Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα πρόκειται να ανακοινώσει άλλη μια μεγάλη αύξηση των επιτοκίων την Πέμπτη, για να τιθασεύσει τον πληθωρισμό ρεκόρ αποφεύγοντας τις πολιτικές πιέσεις να κινηθεί πιο προσεκτικά καθώς η ευρωζώνη υποκύπτει στην ύφεση.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ μπορεί επίσης να αναφερθεί και στα σχέδια για χαλάρωση του ισολογισμού της κεντρικής τράπεζας, ο οποίος έχει αυξηθεί στα 8,8 τρισεκατομμύρια ευρώ από 2 τρισεκατομμύρια ευρώ το 2010, καθώς η ΕΚΤ αντιμετώπιζε διαδοχικές κρίσεις.
«Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι πιθανό να κάνει άλλη μια σημαντική κίνηση επιτοκίου κατά 75 μονάδες βάσης», δήλωσε η οικονομολόγος διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων της DWS, Ulrike Kastens. «Κυρίως, οι ανησυχίες για τους υψηλούς ρυθμούς πληθωρισμού που θα μας συνοδεύουν επίσης το 2023 και ο κίνδυνος να αποσταθεροποιηθούν οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό είναι πιθανό να ωθήσουν την ΕΚΤ να κάνει αυτό το τολμηρό βήμα».
Από τη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου, όταν η ΕΚΤ αύξησε τα επιτόκια κατά 75 μονάδες βάσης, ο πληθωρισμός ενισχύθηκε περισσότερο από το αναμενόμενο και έφτασε στο ρεκόρ του 9,9%. Ταυτόχρονα, υπήρξαν νέες ενδείξεις ότι οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό κινούνταν υψηλότερα, αυξάνοντας τους κινδύνους ενός σπιράλ μισθών-τιμών. Οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό που υπερβαίνουν τον στόχο του 2% της ΕΚΤ θα είναι το πιο ισχυρό επιχείρημα για επιθετική σύσφιξη ακόμη και μεταξύ των "περιστεριών" της Τράπεζας.
Πολιτική πίεση
Τόσο οι επενδυτές όσο και οι οικονομολόγοι στοιχηματίζουν επί του παρόντος σε μια δεύτερη κίνηση 75 μονάδων βάσης - μια κίνηση που δεν θα γίνει ευπρόσδεκτη από ορισμένες κυβερνήσεις που έχουν προειδοποιήσει την ΕΚΤ για κινήσεις που θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν ακόμη περισσότερο την ανάπτυξη.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, για παράδειγμα, είπε ότι «ανησυχεί» για «ορισμένους ευρωπαίους διαμορφωτές νομισματικής πολιτικής που μας εξηγούν ότι πρέπει να σπάσουμε τη ζήτηση στην Ευρώπη για να συγκρατήσουμε καλύτερα τον πληθωρισμό».
Η Κριστίν Λαγκάρντ είναι μεταξύ εκείνων των πολιτικών που προειδοποίησαν ότι τα επιτόκια μπορεί να χρειαστεί να αυξηθούν σε επίπεδα όπου περιορίζουν ενεργά την ανάπτυξη. Η αξιολόγηση της ΕΚΤ για το πόσο δύσκολες είναι αυτές οι προοπτικές ανάπτυξης θα αποτελέσει βασικό επίκεντρο της συνεδρίασης. Ο αντιπρόεδρος Luis de Guindos είχε εκτιμήσει νωρίτερα αυτό το μήνα ότι τα πράγματα έχουν επιδεινωθεί πολύ περισσότερο από το αναμενόμενο στις προβλέψεις της κεντρικής τράπεζας του Σεπτεμβρίου. «Αυτό που θεωρήσαμε ως το σενάριο καθοδικής πορείας μας τον Σεπτέμβριο, πλησιάζει περισσότερο στο βασικό σενάριο», είχε τονίσει.
Ενώ το βασικό σενάριο της κεντρικής τράπεζας τον Σεπτέμβριο προέβλεπε ανάπτυξη 0,9% για το επόμενο έτος, το καθοδικό σενάριο βλέπει τη δραστηριότητα να συρρικνώνεται σχεδόν κατά 1%. Οι κορυφαίοι οικονομικοί δείκτες δείχνουν επίσης συρρίκνωση το τελευταίο τρίμηνο του τρέχοντος έτους. Οι επενδυτές ελπίζουν να λάβουν κάποιες πληροφορίες από τη συνέντευξη Τύπου της Λαγκάρντ σχετικά με τη μελλοντική πορεία των επιτοκίων.
Το τρέχον επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ, στο 0,75%, αναμένεται να κορυφωθεί στο 2,5% τον Μάρτιο. Η ταχύτητα και η έκταση της μελλοντικής αυστηροποίησης θα αποτελέσουν αντικείμενο ζωηρής συζήτησης στο Διοικητικό Συμβούλιο, καθώς ορισμένα μέλη συμμερίζονται τις ανησυχίες σχετικά με την καταπολέμηση του πληθωρισμού που προκαλείται κυρίως από την αύξηση των τιμών των τροφίμων και της ενέργειας.
