Η κυβέρνηση του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, έχει ως στόχο να αποδυναμώσει το παγκόσμιο δίκτυο λιμένων της Κίνας και να φέρει περισσότερους στρατηγικούς τερματικούς σταθμούς υπό δυτικό έλεγχο, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν το σχέδιο.
Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί την πιο φιλόδοξη προσπάθεια των ΗΠΑ να επεκτείνουν τη ναυτική τους επιρροή από τη δεκαετία του 1970 και έχει σχεδιαστεί για να αντιμετωπίσει τις αυξανόμενες ανησυχίες στην Ουάσιγκτον ότι οι ΗΠΑ θα βρεθούν σε μειονεκτική θέση έναντι της Κίνας σε περίπτωση σύγκρουσης. Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ πιστεύουν ότι ο εμπορικός στόλος των ΗΠΑ είναι ανεπαρκής για να παρέχει στρατιωτική υποστήριξη σε καιρό πολέμου και ότι η εξάρτηση της Ουάσιγκτον από ξένα πλοία και λιμάνια είναι υπερβολική, σύμφωνα με τις πηγές που μίλησαν στο Reuters.
Μεταξύ των επιλογών που εξετάζει ο Λευκός Οίκος είναι η υποστήριξη ιδιωτικών αμερικανικών ή δυτικών εταιρειών για την αγορά κινεζικών μεριδίων σε λιμάνια. Ως παράδειγμα αναφέρθηκε η πρόταση της BlackRock να αποκτήσει τα λιμενικά περιουσιακά στοιχεία της CK Hutchison σε 23 χώρες, μεταξύ των οποίων και κοντά στη Διώρυγα του Παναμά. Οι πηγές ζήτησαν να διατηρηθεί η ανωνυμία τους, καθώς δεν είναι εξουσιοδοτημένες να μιλήσουν δημοσίως για το θέμα.
Ο Λευκός Οίκος και το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο.
Εκτός από τον Παναμά, Αμερικανοί αξιωματούχοι και βουλευτές εκφράζουν ανησυχία για κινεζικά συμφέροντα σε λιμάνια της Ελλάδας και της Ισπανίας, στην Καραϊβική και στη Δυτική Ακτή των ΗΠΑ, σύμφωνα με τις πηγές.
Η αντίδραση της Κίνας
Ένας εκπρόσωπος της κινεζικής διπλωματικής αποστολής στην Ουάσιγκτον δήλωσε ότι η Κίνα συνεργάζεται με άλλες χώρες στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
«Η Κίνα έχει πάντα αντιταχθεί με σθένος σε παράνομες και αδικαιολόγητες μονομερείς κυρώσεις και σε κινήσεις που υπονομεύουν τα νόμιμα δικαιώματα άλλων κρατών μέσω οικονομικού εκβιασμού, ηγεμονισμού και εκφοβισμού», ανέφερε ο εκπρόσωπος. Αξιωματούχοι στο Πεκίνο δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο.
Σύμφωνα με τον Stuart Poole-Robb, ιδρυτή της εταιρείας ανάλυσης κινδύνων KCS Group, «Η αμερικανική κυβέρνηση θεωρεί τις κινεζικές επενδύσεις σε παγκόσμια λιμάνια τεράστια απειλή για την εθνική της ασφάλεια. Υπάρχει ο κίνδυνος η Κίνα να αξιοποιήσει τον έλεγχο αυτών των υποδομών για κατασκοπεία, στρατιωτικό πλεονέκτημα ή διαταραχή των αλυσίδων εφοδιασμού σε γεωπολιτικές κρίσεις».
Ο Πειραιάς στο στόχαστρο
Οι ΗΠΑ προτίθενται να εξετάσουν τα κινεζικά συμφέροντα στον λιμένα του Πειραιά, σύμφωνα με τις πηγές. Ο Πειραιάς, στο ανατολικό τμήμα της Μεσογείου, αποτελεί κομβικό σημείο στη διαδρομή που συνδέει Ευρώπη, Αφρική και Ασία. Η COSCO κατέχει το 67% της ΟΛΠ Α.Ε., ενώ ορισμένοι Κινέζοι επενδυτές εκφράζουν ανησυχία ότι η Ουάσιγκτον θα στοχεύσει τις δραστηριότητες της εταιρείας στην Ελλάδα. Η COSCO και η ελληνική κυβέρνηση δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο, ενώ Έλληνες αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι δεν έχουν ενημερωθεί για αλλαγές στον έλεγχο του λιμανιού.
