Η νέα άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου, με το Brent να κινείται πλέον πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, θέτει σε αυξημένη επιφυλακή το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι επιπτώσεις στην καθημερινότητα των καταναλωτών, καθώς η άνοδος του ενεργειακού κόστους αναμένεται να ασκήσει πιέσεις όχι μόνο στα καύσιμα, αλλά και στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Η κυβέρνηση εξετάζει ήδη τη δημιουργία μιας νέας «γραμμής άμυνας», προκειμένου να περιορίσει τις επιβαρύνσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, με τις τελικές αποφάσεις να εξαρτώνται από την πορεία των διεθνών τιμών και τη διάρκεια της αναταραχής στις ενεργειακές αγορές.
Στο επίκεντρο ντίζελ και πετρέλαιο θέρμανσης
Η πίεση εντείνεται ενόψει και της έναρξης της νέας περιόδου διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης τον επόμενο μήνα. Με τα σημερινά δεδομένα, εάν η διάθεση ξεκινούσε τώρα, η μέση πανελλαδική τιμή θα διαμορφωνόταν πάνω από τα 1,90 ευρώ το λίτρο.
Πρόκειται για επίπεδο σημαντικά υψηλότερο από τα 1,10 ευρώ το λίτρο, με τα οποία ξεκίνησε η περσινή περίοδος τον Οκτώβριο του 2025, αλλά και από τα περίπου 1,80 ευρώ το λίτρο στα οποία ολοκληρώθηκε η περίοδος διάθεσης τον Απρίλιο, σε μια περίοδο κατά την οποία η κρίση στη Μέση Ανατολή είχε ήδη προκαλέσει έντονες αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Η διαφορά είναι ιδιαίτερα αισθητή για τα νοικοκυριά. Σε μια πολυκατοικία με κατανάλωση 1.000 λίτρων πετρελαίου τον μήνα, το κόστος σήμερα θα έφθανε τα 1.900 ευρώ, έναντι 1.100 ευρώ κατά την έναρξη της περσινής χειμερινής περιόδου. Πρόκειται για επιπλέον επιβάρυνση 800 ευρώ.
Άνοδος 25% στο Brent από τις αρχές Αυγούστου
Οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου έχουν πάρει εκ νέου την ανιούσα. Η τιμή του Brent έχει αυξηθεί περίπου 25% από τις αρχές Αυγούστου, καθώς περιορίζονται οι προσδοκίες για μια μόνιμη διευθέτηση της εξάμηνης σύγκρουσης στον Περσικό Κόλπο.
Από την έναρξη του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου, η τιμή του πετρελαίου στη διεθνή αγορά έφθασε έως τα 126,41 δολάρια το βαρέλι στις 30 Απριλίου.
Σε επίπεδο έτους, η άνοδος πλέον ξεπερνά το 60%, ενώ το πετρέλαιο έχει βρεθεί πάνω από το όριο των 100 δολαρίων για τρίτη φορά μέσα στο 2026.
Τα διαθέσιμα 130 εκατ. ευρώ και το ντίζελ
Η ταχύτητα με την οποία οι διεθνείς αυξήσεις θα μετακυλιστούν στην ελληνική αγορά, αλλά και κυρίως η διάρκεια της ενεργειακής αναταραχής, θα αποτελέσουν το βασικό «βαρόμετρο» για τις επόμενες κυβερνητικές παρεμβάσεις.
Σύμφωνα με τον υφιστάμενο σχεδιασμό, υπάρχουν ακόμη διαθέσιμα περίπου 130 εκατ. ευρώ από το υπερπλεόνασμα του 2025, τα οποία θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Ήδη, μόνο η παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης για τον Σεπτέμβριο έχει δημοσιονομικό κόστος περίπου 30 εκατ. ευρώ.
Η επιδότηση ανέρχεται σε 10 λεπτά ανά λίτρο, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, και εφαρμόζεται απευθείας στην αντλία. Με τη νέα παράταση, το συνολικό δημοσιονομικό κόστος της παρέμβασης για τη συγκράτηση της τιμής του ντίζελ από τον Απρίλιο ανέρχεται πλέον σε περίπου 211 εκατ. ευρώ.
