Τις βασικές ρυθμίσεις του νομοσχεδίου για την ίση αμοιβή στην εργασία, το οποίο μεταξύ άλλων θεσπίζει αποζημίωση στους εργαζόμενους για μισθολογικές διαφορές άνω του 5%, παρουσίασε η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως, το οποίο ενσωματώνει τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2023/970, που απαγορεύουν τις διακρίσεις σε θέμα αμοιβής λόγω φύλου.
Το νέο πλαίσιο συνδέεται και με την προσπάθεια για ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, καθώς προβλέπεται ότι όταν εφαρμόζεται συλλογική σύμβαση εργασίας, θεωρείται καταρχήν ότι δεν υπάρχουν αδικαιολόγητες μισθολογικές διακρίσεις και ότι, οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας μπορούν να χρησιμοποιούνται ως βάση για τη δημιουργία μισθολογικών δομών στις επιχειρήσεις.
Ο εργοδότης εξακολουθεί να υποχρεούται να προσαρμόζει τις κατηγορίες θέσεων ώστε να αποτυπώνεται ορθά η αξία της εργασίας στον οργανισμό. Η Επιθεώρηση Εργασίας διατηρεί πλήρως το δικαίωμα ελέγχου και επιβολής προστίμων όπου διαπιστώνονται παραβάσεις. Με την συγκεκριμένη πρόβλεψη, διατηρείται η προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων ενώ παράλληλα απλοποιούνται οι διαδικασίες για επιχειρήσεις που εφαρμόζουν συλλογικές συμβάσεις εργασίας και ενισχύεται το κίνητρο για την υπογραφή περισσότερων συλλογικών συμβάσεων.
Επιπλέον, οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να διαθέτουν τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές, βασισμένες σε αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, με σαφή διαδικασία αξιολόγησης και αναθεώρησης. Οι εργαζόμενοι θα μπορούν να ζητούν στοιχεία τόσο για το ατομικό τους επίπεδο αμοιβής, όσο και για τον μέσο μισθό ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας, χωρίς ταυτοποίηση προσώπων.
Θεσπίζεται επίσης εσωτερικός έλεγχος μισθολογικού χάσματος στις επιχειρήσεις. Οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να υποβάλλουν στοιχεία σχετικά με το μισθολογικό χάσμα ανδρών – γυναικών, το μισθολογικό χάσμα στα bonus, το διάμεσο μισθολογικό χάσμα και το μισθολογικό χάσμα ανά κατηγορία εργαζομένων. Η υποχρέωση αυτή θα εφαρμόζεται κάθε χρόνο για επιχειρήσεις με 250 και άνω εργαζόμενους και ανά τριετία για μικρότερες επιχειρήσεις συγκεκριμένων κατηγοριών.
Σε περίπτωση που εντοπιστεί μισθολογική διαφορά ίση ή μεγαλύτερη του 5% χωρίς αντικειμενική εξήγηση, ο εργοδότης θα υποχρεούται να προχωρήσει σε διορθωτικές παρεμβάσεις και αναμόρφωση της μισθολογικής δομής της επιχείρησης.
Το σχέδιο νόμου ενισχύει σημαντικά και τη δικαστική προστασία των εργαζομένων. Αν ο εργαζόμενος θεωρεί ότι υπάρχει διάκριση, δικαιούται, να ζητήσει στοιχεία μισθών, να προσφύγει στη δικαιοσύνη, να εκπροσωπηθεί από συνδικαλιστική οργάνωση ή φορέα ισότητας.
Το νέο πλαίσιο φέρνει περισσότερη διαφάνεια στους μισθούς, καλύτερη ενημέρωση πριν και μετά την πρόσληψη, έλεγχο για τις άδικες μισθολογικές διαφορές και διόρθωση προβλημάτων όταν εντοπίζονται ανισότητες.
Παράλληλα, ενισχύεται η προστασία των εργαζομένων, με ισχυρότερα δικαιώματα και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση περιπτώσεων άνισης μεταχείρισης.
Σύμφωνα με έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ οι μεγαλύτερες μισθολογικές ανισότητες καταγράφονται κυρίως σε 10 τομείς.
Στην κορυφή βρίσκεται ο κλάδος της ενημέρωσης και επικοινωνίας, όπου το χάσμα φτάνει το 25,3%. Ακολουθεί το χονδρικό και λιανικό εμπόριο, με 20,1%, ποσοστό που παραμένει σταθερά υψηλό.
Στην τρίτη θέση βρίσκονται οι χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες με 19,0%, ενώ η διαχείριση ακίνητης περιουσίας καταγράφει χάσμα μισθών 18,7%. Υψηλές ανισότητες εμφανίζει και η μεταποίηση με 17,4%.
Ακολουθούν οι δραστηριότητες σχετικές με την υγεία και την κοινωνική μέριμνα με 14,4%, οι επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες με 11,8%, καθώς και η μεταφορά και αποθήκευση με 10,1%.
Τη δεκάδα συμπληρώνουν η εκπαίδευση με 10,0% και οι τέχνες, διασκέδαση και ψυχαγωγία με 9,8%.
Στις νέες ηλικίες κάτω των 25 ετών, οι γυναίκες παίρνουν περισσότερα από τους άνδρες.
Στις ηλικίες 25-34 ετών, τα ποσοστά αντιστρέφονται υπέρ των ανδρών και το χάσμα αμοιβών από 4,2% το 2022, αυξάνεται στο 6,1% το 2023 και φθάνει στο 6,4% το 2024.
Στην ηλικιακή ομάδα 35-44 ετών το μισθολογικό χάσμα είναι στο 11,9%.
Στις ηλικίες 45-54 ετών, τα ποσοστά παραμένουν σταθερά υψηλά με διαφορές μισθών υπέρ των ανδρών 15,4% το 2022, 15,9% το 2023 και 15,3% το 2024.
Στις ηλικίες 55-64 ετών το χάσμα αμοιβών διαμορφώνεται σε 16,4%.
Στην ηλικιακή ομάδα άνω των 65 ετών, το χάσμα μισθών από 27,1% που ήταν το 2022, υποχώρησε στο 25,1% το 2023 και μειώθηκε περαιτέρω στο 21,5% το 2024.
