Του Γιώργου Δημοσθένους
Σε τροχιά ανάκαμψης έχουν μπει τα στεγαστικά δάνεια μετά από μια δεκαετία στασιμότητας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δίνουν οι τράπεζες η αύξηση την τριετία 2016 -2018 ήταν 43% ενώ για το 2019 προβλέπεται άνοδος περί το 30% σε σχέση με τις χρηματοδοτήσεις που δόθηκαν την περασμένη χρονιά.
Το 2018 για την αγορά κατοικίας δόθηκαν από τις τράπεζες 320 εκατ. ευρώ έναντι 260 εκατ. ευρώ που είχαν δοθεί το 2017.
Κατά το περασμένο έτος αυξήθηκαν επίσης οι τιμές πώλησης κατοικιών κατά 1,5% πανελλαδικώς. Είναι κάτι που καταγράφεται για πρώτη φορά την τελευταία δεκαετία και αποδίδεται στην αυξημένη ροή ξένων επενδύσεων στην εγχώρια κτηματαγορά . Πρόκειται για επενδυτές που αγοράζουν ακίνητα στο πλαίσιο της «Χρυσής Βίζας» ή αποκτούν ακίνητα που τα εκμεταλλεύονται μέσω των πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης τύπου Airbnb.
Στο θετικό κλίμα που διαμορφώνεται συνηγορεί μεπρόσφατη έκθεσή του ο οίκος Μοody’s ο οποίος προβλέπει αύξηση των τιμών των κατοικιών κατά τους επόμενους 12-18 μήνες, κάτι που δείχνει πως υπάρχει αύξηση της ζήτησης.
Αυτό δεν σημαίνει πως έχουμε επανάληψη της «χρυσής εποχής» των στεγαστικών δανείων τα οποία ήταν ο βασικός πυλώνας ανάπτυξης των τραπεζών.
Τα δάνεια που χορηγούν πλέον οι τράπεζες δεν έχουν καμία σχέση με το παρελθόν. Εκτός από τους όρους έχουν αλλάξει και τα μεγέθη. Όποιος θέλει να πάρει στεγαστικό δάνειο θα πρέπει να μετάσχει στην αγορά του ακινήτου με ίδια κεφάλαια σε ποσοστό τουλάχιστον 25%. Αν θέλει για παράδειγμα να αγοράσει κατοικία αξίας 100 χιλιάδων ευρώ θα πρέπει να μπορεί να διαθέσει τις 25 χιλιάδες ευρώ από την τσέπη του. Από το ύψος της συμμετοχής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και το ύψος του επιτοκίου, που κυμαίνεται μεταξύ 4% έως και περίπου 5,5% για την αγορά κατοικίας.
Οι τιμές επίσης των ακινήτων έχουν μειωθεί σημαντικά μετά από την χρόνια οικονομική κρίση. Οι αγοραστές πια αγοράζουν ακίνητα που κινούνται στην περιοχή των 110 έως 120 χιλιάδων ευρώ ενώ το μέσο στεγαστικό δάνειο δεν υπερβαίνει τις 65.000 ευρώ.
Τα χρόνια της μεγάλης οικονομικής κρίσης οι τράπεζες δεν έδιναν στεγαστικά δάνεια αφενός λόγω της περιορισμένης ρευστότητας που είχαν και αφετέρου λόγω του ότι δεν υπήρχε ζήτηση από τους πολίτες.
Σημαντική παράμετρος στη νέα κατάσταση είναι η σοβαρή μελέτη από πλευράς τραπεζών της κάθε αίτησης για στεγαστικό δάνειο. Προχωρούν σε χορήγηση μόνον αν ο πελάτης έχει τα εχέγγυα να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του γεγονός που οδηγεί σε αισθητή βελτίωση της ποιότητας των δανείων που χορηγούνται διασφαλίζοντας τα υψηλά ποσοστά εισπραξιμότητας των νέων χορηγήσεων. Σε συνδυασμό με τα αυστηρά κριτήρια προβλέψεων που έχει επιβάλλει η ΕΚΤ στις τράπεζες της Ευρωζώνης για τα νέα δάνεια, η εικόνα των νέων δανειακών χαρτοφυλακίων είναι αισθητά βελτιωμένη όπως λένε τραπεζικά στελέχη.
Η βελτίωση επίσης των μεγεθών της ελληνικής οικονομίας συμβάλλει καθοριστικά στην περαιτέρω άνοδο των στεγαστικών δανείων. Οι αναλυτές εκτιμούν πως η οικονομία μας θα αναπτυχθεί με ρυθμούς άνω του 2% τα προσεχή έτη.
Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι εκτιμήσεις της Τραπέζης της Ελλάδος η οποία λέει πως αναπτύσσεται σταδιακά μία νέα δυναμική στα ακίνητα. Η αγορά βρίσκεται σε ένα μεταβατικό στάδιο σταθεροποίησης με σημαντικές ενδείξεις ανάκαμψης και η αυξανόμενη κινητικότητα τόσο στην αγορά οικιστικών όσο και στην αγορά των επαγγελματικών ακινήτων εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί κατά τη διάρκεια του 2019.
Η δύναμη δε που ωθεί την αγορά, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Τραπέζης της Ελλάδος φαίνεται ότι είναι τρέχουσα δυναμική του τουρισμού, που επηρεάζει θετικά τις κατοικίες μέσω της εξάπλωσης των βραχυχρόνιων μισθώσεων και τα επαγγελματικά ακίνητα μέσω της ανάπτυξης τουριστικών και συμπληρωματικών χρήσεων.