Παράταση της επιδότησης και τον Οκτώβριο
Εφόσον οι πιέσεις στις τιμές των καυσίμων συνεχιστούν, η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο να παρατείνει την επιδότηση του πετρελαίου κίνησης και τον Οκτώβριο.
Οι αποφάσεις αναμένεται να λαμβάνονται ουσιαστικά «μήνα με τον μήνα», με βάση την εξέλιξη των διεθνών τιμών, τη διάρκεια της κρίσης και τις ανάγκες της ελληνικής αγοράς.
Η συγκράτηση της τιμής του ντίζελ θεωρείται κρίσιμη, καθώς κάθε αύξηση στο κόστος μεταφοράς μετακυλίεται με ταχύτητα στις τελικές τιμές των προϊόντων. Η επιδότηση λειτουργεί, επομένως, ως ανάχωμα τόσο για το μεταφορικό κόστος όσο και για τις πληθωριστικές πιέσεις στην αγορά.
Στο τραπέζι αλλαγές στο επίδομα θέρμανσης
Παράλληλα, η κυβέρνηση εξετάζει παρεμβάσεις για να περιορίσει την επιβάρυνση των νοικοκυριών από το πετρέλαιο θέρμανσης, καθώς απομένουν περίπου πέντε εβδομάδες έως την επίσημη έναρξη της νέας περιόδου διάθεσης.
Στο πλαίσιο αυτό, δεν αποκλείονται αλλαγές στα κριτήρια χορήγησης του επιδόματος θέρμανσης, εφόσον οι τιμές παραμείνουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Το επίδομα κυμαίνεται από 100 έως 800 ευρώ. Σε περιοχές με αυξημένες ενεργειακές ανάγκες, όπου ο κλιματικός συντελεστής είναι ίσος ή μεγαλύτερος της μονάδας, το ποσό αυξάνεται κατά 25%, φθάνοντας έως τα 1.000 ευρώ. Στις πλέον ψυχρές περιοχές της χώρας μπορεί να αγγίξει ακόμη και τα 1.200 ευρώ.
Τα δύο βασικά σενάρια
Εφόσον η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης παραμείνει σε υψηλά επίπεδα, στο τραπέζι βρίσκονται δύο βασικά σενάρια.
Πρώτον, η απευθείας επιδότηση στην αντλία. Πρόκειται για ένα μέτρο που έχει ζητηθεί από παράγοντες της αγοράς και θα μπορούσε να έχει άμεση επίδραση στη λιανική τιμή, μειώνοντας το ποσό που θα χρειαστεί να καταβάλουν οι καταναλωτές. Το ύψος και η διάρκεια της παρέμβασης θα εξαρτηθούν από το εύρος και τη διάρκεια της κρίσης, αλλά και από το δημοσιονομικό κόστος.
Δεύτερον, η αναπροσαρμογή του επιδόματος θέρμανσης. Οι αλλαγές θα μπορούσαν να αφορούν είτε τα ποσά της ενίσχυσης είτε τα εισοδηματικά κριτήρια είτε τους κλιματικούς συντελεστές, ώστε το επίδομα να κατευθύνεται με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες επιβαρύνσεις.
Πιθανή συμβολή και από τα διυλιστήρια
Στην προσπάθεια συγκράτησης των τιμών ενδέχεται να υπάρξει και συμβολή από τα διυλιστήρια, τα οποία ήδη συμμετέχουν στην προσπάθεια περιορισμού των τιμών του πετρελαίου κίνησης και της αμόλυβδης.
Στο πλαίσιο αυτό, δεν αποκλείεται να εξεταστεί η παροχή εκπτώσεων και στο πετρέλαιο θέρμανσης, εφόσον οι συνθήκες στην αγορά παραμείνουν ιδιαίτερα πιεστικές.
Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο, καθώς η εξέλιξη των διεθνών τιμών του πετρελαίου θα καθορίσει τόσο το ύψος της επιβάρυνσης των νοικοκυριών όσο και το περιθώριο για νέες δημοσιονομικές παρεμβάσεις.
