Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία για την Έρευνα & Ανάπτυξη στην Ελλάδα, με δείκτες για δαπάνες και προσωπικό, απέστειλε το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ) στη Eurostat, μετά από πολυετή απουσία της Ελλάδας. Τα στοιχεία για το 2011 και 2012 είναι πλέον διαθέσιμα στη βάση δεδομένων της Eurostat και ήδη χρησιμοποιούνται για τη χάραξη πολιτικών έρευνας και καινοτομίας, όπως οι στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης των ελληνικών Περιφερειών.
Η υποστήριξη της διαμόρφωσης πολιτικών στη βάση στοιχείων αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα του ΕΚΤ, που εφαρμόζει την επιστήμη για την ανάπτυξη πολιτικών έρευνας και καινοτομίας. Όπως επισημαίνει η Διευθύντρια του ΕΚΤ Δρ. Εύη Σαχίνη: «Καθώς η οικονομική ανάπτυξη και η ευημερία μιας χώρας συναρτώνται με τους πόρους που διατίθενται για την πραγματοποίηση και την υποστήριξη των δραστηριοτήτων Έρευνας & Ανάπτυξης (Ε&Α), τα στατιστικά στοιχεία Ε&Α αποτελούν βάση για τη διαμόρφωση και παρακολούθηση πολιτικών, σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Η διαθεσιμότητα αξιόπιστων στατιστικών δεικτών Ε&Α είναι ιδιαίτερα κρίσιμη σήμερα, ενόψει του νέου Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς για την περίοδο 2014-2020, ώστε οι εθνικές και περιφερειακές δράσεις και τα χρηματοδοτικά εργαλεία που θα διαμορφωθούν στο νέο ΕΣΠΑ να ανταποκρίνονται και να στηρίζουν τις ανάγκες των ελληνικών φορέων για έρευνα και καινοτομία».
Την περίοδο αυτή βρίσκεται σε εξέλιξη η συλλογή των στατιστικών στοιχείων Ε&Α από τις επιχειρήσεις για το 2013, σε συνεργασία με την ΕΛΣΤΑΤ. Η συμμετοχή όλων των επιχειρήσεων που έχουν δραστηριότητες Ε&Α είναι ιδιαίτερα σημαντική, έτσι ώστε να καταγραφούν με πληρότητα οι δυνατότητες και οι ανάγκες των ελληνικών επιχειρήσεων ενόψει και του σχεδιασμού των νέων χρηματοδοτικών δράσεων για το ΕΣΠΑ 2014-2020.
Το 2011 στην Ελλάδα δαπανήθηκαν συνολικά 1.391,2 εκατ. ευρώ σε Ε&Α, ποσό που αντιστοιχεί στο 0,67% του ΑΕΠ. Το 2012 το ποσό αυτό διαμορφώθηκε στα 1.337,6 εκατ. ευρώ (προκαταρκτικά στοιχεία), ποσό που αντιστοιχεί στο 0,69% του ΑΕΠ. Σημειώνεται ότι με βάση τα προηγούμενα διαθέσιμα στοιχεία, το 2007 οι δαπάνες για Ε&Α στην Ελλάδα ανέρχονταν στο 0,60% του ΑΕΠ. Στόχος της ΕΕ είναι η επίτευξη έντασης Ε&Α στην Ευρώπη σε ποσοστό 3% του ΑΕΠ.
Με βάση τον δείκτη έντασης Ε&Α, η Ελλάδα κατατάσσεται 24η μεταξύ των χωρών μελών της ΕΕ27 το 2011, και ανεβαίνει μια θέση (23η) το 2012. Ως προς τις συνολικές δαπάνες που διατέθηκαν στην Ελλάδα για την υλοποίηση δραστηριοτήτων Ε&Α, η Ελλάδα βρίσκεται στην 16η θέση μεταξύ των χωρών μελών της ΕΕ27 το 2011, και παραμένει στη θέση αυτή και το 2012. Τον υψηλότερο δείκτη έντασης Ε&Α καταγράφει η Φινλανδία με ποσοστό δαπανών Ε&Α 3,78% επί του ΑΕΠ το 2011.
Το 2011, το συνολικό προσωπικό που απασχολήθηκε σε Ε&Α στην Ελλάδα (ερευνητές, τεχνικό προσωπικό, άλλο προσωπικό υποστήριξης) ήταν 70.229 άτομα και σε ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης (ΙΠΑ) ήταν 36.913 ΙΠΑ. Οι ερευνητές (45.239 άτομα) αποτελούν το 64,4% του συνολικού προσωπικού (24.674 ΙΠΑ).
