Την επανεξέταση της ελεύθερης μετακίνησης πολιτών μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης έθεσε για πρώτη φορά ανοιχτά ο Βρετανός πρωθυπουργός. Ο Άντι Μπέρναμ εδώ και καιρό έχει κάνει σαφές ότι επιδιώκει μια νέα προσέγγιση στις σχέσεις Λονδίνου - Βρυξελλών, δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του Brexit. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Sunday Times, ο Μπέρναμ υποστήριξε ότι η Βρετανία χρειάζεται έναν «ειλικρινή διάλογο», βασισμένο σε πραγματικά δεδομένα, για τα οφέλη και τις επιπτώσεις της κατάργησης της ελεύθερης μετακίνησης. Η κατάργηση αυτή ήταν ένα από τα βασικά αιτήματα των υποστηρικτών της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ στο δημοψήφισμα του 2016.
Ο πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι η μετανάστευση από την Ευρώπη είχε δημιουργήσει σημαντικές προκλήσεις πριν από το Brexit, υποστήριξε ωστόσο ότι το μεταναστευτικό μοντέλο εκείνης της περιόδου ήταν διαφορετικό από το σημερινό. Ο ίδιος υποστήριξε πως την εποχή εκείνη, πολλοί Ευρωπαίοι έρχονταν να εργαστούν στη Βρετανία για περιορισμένο χρονικό διάστημα και στη συνέχεια επέστρεφαν στις χώρες τους. Αντίστοιχα, οι Βρετανοί πολίτες μπορούσαν να εργαστούν, να σπουδάσουν και να εγκατασταθούν σε οποιοδήποτε χώρα της ΕΕ χωρίς τους σημερινούς περιορισμούς και τις γραφειοκρατικές διαδικασίες. «Η ισορροπία της μετανάστευσης έχει αλλάξει. Πιστεύω ότι πρέπει να κάνουμε μια ειλικρινή συζήτηση για όλα αυτά», τόνισε χαρακτηριστικά.
Ο Άντι Μπέρναμ δεν απέκλεισε την επιστροφή στην ΕΕ, αλλά όχι στην παρούσα κοινοβουλευτική περίοδο, όπως είπε. Με νέες δηλώσεις του σήμερα στο τηλεοπτικό δίκτυο ITV, ξεκαθάρισε ότι δεν προτίθεται να εισηγηθεί την επανένταξη της Βρετανίας στην ΕΕ κατά την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο. Αυτό θα παραβίαζε τις προεκλογικές δεσμεύσεις των Εργατικών του 2024, οι οποίες απέκλειαν την επιστροφή στην ενιαία αγορά, την τελωνειακή ένωση και την ελεύθερη μετακίνηση. Συνεπώς, όπως σημείωσε με νόημα, οποιαδήποτε ουσιαστική αλλαγή πολιτικής θα πρέπει να τεθεί υπόψη των ψηφοφόρων σε μελλοντικές γενικές εκλογές.
Παρ' όλα αυτά δήλωσε ότι θα επιθυμούσε, κάποια στιγμή στη διάρκεια της ζωής του, να δει τη χώρα του να επιστρέφει στην Ένωση. Παράλληλα, για μια ακόμη φορά τόνισε ότι το Brexit δεν έφερε τα αποτελέσματα που είχαν υποσχεθεί οι υποστηρικτές του, ιδιαίτερα στον τομέα της οικονομίας και του ελέγχου της μετανάστευσης. «Δεν πιστεύω ότι η συμφωνία που έχουμε σήμερα είναι αρκετά καλή για τη Βρετανία», είπε, προσθέτοντας ότι θεωρεί καθήκον του να επιδιώξει καλύτερους όρους συνεργασίας με τους Ευρωπαίους εταίρους.
Στήριξη από υπουργούς, αντιδράσεις στο Εργατικό Κόμμα
Οι τοποθετήσεις του Μπέρναμ προκάλεσαν από την πρώτη στιγμή αντιδράσεις και συζητήσεις στο εσωτερικό του Εργατικού Κόμματος. Η υπουργός Στέγασης 'Αντζελα Ρέινερ τάχθηκε υπέρ της επανεξέτασης των σχέσεων με την ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι καμία επιλογή δεν πρέπει να αποκλειστεί εκ των προτέρων. Η ιδια σημείωσε πως στόχος δεν είναι η επιστροφή στο καθεστώς που ίσχυε πριν από το δημοψήφισμα του 2016, αλλά η εξεύρεση μιας συμφωνίας που θα εξυπηρετεί καλύτερα τα βρετανικά οικονομικά συμφέροντα. Στο ίδιο μήκος κύματος βρίσκεται και ο υπουργός Εξωτερικών Εντ Μίλιμπαντ.
Αντίθετα, επιφυλάξεις εκφράζουν βουλευτές των Εργατικών που εκλέγονται σε περιοχές της βόρειας και κεντρικής Αγγλίας, όπου είχε επικρατήσει το Brexit. Υποστηρίζουν ότι η επαναφορά του ζητήματος της ελεύθερης μετακίνησης ενδέχεται να αναζωπυρώσει τις πολιτικές αντιπαραθέσεις γύρω από τη μετανάστευση. Έντονη ήταν η αντίδραση και της αντιπολίτευσης. Ο ηγέτης του Reform UK και πρωτεργάτης του Brexit Νάιτζελ Φάρατζ χαρακτήρισε τις δηλώσεις του πρωθυπουργού «πλήρη προδοσία» των ψηφοφόρων που υποστήριξαν την έξοδο της χώρας από την ΕΕ, ενώ οι Συντηρητικοί προειδοποίησαν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα περιόριζε τη δυνατότητα της χώρας να ελέγχει τα σύνορά της.
Κρίσιμη συνάντηση με την ΕΕ στις 20 Νοεμβρίου
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της συνόδου κορυφής Βρετανίας - Ευρωπαϊκής Ένωσης, που έχει προγραμματιστεί για τις 20 Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες. Στην ατζέντα περιλαμβάνονται η διευκόλυνση των εμπορικών συναλλαγών, η κινητικότητα των νέων, η ανταλλαγή πληροφοριών για τη μετανάστευση και η συνεργασία σε οικονομικά και περιβαλλοντικά ζητήματα. Για τις Βρυξέλλες πάντως, η ελεύθερη μετακίνηση αποτελεί θεμελιώδη αρχή της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, γεγονός που σημαίνει ότι ενδεχόμενη επιστροφή της Βρετανίας σε αυτήν θα προϋπέθετε την αποδοχή των σχετικών ευρωπαϊκών κανόνων.
