Από χώρα που πριν από μία δεκαετία πάλευε να συγκρατήσει κεφάλαια στο εσωτερικό της, η Ελλάδα επιχειρεί πλέον να μετατραπεί σε προορισμό για hedge funds, private equity και διεθνείς επενδυτές. Η Αθήνα ανοίγει ένα νέο μέτωπο στον ανταγωνισμό για την προσέλκυση του διεθνούς χρηματοοικονομικού κεφαλαίου, προσφέροντας φορολογικά κίνητρα που στοχεύουν όχι μόνο σε εύπορους ιδιώτες, αλλά και σε επενδυτικές εταιρείες που είναι διατεθειμένες να εγκαταστήσουν πραγματική δραστηριότητα στη χώρα.
Το νέο καθεστώς, που θεσπίστηκε αθόρυβα τον Ιούνιο, έχει ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον μεγάλων επενδυτικών οίκων στο Λονδίνο, την Ελβετία και τον Κόλπο. Η σημαντικότερη μέχρι σήμερα επιτυχία της Αθήνας είναι η απόφαση του δισεκατομμυριούχου διαχειριστή hedge fund Κρις Ρόκος να μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία από το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ελλάδα, έγραψαν οι Financial Times.
Η υπόθεση Ρόκος δεν ήρθε τυχαία. Ο σύμβουλος του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Βασίλης Καρατζάς, είχε προσεγγίσει επί μήνες τον επικεφαλής της Rokos Capital Management, καθώς εκείνος αναζητούσε τον επόμενο φορολογικό του προορισμό. Μάλιστα, ο Ρόκος είχε συνάντηση διάρκειας περίπου μίας ώρας με τον υπουργό Κυριάκο Πιερρακάκη, λίγες ώρες πριν γίνει γνωστή η απόφασή του.
Φόρος 5% στα bonus και το carried interest
Στο επίκεντρο της ελληνικής πρότασης βρίσκεται η φορολογική μεταχείριση των στελεχών private equity και hedge funds. Όσοι πληρούν τις προϋποθέσεις και μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα φορολογούνται με 5% στα bonus και στο carried interest, έναντι συντελεστή 15% που ισχύει στο κανονικό καθεστώς.
Η Αθήνα, ωστόσο, θέλει να αποφύγει το μοντέλο μιας απλής «φορολογικής διεύθυνσης». Για τον λόγο αυτό έχει θέσει ως βασική προϋπόθεση η ελληνική δραστηριότητα του fund να πραγματοποιεί δαπάνες τουλάχιστον 3 εκατ. ευρώ τον χρόνο. «Είτε θα έρθετε πραγματικά είτε δεν θα έρθετε καθόλου», είναι το μήνυμα της κυβέρνησης, σύμφωνα με τον Καρατζά.
Η Rokos Capital Management αναμένεται να ξεκινήσει με περιορισμένη παρουσία στην Αθήνα, η οποία όμως θα μπορούσε σταδιακά να φτάσει περίπου τα 50 άτομα.
Η Ελλάδα απέναντι σε Ιταλία, Ελβετία και Ντουμπάι
Η νέα πολιτική έρχεται να συμπληρώσει το ήδη υφιστάμενο καθεστώς για εύπορους φορολογικούς κατοίκους. Από το 2019, η Ελλάδα προσφέρει σε επιλέξιμους αλλοδαπούς και Έλληνες που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στη χώρα κατ’ αποκοπήν φόρο 100.000 ευρώ ετησίως για εισοδήματα από το εξωτερικό, ενώ προβλέπεται και απαλλαγή από τον ελληνικό φόρο κληρονομιάς για περιουσιακά στοιχεία εκτός Ελλάδας.
Παράλληλα, το καθεστώς 5C προβλέπει απαλλαγή κατά 50% από τη φορολογία εισοδήματος για επιλέξιμη μισθωτή εργασία, για διάστημα επτά ετών.
Η Ελλάδα επιχειρεί έτσι να ανταγωνιστεί προορισμούς όπως η Ιταλία, η Ελβετία και το Ντουμπάι, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη αποκτήσει αντίστοιχο βάρος ως διεθνές χρηματοοικονομικό κέντρο.
Από το brain drain στο «financial hub»
Η αλλαγή είναι εντυπωσιακή. Το 2015, στο αποκορύφωμα της κρίσης χρέους, οι ελληνικές τράπεζες λειτουργούσαν υπό capital controls και η χώρα αύξανε φόρους για να αποκαταστήσει τα δημόσια οικονομικά της. Σήμερα, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η δημοσιονομική σταθερότητα και η αναδιάρθρωση του χρέους προσφέρουν μια πιο προβλέψιμη πορεία για την επόμενη δεκαετία.
Το στοίχημα, όμως, δεν είναι μόνο πόσοι πλούσιοι επενδυτές θα μετακομίσουν στην Αθήνα. Σύμφωνα με τον Βασίλη Βίζα της PwC Ελλάδας, στην Ελλάδα υπάρχουν σήμερα λιγότεροι από δώδεκα αδειοδοτημένοι διαχειριστές hedge funds, οι οποίοι στην πλειονότητά τους διαχειρίζονται ελληνικά assets. Η εγκατάσταση διεθνών funds θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα ευρύτερο οικοσύστημα διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, με δικηγορικές, φορολογικές, λογιστικές και άλλες εξειδικευμένες υπηρεσίες.
Εμπόδιο παραμένουν, ωστόσο, οι υποδομές. Η έλλειψη ποιοτικών γραφείων και κατοικιών υψηλών προδιαγραφών, αλλά και οι περιορισμένες επιλογές διεθνών σχολείων, δυσκολεύουν την προσέλκυση στελεχών και οικογενειών από το εξωτερικό. Ενδεικτική είναι η επένδυση της Inspired Education στην Αθήνα, με νέο σχολείο 1.300 μαθητών στο Ελληνικό, καθώς αυξάνεται η ζήτηση από ξένους κατοίκους.
Η αγορά κατοικίας, πάντως, ήδη προσελκύει κεφάλαια από την Ασία, τον Κόλπο και το Ισραήλ, με τα νότια προάστια και την Αθηναϊκή Ριβιέρα να βρίσκονται στο επίκεντρο. Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση εξετάζει αύξηση του φόρου μεταβίβασης για αγοραστές εκτός ΕΕ από 3% σε 15%.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η Ελλάδα μπορεί να περάσει από τις μεμονωμένες επιτυχίες στη δημιουργία ενός πραγματικού χρηματοοικονομικού οικοσυστήματος. Για την ώρα, το ενδιαφέρον αυξάνεται, αλλά οι επενδυτές παραμένουν επιφυλακτικοί. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε στέλεχος hedge fund που συναντήθηκε με την ελληνική πλευρά: η πρόταση εξετάστηκε, αλλά «προς το παρόν δεν υπάρχουν ενδιαφερόμενοι» εργαζόμενοι που να είναι έτοιμοι να μετακομίσουν στην Ελλάδα.
