Ο επίτροπος Περιφερειακής Πολιτικής της ΕΕ, κ. Johannes Hahn, ανακοίνωσε σήμερα πακέτο ενίσχυσης ύψους περίπου 47 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο προτείνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη Σαρδηνία (Ιταλία), την Κεφαλονιά (Ιόνια Νησιά, Ελλάδα), τη Σλοβενία και την Κροατία μετά από μια σειρά φυσικών καταστροφών που έπληξαν τις περιοχές αυτές στα τέλη του 2013 και στις αρχές του 2014.
Η ενίσχυση ύψους 16,3 εκατ. ευρώ που προτείνεται για την Ιταλία αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των σοβαρών πλημμυρών του Νοεμβρίου του 2013, ενώ 3,7 εκατομμύρια ευρώ προορίζονται για την Ελλάδα, ως συμβολή στην κάλυψη του κόστους των επιπτώσεων του σεισμού και των μετασεισμών στην Κεφαλονιά και τα Ιόνια Νησιά στο διάστημα Ιανουαρίου-Μαρτίου 2014. Τόσο η Σλοβενία όσο και η Κροατία επλήγησαν σοβαρά από χιονοθύελλες τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2014 και για τον λόγο αυτό προτάθηκαν ενισχύσεις ύψους 18,4 εκατ. ευρώ και 8,6 εκατ. ευρώ αντίστοιχα.
Τα προτεινόμενα ποσά των ενισχύσεων βασίζονται στους κανόνες που διέπουν το Ταμείο Αλληλεγγύης της ΕΕ, σύμφωνα με τους οποίους οι ενισχύσεις που χορηγεί το Ταμείο πρέπει να είναι προοδευτικής κλίμακας. Αυτό σημαίνει ότι το τμήμα της ζημίας που υπερβαίνει το όριο για την κινητοποίηση του Ταμείου (δηλαδή το 0,6 % του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (ΑΕΕ) ή 3 δις ευρώ σε τιμές 2002, ανάλογα με το ποιο είναι το χαμηλότερο ποσό), χρηματοδοτείται με ενίσχυση μεγαλύτερης έντασης σε σχέση με την χρηματοδότηση για ζημιές μέχρι αυτό το όριο. Το ποσοστό για τον καθορισμό των ποσών που διατίθενται για μείζονες καταστροφές είναι 2,5 % επί της συνολικής άμεσης ζημίας έως το όριο κινητοποίησης του ταμείου, και 6 % για το μέρος της ζημίας πάνω από αυτό. Η Κεφαλονιά εμπίπτει στην πρώτη κατηγορία, ως εκ τούτου, το ποσοστό που εφαρμόζεται σε αυτή την περίπτωση είναι 2,5 %.
Ειδικά όσον αφορά την Κεφαλονιά, αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι στη νέα προγραμματική περίοδο 2014-2020, τα νησιά του Ιονίου Πελάγους θα λάβουν δημόσια συνεισφορά 226.924.700 ευρώ από τα διαρθρωτικά ταμεία, εκ των οποίων 181.539.760 ευρώ θα συνεισφέρει η Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Τα εν λόγω κονδύλια μπορούν να χρησιμοποιηθούν για διάφορους τύπους επενδύσεων (π.χ. στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, υποδομές, κ.λπ.), συμπεριλαμβανομένων παρεμβάσεων για πρόληψη και διαχείριση φυσικών κινδύνων (πχ σεισμών), καθώς και κινδύνων που σχετίζονται με ανθρώπινες δραστηριότητες και παρεμβάσεων για την ευαισθητοποίηση του κοινού, έργα πολιτικής προστασίας και διαχείρισης καταστροφών.
Ο επίτροπος κ. Hahn, που εποπτεύει το Ταμείο και υπέγραψε τη σημερινή πρόταση, δήλωσε: «Η παρούσα απόφαση αντανακλά τη φύση του εν λόγω Ταμείου, που είναι η αλληλεγγύη με τα κράτη μέλη σε δύσκολες στιγμές μετά από φυσικές καταστροφές. Το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης βοηθά τις χώρες αυτές να ορθοποδήσουν και να αποκτήσουν και πάλι σταθερότητα, η οποία απειλείται από τις σοβαρές ζημίες σε οικονομικούς τομείς όπως ο τουρισμός ή από την καταστροφή βασικών υποδομών. Το προτεινόμενο ποσό χρηματοδότησης θα επιτρέψει στην Ιταλία, την Ελλάδα, τη Σλοβενία και την Κροατία να ανακάμψουν από τις καταστροφές που υπέστησαν και να καλύψουν κόστη διάσωσης στις πληγείσες περιοχές.»
Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Αυτά τα ποσά είναι συγκεκριμένα και στοχεύουν στο να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των άμεσων επιπτώσεων των φυσικών καταστροφών. Επιπλέον, η συνολική ανάπτυξη των εν λόγω περιφερειών υποστηρίζεται από τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία. Η συγκέντρωση πόρων για την υποστήριξη των επιχειρήσεων, την έρευνα και την καινοτομία, τις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνίας (ΤΠΕ) και την οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα μπορεί να βοηθήσει τις περιφέρειες αυτές να μετατρέψουν την καταστροφή σε ευκαιρία για την ανάπτυξη ενός βιώσιμου οικονομικού μοντέλου που θα βασίζεται στα τοπικά πλεονεκτήματα και χαρακτηριστικά».
Η ενίσχυση στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Αλληλεγγύης πρέπει ακόμη να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Εφόσον εγκριθεί, θα συμβάλει στην κάλυψη των επειγουσών δαπανών στις οποίες υποβλήθηκαν οι δημόσιες αρχές των τεσσάρων αυτών κρατών μελών λόγω των καταστροφών. Ειδικότερα, η επιχορήγηση θα βοηθήσει στην αποκατάσταση υποδομών και υπηρεσιών ζωτικής σημασίας, θα επιτρέψει την κάλυψη των εξόδων των επιχειρήσεων έκτακτης ανάγκης και διάσωσης και θα βοηθήσει να καλυφθούν ορισμένες από τις δαπάνες καθαρισμού στις περιοχές που επλήγησαν από τις καταστροφές.
Ιστορικό
Στις 18-19 Νοεμβρίου 2013, η Σαρδηνία (Ιταλία) δοκιμάστηκε από ακραίες και έντονες βροχοπτώσεις που προκάλεσαν υπερχείλιση πολλών ποταμών, πλημμύρες και κατολισθήσεις. Προκλήθηκαν σοβαρές ζημιές σε κατοικίες, επιχειρήσεις και στoν γεωργικό κλάδο, ενώ υπήρξε σοβαρή διαταραχή σε μείζονα αλλά και τοπικά συγκοινωνιακά δίκτυα καθώς και σε βασικά δημόσια δίκτυα υποδομών. Στην Ιταλία καταγράφηκαν 16 θάνατοι, πάνω από 1.700 άτομα αναγκάστηκαν να μετακινηθούν από τα σπίτια τους, ενώ υπήρξε και 1 αγνοούμενος. Η Ιταλία εκτιμά ότι η επισκευή του οδικού δικτύου και του δικτύου τροφοδοσίας θα διαρκέσει πάνω από 2 έτη.
Στην Κεφαλονιά, στις 26 Ιανουαρίου 2014, σημειώθηκε βορειοανατολικά του Αργοστολίου σεισμός μεγέθους 5,8 της κλίμακας Ρίχτερ που έγινε αισθητός στα γειτονικά Ιόνια Νησιά και σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια.
Δεκάδες μετασεισμοί σημειώθηκαν τις εβδομάδες και τους μήνες που ακολούθησαν, με σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και τις υποδομές. Η Ελλάδα αναφέρει ότι περίπου 100 σπίτια πρέπει να κατεδαφιστούν στο νησί, ενώ χιλιάδες σπίτια υπέστησαν ζημίες και είναι προσωρινά μη κατοικήσιμα, αναγκάζοντας τους κατοίκους να κοιμούνται σε σκηνές, πλοία και καταλύματα έκτακτης ανάγκης. Επίσης, τα σχολεία και τα νηπιαγωγεία έκλεισαν έως τα μέσα Φεβρουαρίου, ενώ οι πτώσεις βράχων και οι κατολισθήσεις κατέστησαν πολλούς δρόμους μη προσπελάσιμους. Ο σεισμός είχε σημαντικό αντίκτυπο στις κοινωνικές υποδομές και στις επιχειρηματικές δραστηριότητες των Ιονίων Νήσων, γνωστών για την πολιτιστική τους κληρονομιά, ενώ οι προετοιμασίες τους για τη θερινή περίοδο στον τουριστικό τομέα επλήγησαν σοβαρά.