Το 2012, η απασχόληση σε Ε&Α δεν μεταβάλλεται σημαντικά, και τα ΙΠΑ του συνολικού προσωπικού Ε&Α ανέρχονται στα 37.361 και των ερευνητών στα 24.122. Με βάση τα ΙΠΑ του συνολικού προσωπικού Ε&Α, η Ελλάδα καταλαμβάνει την 16η θέση μεταξύ των χωρών μελών της ΕΕ27 το 2011, και ανεβαίνει μια θέση (15η) το 2012. Με βάση τα ΙΠΑ των ερευνητών, η Ελλάδα βρίσκεται στην 15η θέση το 2011 και διατηρεί αυτή τη θέση και το 2012.
H κατανομή δαπανών και ανθρώπινων πόρων σε Ε&Α
Σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες που ακολουθούνται σε όλες τις χώρες της ΕΕ, τα στατιστικά στοιχεία αναλύονται σε 4 τομείς, στους οποίους κατηγοριοποιούνται οι φορείς που εκτελούν δραστηριότητες Ε&Α: BES (τομέας επιχειρήσεων), GOV (κρατικός τομέας), HES (τομέας τριτοβάθμιας και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης) και PNP (τομέας ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων).
Το 2011, το 40,2% (559,5 εκατ. ευρώ) του συνόλου των δαπανών Ε&Α στην Ελλάδα πραγματοποιείται στον τομέα τριτοβάθμιας και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (ΗES). Ο τομέας αυτός περιλαμβάνει τα Πανεπιστήμια, τα ΤΕΙ, τα Ερευνητικά Πανεπιστημιακά Ινστιτούτα, τα Κέντρα Τεχνολογικής Έρευνας, τα αναγνωρισμένα από το Κράτος Ιδιωτικά ΙΕΚ, τα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία και άλλες σχολές & ακαδημίες.
Ο δεύτερος τομέας είναι ο τομέας των επιχειρήσεων (BES) με δαπάνες ύψους 485,9 εκατ. ευρώ (34,9% του συνόλου των δαπανών Ε&Α). Στον κρατικό τομέα (GOV) δαπανώνται για Ε&Α 331,7 εκατ. ευρώ (23,8%), ενώ ο τομέας των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων (PNP) δαπανά 14,0 εκατ. ευρώ (1,0%). Σημειώνεται ότι ο κρατικός τομέας περιλαμβάνει φορείς με δραστηριότητες Ε&Α που εποπτεύονται από διάφορα Υπουργεία, όπως τα Ερευνητικά Κέντρα που εποπτεύονται από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας, άλλοι Δημόσιοι Ερευνητικοί Φορείς, Εφορείες Αρχαιοτήτων, Αρχαιολογικά Ινστιτούτα, Μουσεία, Δημόσια Νοσοκομεία, Ανεξάρτητες Αρχές, κ.ά.
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά μέσο όρο, ο τομέας των επιχειρήσεων είναι πρώτος σε δαπάνες Ε&Α, καθώς δαπανά το 63,1% του συνόλου. Ακολουθεί η τριτοβάθμια εκπαίδευση με 23,5%, ο κρατικός τομέας με 12,5% και o τομέας των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων με 0,9%.
Η πλειονότητα του προσωπικού Ε&Α στην Ελλάδα απασχολείται στον τομέα της τριτοβάθμιας και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (συνολικά 46.348 άτομα, 20.640 ΙΠΑ. Ακολουθεί ο κρατικός τομέας με 13.260 άτομα και 9.620 ΙΠΑ, και ο τομέας των επιχειρήσεων με 9.984 άτομα και 6.324 ΙΠΑ.
Πηγές Χρηματοδότησης – Επιστημονικά Πεδία – Περιφερειακή Διάσταση
Η κύρια πηγή χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων Ε&Α το 2011 είναι το κράτος (Τακτικός Προϋπολογισμός, Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ) με ποσοστό 49,2% (685,0 εκατ. ευρώ). Η ιδιωτική χρηματοδότηση (επιχειρήσεις) συνεισφέρει με 32,7% (455,5 εκατ. ευρώ), ενώ 11,9% (165,3 εκατ. ευρώ) προέρχεται από τη συμμετοχή των ελληνικών φορέων σε προγράμματα/έργα Ε&Α που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ. Το υπόλοιπο 6,2% (85,4 εκατ. ευρώ) συνεισφέρεται από άλλες εθνικές πηγές (π.χ. ίδια έσοδα των ΑΕΙ) και άλλες πηγές του εξωτερικού (ξένες επιχειρήσεις, διεθνείς οργανισμοί κ.λπ.).
Το μεγαλύτερο μέρος δραστηριοτήτων Ε&Α στο σύνολο της χώρας για το 2011 αφορά το επιστημονικό πεδίο "Επιστήμες Μηχανικού & Τεχνολογία" (536,7 εκατ. ευρώ ή 38,6% του συνόλου των δαπανών). Ακολουθούν τα επιστημονικά πεδία "Ιατρική & Επιστήμες Υγείας" (353,3 εκατ. ευρώ ή 25,4% του συνόλου δαπανών) και "Φυσικές Επιστήμες" (197,8 εκατ. ευρώ ή 14,2% του συνόλου δαπανών).
