληροφορίες. Η Λαγκάρντ, η Σνάμπελ και ο Νάγκελ δεν προχώρησαν σε δηλώσεις μέσω των εκπροσώπων τους.