Στα τέλη Ιανουαρίου της φετινής χρονιάς, μερικές από τις χειρότερες χιονοθύελλες των τελευταίων δεκαετιών έπληξαν τη Σλοβενία και την Κροατία. Στην περίπτωση της Σλοβενίας, το ήμισυ σχεδόν των αλπικών εθνικών δασών είχε πληγεί σοβαρά από τον πάγο (το κόστος ανήλθε στα 214 εκατ. ευρώ), ενώ ένα στα τέσσερα νοικοκυριά έμεινε χωρίς ρεύμα, με τις έντονες χιονοπτώσεις να προκαλούν κατάρρευση γραμμών ηλεκτρικής ενέργειας και δένδρων. Οι σλοβενικές αρχές αναφέρουν σοβαρές ζημιές σε εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής, σε δημόσια και ιδιωτικά κτίρια, σε επιχειρήσεις καθώς και στο μεταφορικό και οδικό δίκτυο. Λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών και των ζημιών σε ηλεκτροφόρα καλώδια, 120.000 νοικοκυριά έμειναν χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα - αριθμός που αντιπροσωπεύει πάνω από το 15% του πληθυσμού της Σλοβενίας.
Ομοίως, στην Κροατία, ιδίως στις βορειοδυτικές περιοχές και τις περιοχές της βόρειας Αδριατικής, σοβαρές πλημμύρες κατέστρεψαν βασικές υποδομές και ιδιωτικές και δημόσιες περιουσίες. Η Κροατία ανέφερε ότι επλήγησαν οι εξής 5 κομητείες: Primorje-Gorski Kotar, Karlovac, Sisak-Moslavina, Varaždin και Ζάγκρεμπ. Λόγω του μεγάλου βάρους του πάγου πάνω στα δέντρα και στις υποδομές, τα δέντρα έπεσαν και οι κορμοί τους ράγισαν, ενώ οι γραμμές παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, που είχαν καλυφθεί με έως και 10 εκατοστά πάγου, κομματιάστηκαν. Βασικοί δρόμοι ήταν μη προσπελάσιμοι, ενώ οι εκτεταμένες διακοπές ηλεκτρικού και νερού είχαν αντίκτυπο στην καθημερινή ζωή των πολιτών, καθώς και τη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών και των επιχειρήσεων. Επίσης, η Κροατία ανέφερε ότι από τα 56.000 εκτάρια δασικής έκτασης, περίπου 10.000 εκτάρια καταστράφηκαν.
Το σύνολο των ετήσιων κονδυλίων που διατίθενται για το Ταμείο Αλληλεγγύης για το 2014 ανέρχεται σε 530,604 εκατ. ευρώ (500 εκατ. ευρώ σε τιμές του 2011). Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η χαμηλότερη ετήσια χρηματοδότηση που θεσπίστηκε το 2014 (500 εκατ. ευρώ συν τυχόν υπόλοιπο από το προηγούμενο έτος, σε σύγκριση με 1 δις ευρώ προηγουμένως) και για να αποφευχθεί η πρόωρη εξάντληση των κονδυλίων, η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά για μια συγκεκριμένη καταστροφή δεν μπορεί να υπερβαίνει τα δύο τρίτα της ετήσιας χρηματοδότησης του Ταμείου – 353,736 εκατ. ευρώ για το 2014.
Το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΤΑΕΕ) συστάθηκε με σκοπό να στηρίξει τα κράτη μέλη και τις υποψήφιες χώρες προσφέροντας χρηματοδοτική ενίσχυση μετά από μεγάλες φυσικές καταστροφές. Το Ταμείο ιδρύθηκε μετά τις σοβαρές πλημμύρες που έπληξαν την Κεντρική Ευρώπη το καλοκαίρι του 2002.
Ο αναθεωρημένος κανονισμός για το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης τέθηκε σε ισχύ στις 28 Ιουνίου και απλουστεύει τους ισχύοντες κανόνες, ώστε η ενίσχυση να καταβάλλεται ταχύτερα απ’ότι στο παρελθόν. Η χρήση προκαταβολών θα καταστεί δυνατή για πρώτη φορά για τα κράτη μέλη το 2015.
