Πώς φτάσαμε στο «πακέτο» των 750 δις ευρώ
Η Κομισιόν έλαβε υπόψιν της τις κατευθυντήριες γραμμές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου «και άκουσε τη φωνή των πολιτών στο σχεδιασμό της πρότασής της για το μέσο ανάκαμψης της ΕΕ», υποστήριξε ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ντ.Σασσόλι, μιλώντας στον Τύπο στις Βρυξέλλες, μετά την παρουσίαση του «Next Generation EU» από την Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν και τον Γιοχάνες Χαν. Πρόσθεσε δε, ότι η πρόταση θα εξεταστεί σε βάθος στην ομάδα επαφής του Κοινοβουλίου, τονίζοντας όμως ότι από αυτήν την πρόταση δεν μπορεί να υπάρξει υπαναχώρηση. Βασική προϋπόθεση είναι οι πόροι που θα διατεθούν στηρίξουν ουσιαστικά την ανάκαμψη, ήταν η γερμανική αντίδραση ενώ Ιταλία και Ελλάδα εμφανίστηκαν ικανοποιημένες από την πρόταση της Κομισιόν. Η περίπτωση της Ελλάδας
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει για την προσεχή τετραετία (2021-2024) επιχορηγήσεις, που εκτιμώνται σε 3% του ΑΕΠ ετησίως. Σύμφωνα με την πρόταση της Κομισιόν η Ελλάδα έχει να λαμβάνει συνολικά σχεδόν 32 δισ. ευρώ (31,9).
Εξ αυτών, τα 22,5 δισεκατομμύρια ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις, δηλαδή χρήματα που δεν χρήζουν αποπληρωμής. Τα υπόλοιπα 9,4 δισεκατομμύρια ευρώ συνίστανται σε χαμηλότοκα δάνεια. Όπως και στα ΕΣΠΑ, για να πάρουν τα κράτη-μέλη τα λεφτά, θα πρέπει να τα στρέψουν σε επιλέξιμες δαπάνες που στη συγκεκριμένη περίπτωση θα είναι: - τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης, με βάση τις επενδυτικές και μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες των κρατών - μελών της ΕΕ - στήριξη των υγιών επιχειρήσεων από κεφαλαιακή ενίσχυση, κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων και ενίσχυση της αυτονομίας της ευρωπαϊκής οικονομίας. - δράσεις πρόληψης και προετοιμασίας της Ε.Ε. απέναντι στο ενδεχόμενο μελλοντικών υγειονομικών κρίσεων.
Προϋποθέσεις
Για την εφαρμογή του σχεδίου, εφόσον και όταν λάβει την έγκριση από τη Σύνοδο Κορυφής, τα κράτη – μέλη της ΕΕ καλούνται να υποβάλλουν ένα δικό τους σχέδιο ανασυγκρότησης της οικονομίας τους στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το σχέδιο αυτό δε, δεν πρέπει να έρχεται σε αντίθεση με τις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ γεγονός που σημαίνει ότι η Κομισιόν θα υποστηρίξει επενδύσεις μόνο εάν είναι συμβατές με:
- Την ενίσχυση των πολιτικών για την προστασία του περιβάλλοντος.
- Την ψηφιακή μετάβαση των οικονομιών των 27 κρατών – μελών και
- Την ενίσχυση της οικονομίας της ΕΕ, συνολικά.
Ωστόσο, προς το παρόν πρόκειται για πρόταση και όχι ειλημμένη απόφαση καθώς οι συζητήσεις αναμένεται να είναι σκληρές και δεν θα ξεκινήσουν πριν τον Ιούλιο. Παράλληλα, οι εκταμιεύσεις δεν θα ξεκινήσουν πριν το β΄εξάμηνο ή το 2021 το πιθανότερο ενώ δεν είναι ξεκάθαρο αν τα δάνεια είναι υποχρεωτικά τα δάνεια 9,4 δισ ευρώ ώστε η Ελλάδα αναλογικά να μπορεί να λάβει επιχορήγηση ύψους 22,5 δισ.
