ΤτΕ: Οι δημόσιες συντάξεις δεν θα επαρκούν στο μέλλον – Στο προσκήνιο τα επαγγελματικά ταμεία
Το μήνυμα ότι οι δημόσιες συντάξεις από μόνες τους δύσκολα θα μπορούν να εξασφαλίσουν επαρκές εισόδημα για τους μελλοντικούς συνταξιούχους έστειλε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, μιλώντας στο 7ο Συνέδριο Επαγγελματικής Ασφάλισης με θέμα «Η Επαγγελματική Ασφάλιση στο επίκεντρο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τις Αποταμιεύσεις και τις Επενδύσεις».
Όπως υπογράμμισε, η δημογραφική γήρανση, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η μείωση των γεννήσεων ασκούν ολοένα και μεγαλύτερες πιέσεις στα δημόσια συνταξιοδοτικά συστήματα, οδηγώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση στην αναζήτηση νέων λύσεων για τη διασφάλιση επαρκών συντάξεων και τη χρηματοδότηση της οικονομίας.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρώπη στρέφεται σταθερά προς ένα μοντέλο τριών πυλώνων ασφάλισης, το οποίο βασίζεται στη δημόσια σύνταξη, την επαγγελματική ασφάλιση και την ιδιωτική αποταμίευση. Σύμφωνα με τον διοικητή της ΤτΕ, ο δεύτερος πυλώνας, δηλαδή τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), αποκτά ολοένα και πιο κεντρικό ρόλο στο νέο ευρωπαϊκό συνταξιοδοτικό μοντέλο.
«Η βασική διαπίστωση είναι ότι οι δημόσιες συντάξεις, από μόνες τους, δύσκολα θα μπορούν στο μέλλον να εξασφαλίσουν επαρκή ποσοστά αναπλήρωσης για τους εργαζομένους», τόνισε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι για τον λόγο αυτό η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ενισχύσει τα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά σχήματα, ώστε να λειτουργούν συμπληρωματικά προς το δημόσιο σύστημα και να ενθαρρύνουν τη μακροπρόθεσμη αποταμίευση.
Η ευρωπαϊκή στρατηγική για αποταμιεύσεις και επενδύσεις
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι εξελίξεις επικεντρώνονται στην αναθεώρηση της οδηγίας IORP II, η οποία διέπει τη λειτουργία των επαγγελματικών ταμείων, καθώς και στη στρατηγική «Savings and Investments Union».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να αυξήσει τη συμμετοχή των εργαζομένων στα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά σχήματα, να διοχετεύσει περισσότερα ιδιωτικά κεφάλαια στις επενδύσεις και να ενισχύσει τις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές μέσω της αξιοποίησης των αποθεματικών των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης.
Παράλληλα, στόχος είναι η μεγαλύτερη εναρμόνιση μεταξύ των κρατών-μελών τόσο σε επίπεδο λειτουργίας όσο και εποπτείας των επαγγελματικών ταμείων.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Αναφερόμενος στις εγχώριες εξελίξεις, ο διοικητής της ΤτΕ σημείωσε ότι η Ελλάδα ακολουθεί πλέον πιο ενεργά την ευρωπαϊκή κατεύθυνση. Με τον νόμο 5078/2023, το πλαίσιο λειτουργίας των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης ευθυγραμμίστηκε περισσότερο με τα ευρωπαϊκά πρότυπα εποπτείας και εταιρικής διακυβέρνησης.
Οι νέες ρυθμίσεις ενίσχυσαν τις απαιτήσεις διαφάνειας, τους κανόνες επενδυτικής πολιτικής και τον εποπτικό ρόλο της Τράπεζας της Ελλάδος, με έμφαση στην προστασία των ασφαλισμένων.
Ωστόσο, παρά τη θετική πορεία, η ελληνική αγορά εξακολουθεί να βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης. Η συμμετοχή των εργαζομένων παραμένει περιορισμένη, ενώ τόσο η ασφαλιστική όσο και η επενδυτική κουλτούρα δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί στον βαθμό που απαιτείται.
