Η ανάγκη για βαθύτερη ευρωπαϊκή ενοποίηση, ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και δημιουργία ισχυρών «ευρωπαϊκών πρωταθλητών» βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης ανάμεσα στον Πρόεδρο του Eurogroup και Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, και τον πρώην Πρωθυπουργό της Ιταλίας και Κοσμήτορα της Σχολής Πολιτικής, Οικονομίας και Παγκόσμιων Υποθέσεων του IE University στη Μαδρίτη, Ενρίκο Λέτα.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με αφορμή τη συμπλήρωση 40 ετών από την υπογραφή της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης και συνδιοργανώθηκε από το ΕΛΙΑΜΕΠ, το ΙΟΒΕ και το IE Competitiveness Hub, με συντονίστρια την επικεφαλής του γραφείου του Bloomberg στην Αθήνα, Βικτώρια Δενδρινού.
Στην τοποθέτησή του, ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι το βασικό ζητούμενο για την Ευρώπη δεν είναι απλώς να «ανταγωνιστεί» τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά να αποκτήσει ουσιαστικές δυνατότητες δράσης και στρατηγικής αυτονομίας. Όπως σημείωσε, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καθυστερήσει σημαντικά στην υλοποίηση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων, όπως η Ένωση Κεφαλαιαγορών και η Τραπεζική Ένωση, οι οποίες σήμερα επανέρχονται στο τραπέζι μέσω της πρωτοβουλίας για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU).
Ο Πρόεδρος του Eurogroup τόνισε ότι η Ευρώπη καλείται να ξεπεράσει τα «κρυφά εμπόδια» που εξακολουθούν να περιορίζουν την ενιαία αγορά, επισημαίνοντας ότι, σύμφωνα με μελέτες του ΔΝΤ, αυτά λειτουργούν σαν εσωτερικοί δασμοί που επιβαρύνουν σημαντικά τόσο τις υπηρεσίες όσο και τη μεταποίηση.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη ενοποίησης των χρηματοπιστωτικών αγορών, μεγαλύτερης τραπεζικής ολοκλήρωσης και δημιουργίας επιχειρήσεων ευρωπαϊκής κλίμακας. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η Ευρώπη δεν μπορεί να αποκτήσει το απαραίτητο μέγεθος εάν συνεχίσει να λειτουργεί μέσα από «27 διαφορετικές εκδοχές εθνικών πρωταθλητών».
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε θετικά στη στάση της Ελλάδας απέναντι στις διασυνοριακές συνεργασίες, επισημαίνοντας τόσο την αύξηση της συμμετοχής της UniCredit στην Alpha Bank όσο και τη συνεργασία της Euronext με το Ελληνικό Χρηματιστήριο ως παραδείγματα της κατεύθυνσης που θα πρέπει να ακολουθήσει συνολικά η Ευρώπη.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ακόμη ότι το βασικό πεδίο ανταγωνισμού πλέον είναι η τεχνολογία, παραδεχόμενος ότι η Ευρώπη έχει ήδη καθυστερήσει σημαντικά. Όπως σημείωσε, η ΕΕ χρειάζεται μια κοινή στρατηγική «τεχνολογικής κυριαρχίας», όχι απαραίτητα για να αναπτύξει αυτόνομα όλες τις τεχνολογίες, αλλά ώστε να αποφύγει σχέσεις ασύμμετρης εξάρτησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή την Κίνα.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τις ευρωπαϊκές εταιρείες Ericsson και Nokia στον τομέα των υποδομών 5G, σημειώνοντας ότι η Ευρώπη θα έπρεπε ήδη από το 2010 να έχει κινηθεί προς έναν ενιαίο τηλεπικοινωνιακό ρυθμιστή και μια κοινή αγορά φάσματος.
Παράλληλα, ο Πρόεδρος του Eurogroup στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία στήριξης των ευρωπαϊκών νεοφυών επιχειρήσεων, επισημαίνοντας ότι πολλές startups αδυνατούν να εξελιχθούν σε scale-ups εντός της Ευρώπης λόγω του κατακερματισμού της αγοράς και συχνά καταλήγουν να εξαρτώνται από αμερικανική χρηματοδότηση.
«Οι start-ups πρέπει να μπορούν να εξελίσσονται σε scale-ups μέσα στην Ευρώπη», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων φιλοδοξεί ακριβώς να δημιουργήσει πιο ισότιμους όρους ανταγωνισμού.
Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τον ρόλο των μικρότερων κρατών-μελών, ο κ. Πιερρακάκης εμφανίστηκε αισιόδοξος, σημειώνοντας ότι χώρες όπως η Ελλάδα μπορούν να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο σε κρίσιμους τομείς, όπως η διασυνοριακή ενοποίηση, οι συγχωνεύσεις και ο ψηφιακός μετασχηματισμός.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει σήμερα μια μοναδική ευκαιρία επιτάχυνσης της ολοκλήρωσης, λόγω των γεωπολιτικών και οικονομικών πιέσεων που έχουν αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια, από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έως την ανάγκη ενεργειακής και τεχνολογικής αυτονομίας.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Ενρίκο Λέτα, ο οποίος υποστήριξε ότι το βασικό πρόβλημα της Ευρώπης είναι η έλλειψη κλίμακας. Όπως ανέφερε, η ευρωπαϊκή οικονομία παραμένει κατακερματισμένη, τη στιγμή που ο παγκόσμιος ανταγωνισμός απαιτεί ολοένα μεγαλύτερα σχήματα και ενοποιημένες αγορές.
«Σήμερα υποχωρούμε λόγω της έλλειψης κλίμακας», τόνισε ο πρώην Πρωθυπουργός της Ιταλίας, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται από την αμερικανική τεχνολογία και χρηματοδότηση, από την κινεζική μεταποίηση και – μέχρι πρόσφατα – από τη ρωσική ενέργεια.
Ο ίδιος χαρακτήρισε κρίσιμη την ολοκλήρωση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι διαμορφώνεται πλέον πολιτική δυναμική προς αυτή την κατεύθυνση. Ωστόσο προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να χάσει ακόμη μία ιστορική ευκαιρία.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον Κυριάκο Πιερρακάκη, σημειώνοντας ότι «γράφει ευρωπαϊκή ιστορία» και ότι συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση της νέας ευρωπαϊκής ατζέντας, «λέγοντας τα πράγματα με το όνομά τους».
Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με κοινή διαπίστωση ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι: είτε θα επιταχύνει την ενοποίηση και τη δημιουργία ισχυρών ευρωπαϊκών δομών, είτε κινδυνεύει να χάσει ακόμη περισσότερο έδαφος στον παγκόσμιο ανταγωνισμό.