Σύμφωνα με το σχέδιο της Κομισιόν αναμένεται να δανειστεί για 30 χρόνια και το δάνειο θα αποπληρωθεί από το 2028 έως το 2058 χωρίς να είναι ακόμα σαφές ακόμα πότε θα αρχίσει η αποπληρωμή ή τα ποσά αυτής για τα κράτη - μέλη της ΕΕ. Τα χρήματα που θα λάβει η Ελλάδα, ίσως ξεπεράσουν και τα 32 δισ, αφού στο σχέδιο που παρουσιάστηκε, προτείνεται η χορήγηση 43,5 δισ. ευρώ στη χώρα, αλλά η συνεισφορά της Ελλάδας υπολογίζεται στα 10,1 δισ. ευρώ.
Τα ποσά που αναλογούν σε κάθε χώρα
Η Ιταλία βρίσκεται στην πρώτη θέση των πληττόμενων χωρών από τον κορωνοϊό και αναμένεται να λάβει με τις μη επιστρεπτέες εισφορές 81,8 δισ. ευρώ. Ακολουθεί η Ισπανία με 77,3 δισ. ευρώ, η Γαλλία με 38,8 δισ. ευρώ, η Πολωνία με 37,7 δισ., η Γερμανία με 28,8 δισ. ευρώ και η Ελλάδα με 22,5 δισ. ευρώ - για την Ελλάδα αντιστοιχούν περίπου άλλα 10 δισ. ευρώ από το τμήμα των 200 δισ. ευρώ του συνολικού πακέτου που θα δοθεί με τη μορφή δανείων ανεβάζοντας το συνολικό πακέτο στα σχεδόν 32 δισ. ευρώ. Τα εν λόγω ποσά αφορούν μόνο στις άμεσες επιχορηγήσεις. Σε κάθε περίπτωση πρόκειται για πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και όχι για μια απόφαση.
Τα κράτη – μέλη θα πρέπει να αποφασίσουν ομόφωνα και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου ή ακόμα και του Ιουλίου, όταν η Γερμανία θα έχει αναλάβει την εξάμηνη προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ενώ αναμένεται καθοριστικό ρόλο να διαδραματίσει και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η ψήφος του οποίου είναι απαραίτητη.
Για ένα άνευ προηγουμένου σχέδιο τόνωσης της ευρωπαϊκής οικονομίας κάνει λόγο το Bloomberg. Υποστηρίζει ότι η πρόταση της Κομισιόν για το Ταμείο Ανάκαμψης των 750 δισ. ευρώ θα σπάσει, αν περάσει, πολλά ταμπού ανοίγοντας ίσως το δρόμο για μια ριζική μεταμόρφωση της ΕΕ.
Στο άρθρο γνώμης το πρακτορείο αναφέρει ότι το σχέδιο που παρουσίασε χθες η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Ευρωκοινοβούλιο για την αντιμετώπιση της χειρότερης ύφεσης που αντιμετωπίζει το ευρωπαϊκό μπλοκ μπορεί να περάσει στα βιβλία της Ιστορίας, αφού αν η τελική συμφωνία είναι κοντά στην πρόταση της Κομισιόν θα ανοίξει ίσως το δρόμο για ιστορικές αλλαγές.
Το ταμείο που προτείνει η Κομισιόν και το οποίο έτυχε ήδη θετικής ανταπόκρισης από τις πολιτικές ομάδες στην Ευρωβουλή «σπάει μια σειρά από ταμπού της ΕΕ. Πρώτον, αυξάνει σημαντικά το ποσό που μπορεί να δανειστεί η Επιτροπή στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Δεν πρόκειται, βέβαια, για “ευρω-ομόλογα” με την κλασική έννοια του όρου, λέξης, δεδομένου ότι τα μεμονωμένα κράτη μέλη θα πρέπει ακόμη να καταβάλουν τις ατομικές συνεισφορές τους στον προϋπολογισμό της ΕΕ, υπολογιζόμενες από το σχετικό μέγεθος του ΑΕΠ. Το όχημα αναμένεται επίσης να χρησιμοποιηθεί “εφάπαξ” για την πανδημία. Ωστόσο, θα είναι ένα πολύ χρήσιμο σχέδιο εάν η ζώνη του ευρώ επιλέξει ποτέ να κάνει βήματα προς μια πολύ αναγκαία δημοσιονομική ένωση.
Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή είναι ότι τα δύο τρίτα των χρημάτων θα δοθούν ως επιχορηγήσεις. Αυτό είναι το πιο αμφιλεγόμενο μέρος του σχεδίου και μπορεί να το “νερώσουν” στις προσεχείς διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών μελών. Θα υπάρξουν επίσης όροι, καθώς οι κυβερνήσεις θα πρέπει να παρουσιάσουν προγράμματα μεταρρυθμίσεων για να λάβουν τη στήριξη. Οι πρόσθετες δαπάνες θα πρέπει να συμμορφωθούν με τις προτεραιότητες σε επίπεδο ΕΕ, όπως οι τεχνολογικές επενδύσεις και η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, η γενναιόδωρη παροχή επιχορηγήσεων συνιστά μια ριζοσπαστική αλλαγή σε σχέση με τη βοήθεια από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, το ταμείο διάσωσης της ευρωζώνης, το οποίο προσφέρει μόνο δάνεια.
Το τελευταίο ταμπού που πιθανόν να σπάσει είναι η φορολογία σε επίπεδο ΕΕ. Η Kομισιόν προσβλέπει στη δημιουργία νέων ροών εσόδων, οι οποίες θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην αποπληρωμή των επενδυτών, συμπεριλαμβανομένων περιβαλλοντικών φόρων και επιβολής εισφορών σε πολυεθνικές εταιρείες. Αυτό είναι το πιο ασαφές μέρος του σχεδίου, αλλά πιθανώς ένα από τα πιο σημαντικά, αφού μπορεί να δημιουργήσει το σπόρο για ένα Υπουργείο Οικονομικών της ΕΕ, το οποίο θα μπορούσε να εκταμιεύει τα χρήματά του όπου κρίνει σκόπιμο», αναλύει το άρθρο.
Μαργαρίτης Σχοινάς: Ένα επιπρόσθετο ΕΣΠΑ για την Ελλάδα
Για μια μεγάλη ημέρα για την Ευρώπη, έκανε λόγο ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μαργαρίτης Σχοινάς αποτιμώντας την πρόταση της Κομισιόν για το Ταμείο Ανάκαμψης, ύψους 750 δισ. ευρώ. Αναφερόμενος ειδικότερα στα κέρδη της Ελλάδας, σημείωσε ότι ουσιαστικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε ένα επιπρόσθετο ΕΣΠΑ για τη χώρα μας.
Σε συνέντευξή του στον «Σκάι», ο κ. Σχοινάς είπε πως πρόκειται για μια στιγμή όπου η Ευρώπη ξεπερνά λίγο τους περιορισμούς τους και δείχνει ότι σε στιγμές κρίσης είναι ικανή να κινητοποιήσει πρωτοφανή μέσα που δεν είχαμε ποτέ στο παρελθόν στη διάθεσή μας.
«Θα υπάρξει μια διαπραγμάτευση η οποία δεν θα είναι εύκολη και η οποία θα ξεκινήσει στη Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου» δήλωσε σε συνέντευξή του στο ΣΚΑΪ αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μαργαρίτης Σχοινάς, «Χρειαζόμαστε τη σύμφωνη γνώμη όλων των κρατών-μελών (για να περάσει η πρόταση), γιατί το κέντρο βάρους του Ταμείου Ανάκαμψης είναι ο μηχανισμός μέσω του οποίου η ΕΕ θα δανειστεί ως Ένωση, έτσι ώστε να μπορέσει να βοηθήσει τις χώρες-μέλη με τις μεγαλύτερες ανάγκες» τόνισε μεταξύ άλλων.
Τα επόμενα βήματα
Οι αποφάσεις ενδέχεται να ληφθούν στις 11η Ιουνίου στο Eurogroup και στις 18η Ιουνίου στη Σύνοδο Κορυφής, αν και εικάζεται ότι δεν θα υπάρξει τόσο σύντομα συμφωνία.