Το Πεντάγωνο έχει ήδη εντάξει την COSCO σε μαύρη λίστα εταιρειών με δεσμούς με τον κινεζικό στρατό. Η συγκεκριμένη ένταξη δεν επιβάλλει άμεσους περιορισμούς στις αμερικανικές εταιρείες, αλλά στέλνει σήμα για πιθανές μελλοντικές ενέργειες.
Το Development Research Center της Κίνας υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν τη θεωρία της «κινέζικης απειλής» ως πρόσχημα για να αναγκάσουν συμμάχους να επιλέξουν πλευρά σε θέματα αλυσίδων εφοδιασμού.
Ενίσχυση αμερικανικής παρουσίας στη ναυτιλία
Η κυβέρνηση Τραμπ παρουσίασε μέτρα για την αύξηση της εμπορικής ναυτιλιακής παρουσίας των ΗΠΑ παγκοσμίως. Αυτό περιλαμβάνει ενίσχυση της ναυπηγικής βιομηχανίας, επέκταση της πρόσβασης σε νηολόγια υπό αμερικανική σημαία και αναθεώρηση στρατηγικών σημείων κινδύνου στη ναυτιλία.
Η Κίνα διαθέτει ή εκμισθώνει εκτεταμένο δίκτυο λιμένων μέσω της COSCO και άλλων κρατικών επιχειρήσεων, όπως η China Merchants και η SIPG στη Σαγκάη. Σύμφωνα με έκθεση του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων, έως τον Αύγουστο του 2024 η Κίνα είχε επενδύσεις σε 129 έργα λιμένων παγκοσμίως. Η κινεζική ναυπηγική βιομηχανία εκτιμάται ότι είναι 230 φορές μεγαλύτερη από τη δυναμικότητα των αμερικανικών ναυπηγείων, γεγονός που καθιστά δύσκολη την ισοπέδωση του κενού.
Η αμερικανική πρωτοβουλία έχει προκαλέσει ένταση με το Πεκίνο, που θεωρεί τα λιμάνια και τις ναυτιλιακές υποδομές κρίσιμα στοιχεία της πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μεσόγειος και Καραϊβική
Τον Μάρτιο, η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ναυτιλίας των ΗΠΑ ξεκίνησε ανασκόπηση επτά κρίσιμων ναυτιλιακών στενωπών, συμπεριλαμβανομένων του Γιβραλτάρ, καθώς η Ουάσιγκτον επιδιώκει να εντοπίσει κανονισμούς ή πρακτικές που δημιουργούν δυσμενείς συνθήκες. Ανησυχία προκαλεί επίσης η κινεζική παρουσία στα λιμάνια της Ισπανίας, όπως η Βαλένθια και το Μπιλμπάο.
Στην Καραϊβική, ανησυχίες υπάρχουν για το λιμάνι του Κίνγκστον στη Τζαμάικα, σημαντικό κέντρο μεταφόρτωσης, όπου η China Merchants συμμετέχει στην εταιρεία που διαχειρίζεται τον τερματικό σταθμό, σε συνεργασία με τη γαλλική CMA CGM. Η κινεζική παρουσία στην περιοχή θεωρείται από τις πιο επικίνδυνες για τα αμερικανικά συμφέροντα στη Λατινική Αμερική και Καραϊβική.
Στρατηγικές κινήσεις και μελλοντικά σχέδια
Ο Τραμπ υπέγραψε εντολή για αναβίωση της ναυπηγικής ικανότητας και εξετάζει τη δημιουργία νηολογίου στις Παρθένοι Νήσους των ΗΠΑ. Προβλέπονται επίσης επιβολές τελών σε κινεζικά πλοία και στρατηγικές κινήσεις σε περιοχές όπως η Γροιλανδία. Αναλυτές συγκρίνουν τις προσπάθειες αυτές με την πολιτική του Προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον για ενίσχυση της αμερικανικής ναυτικής ισχύος και εμπορικής ναυτιλίας.
Οι ΗΠΑ αναμένεται να συνεχίσουν τις προσπάθειες περιορισμού της κινεζικής επιρροής μέσω συμμαχιών και συνεργασιών στα κρίσιμα λιμάνια, σύμφωνα με αναλυτές.