Παράλληλα, το μικρό μέγεθος πολλών Ταμείων δυσκολεύει την επίτευξη οικονομιών κλίμακας και αυξάνει το λειτουργικό τους κόστος, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια συντονισμένη προσπάθεια ενίσχυσης της εμπιστοσύνης εργοδοτών και ασφαλισμένων προς τον θεσμό.
Μόλις 55.000 μέλη στα επαγγελματικά ταμεία
Τα στοιχεία που παρουσίασε ο διοικητής της ΤτΕ αποτυπώνουν τόσο τις προοπτικές όσο και τις αδυναμίες του θεσμού στην Ελλάδα.
Στο τέλος του 2025 λειτουργούσαν συνολικά 27 Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης με περίπου 55.000 μέλη, αριθμός που δείχνει ότι ο δεύτερος πυλώνας παραμένει ακόμη περιορισμένος σε σχέση με το μέγεθος της αγοράς εργασίας.
Παρά τη σημαντική ανάπτυξη που καταγράφηκε, καθώς τόσο το ενεργητικό όσο και οι τεχνικές προβλέψεις αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 20% σε σύγκριση με το 2024, τα συνολικά μεγέθη εξακολουθούν να θεωρούνται χαμηλά. Το ενεργητικό των Ταμείων διαμορφώθηκε στα 621 εκατ. ευρώ το 2025, ενώ οι τεχνικές προβλέψεις προσέγγισαν τα 550 εκατ. ευρώ.
Δημογραφικό και βιωσιμότητα
Ο διοικητής της ΤτΕ υπογράμμισε ότι η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος αποτελεί διαχρονικά μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.
Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η μείωση των γεννήσεων επιβαρύνουν τα διανεμητικά συστήματα συντάξεων, μεταφέροντας σημαντικό μέρος του κόστους στις νεότερες γενιές και δημιουργώντας ζητήματα βιωσιμότητας αλλά και διαγενεακής δικαιοσύνης.
Την ίδια στιγμή, οι πολίτες προσδοκούν υψηλότερο επίπεδο διαβίωσης μετά τη συνταξιοδότηση, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια του πρώτου πυλώνα να ανταποκριθεί μόνος του στις μελλοντικές ανάγκες.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο κεφαλαιοποιητικός δεύτερος πυλώνας μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά, ενισχύοντας τη σύνδεση μεταξύ εισφορών και παροχών, προσφέροντας μεγαλύτερη διαφάνεια και δημιουργώντας προοπτικές υψηλότερων αποδόσεων για τους ασφαλισμένους.
Ωστόσο, προϋπόθεση για την επιτυχία του παραμένουν η ύπαρξη ισχυρού εποπτικού πλαισίου, οι θεσμικές εγγυήσεις και η ουσιαστική ενημέρωση των πολιτών, ώστε να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη προς το σύστημα.
Τα ΤΕΑ ως νέος επενδυτικός πυλώνας
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο διοικητής της ΤτΕ στάθηκε στη σημασία των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης όχι μόνο ως συνταξιοδοτικού θεσμού αλλά και ως επενδυτικού εργαλείου για την οικονομία.
Όπως σημείωσε, τα ΤΕΑ παύουν σταδιακά να αποτελούν έναν περιφερειακό θεσμό της ασφαλιστικής αγοράς και εξελίσσονται σε βασικό πυλώνα του ευρωπαϊκού συνταξιοδοτικού και επενδυτικού συστήματος. Τα επόμενα χρόνια αναμένεται να διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο τόσο στη συμπληρωματική συνταξιοδοτική προστασία των εργαζομένων όσο και στη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και των επενδύσεων στην Ελλάδα και την Ευρώπη.
Η Τράπεζα της Ελλάδος, κατέληξε, θα συνεχίσει να στηρίζει, στο πλαίσιο του εποπτικού της ρόλου, κάθε πρωτοβουλία που συμβάλλει στην περαιτέρω ανάπτυξη και ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης, διασφαλίζοντας παράλληλα τη χρηματοοικονομική σταθερότητα και την προστασία των ασφαλισμένων.