Πολιτική ισολογισμού
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΚΤ θα αρχίσουν επίσης να συζητούν πώς θα χαλαρώσει ο τεράστιος ισολογισμός της για να συμβάλει στη μείωση των πληθωριστικών πιέσεων, με τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, συμπεριλαμβανομένου του Γάλλου François Villeroy de Galhau, να σηματοδοτούν ότι η ΕΚΤ θα ξεκινήσει με την απορρόφηση ρευστότητας από τα τεράστια μακροπρόθεσμα δάνεια που παρέσχε η ΕΚΤ στις τράπεζες την περίοδο της κρίσης.
Η ΕΚΤ δάνεισε περισσότερα από 2 τρισεκατομμύρια ευρώ στις τράπεζες με τα λεγόμενα δάνεια TLTRO υπό εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους. Η τρέχουσα δομή αυτών των πράξεων υποδηλώνει ότι ακόμη και αν οι τράπεζες δεν χρησιμοποιούν τα κεφάλαια για να δανείσουν στην πραγματική οικονομία, μπορούν να αποκομίσουν κέρδη απλώς σταθμεύοντάς τα στην κεντρική τράπεζα.
Αν και μπορεί να είναι νομικά δύσκολο να αλλάξουν οι όροι των δανείων, είναι εξίσου πολιτικά αβάσιμο για τις τράπεζες να κερδίσουν ένα τέτοιο απροσδόκητο κέρδος από τη δημόσια πολιτική σε μια εποχή που οι πολίτες δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα καθώς η τρέχουσα συμφωνία συνεπάγεται επίσης πλήγμα στην κερδοφορία της κεντρικής τράπεζας. Αυτό σημαίνει ότι οι εθνικές κεντρικές τράπεζες, ως μέτοχοι της ΕΚΤ, θα έχουν λιγότερα κέρδη για να μεταφέρουν στις κυβερνήσεις που έχουν απόλυτη ανάγκη από μετρητά.
«Αναμένουμε από την ΕΚΤ να εξετάσει το θέμα του TLTRO στην επόμενη συνεδρίαση τον Οκτώβριο», δήλωσε ο οικονομολόγος της Morgan Stanley, Jens Eisenschmidt. «Δεν βλέπουμε κανένα λόγο να περιμένουμε». Είπε ότι η απόφαση του Οκτωβρίου θα δώσει στις τράπεζες άφθονο χρόνο για να προσαρμόσουν τα σχέδια αποπληρωμής τους υπό το φως των νέων συνθηκών για την προγραμματισμένη επιλογή πρόωρης αποπληρωμής τον Δεκέμβριο. Η ΕΚΤ μπορεί επίσης να προετοιμάσει το έδαφος για τη μείωση των ομολόγων της περίπου 5 τρισεκατομμυρίων ευρώ αλλάζοντας την καθοδήγηση για την επανεπένδυση του προγράμματος αγοράς περιουσιακών στοιχείων APP ανοίγοντας το δρόμο για μια απόφαση για επανεπενδύσεις APP το Δεκέμβριο, είπε ο Eisenschmidt.
Τότε είναι που οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ενδέχεται να δέχονται πιο συνεχή πολιτική πυρά, καθώς ορισμένες κυβερνήσεις βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην υποστήριξη της ΕΚΤ. Ακόμη και οι πιο επιθετικοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έδωσαν σήμα ότι η κεντρική τράπεζα θα πορευόταν πολύ προσεκτικά, ξεκινώντας με τη σταδιακή κατάργηση των επανεπενδύσεων από ομόλογα λήξεως που αγοράστηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος αγοράς περιουσιακών στοιχείων APP την άνοιξη του επόμενου έτους το νωρίτερο. Μέχρι τότε, ένας δύσκολος χειμώνας και οι δυνάμεις ύφεσης μπορεί κάλλιστα να έχουν αλλάξει τη συζήτηση.
Την ίδια στιγμή από την πλευρά τους οι αξιωματούχοι της Federal Reserve ετοιμάζονται να προχωρήσουν μια ακόμη μεγάλη αύξηση των επιτοκίων της τάξεως των 75 μονάδων βάσης στις αρχές Νοεμβρίου. Η Fed ήταν η πρώτη που άνοιξε τον κύκλο των πιο μεγάλων συνεχόμενων αυξήσεων των τελευταίων σαράντα ετών και τώρα οι αγορές περιμένουν κάποιο σημάδι για το πότε θα τον κλείσουν κιόλας.
Ο επικεφαλής της Fed Τζερόμ Πάουελ και τα υπόλοιπα μέλη της κεντρικής τράπεζας αύξησαν τα επιτόκια σημαντικά για να αντιμετωπίσουν τον πληθωρισμό που αποδείχθηκε πιο επίμονος από το αναμενόμενο. Αλλά με τα επιτόκια αυτά να διαμορφώνονται ήδη στο εύρος 3% με 3,25%, που θα μπορούσαν να επιβαρύνουν πολύ την οικονομική ανάπτυξη, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αρχίζουν να θέτουν τις βάσεις για στροφή σε πιο μικρές μεταβολές, αφήνοντας πάντα ανοιχτή την πόρτα για να προχωρήσουν περαιτέρω εάν ο πληθωρισμός δεν υποχωρήσει.
