Η G7 επιστρατεύει τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου και ντίζελ σε μια προσπάθεια να βάλει «φρένο» στην ενεργειακή αναταραχή και στις αυξανόμενες τιμές των καυσίμων. Οι επτά μεγάλες βιομηχανικές οικονομίες συμφώνησαν την Παρασκευή (2/10) σε συντονισμένη αποδέσμευση 100 εκατ. βαρελιών μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), με την παρέμβαση να ξεκινά άμεσα και να αναπτύσσεται σε βάθος τεσσάρων μηνών.
Η απόφαση ήρθε έπειτα από έντονες πιέσεις της Ουάσιγκτον προς τους Ευρωπαίους συμμάχους της για αξιοποίηση των αποθεμάτων τους, την ώρα που η στενότητα στην αγορά ντίζελ και οι γεωπολιτικές αναταράξεις διατηρούν τις τιμές σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Η κυβέρνηση Τραμπ είχε μάλιστα εξετάσει το ενδεχόμενο περιορισμού των αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ, ένα σενάριο που προκαλούσε ιδιαίτερη ανησυχία στην Ευρώπη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έσπευσε να ανακοινώσει τη συμφωνία μέσω Truth Social προτού ακόμη δημοσιοποιηθεί το κοινό ανακοινωθέν της G7, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη συμφώνησε να αποδεσμεύσει μεγάλες ποσότητες ντίζελ και ότι η διαδικασία θα αρχίσει αμέσως.
Η επίσημη επιβεβαίωση ακολούθησε μετά την έκτακτη τηλεδιάσκεψη των ηγετών της G7 που συγκάλεσε ο Εμανουέλ Μακρόν. Ο Γάλλος πρόεδρος παρουσίασε την παρέμβαση ως μέσο για την αποκλιμάκωση των τιμών, με στόχο η υποχώρηση να περάσει από τις διεθνείς αγορές και τελικά στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.
Το ντίζελ στο επίκεντρο
Η συμφωνία δεν περιορίζεται σε μια γενική αποδέσμευση πετρελαϊκών αποθεμάτων. Το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στην αγορά του ντίζελ, όπου οι πιέσεις είναι εντονότερες. Η G7 προβλέπει ότι σημαντική ποσότητα θα διοχετευθεί στην αγορά ήδη μέσα στις πρώτες 20 ημέρες, επιδιώκοντας να αυξήσει γρήγορα τη διαθέσιμη προσφορά.
Η εικόνα στην αγορά δείχνει γιατί οι κυβερνήσεις αποφάσισαν να κινηθούν. Σύμφωνα με τον IEA, οι τιμές του ντίζελ είχαν αυξηθεί πολύ περισσότερο από εκείνες του αργού, καθώς οι εξαγωγές από τον Κόλπο έχουν περιοριστεί δραστικά, ενώ πρόσθετη πίεση προκαλούν τα προβλήματα στο ρωσικό σύστημα διύλισης. Τον Σεπτέμβριο ο οργανισμός χαρακτήριζε το ντίζελ το σημείο όπου η στενότητα στην αγορά ήταν πλέον εντονότερη.
Η πρώτη αντίδραση των αγορών στην προοπτική της συντονισμένης παρέμβασης ήταν άμεση, με τις τιμές πετρελαίου και καυσίμων να κινούνται πτωτικά την Παρασκευή.
Στο παιχνίδι και τα διυλιστήρια
Η G7 επιχειρεί, ωστόσο, να παρέμβει και στην πλευρά της παραγωγής. Οι επτά χώρες συμφώνησαν να συντονίσουν τα προγράμματα συντήρησης των διυλιστηρίων τους, ώστε να αποφεύγεται, όσο είναι δυνατόν, η ταυτόχρονη διακοπή λειτουργίας μονάδων και η απώλεια παραγωγικής δυναμικότητας σε μια ήδη πιεσμένη αγορά.
Παράλληλα, προβλέπεται προσωρινή αύξηση της αξιοποίησης των διυλιστηρίων όπου αυτό είναι εφικτό, ενώ απευθύνεται κάλεσμα και σε άλλες χώρες με σημαντικές δυνατότητες διύλισης να αυξήσουν την παραγωγή πετρελαϊκών προϊόντων και κυρίως ντίζελ.
Η παρέμβαση των 100 εκατ. βαρελιών εντάσσεται στις δεσμεύσεις που είχαν αναληφθεί τον Μάρτιο του 2026. Ο IEA αναλαμβάνει τώρα να παρακολουθεί την εφαρμογή τους, ενώ μέσα στις επόμενες ημέρες θα εξεταστεί και το ενδεχόμενο νέας αποδέσμευσης αποθεμάτων ντίζελ, εάν οι συνθήκες στην αγορά το απαιτήσουν.
Το μήνυμα κατά των περιορισμών στις εξαγωγές
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο της συμφωνίας αφορά τη διατήρηση ανοιχτών των ενεργειακών ροών. Οι χώρες της G7 δεσμεύονται να μην επιβάλουν μεταξύ τους περιορισμούς στις εξαγωγές ενέργειας και ενεργειακών προϊόντων, ενώ καλούν και τους υπόλοιπους παραγωγούς να αποφύγουν απαγορεύσεις που θα μπορούσαν να επιδεινώσουν την κατάσταση.
Η αναφορά αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα μετά τις συζητήσεις στην Ουάσιγκτον για πιθανό περιορισμό των αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ. Η Ευρώπη είχε αντιδράσει έντονα σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, με τον Μακρόν να έχει ταχθεί υπέρ μιας συντονισμένης διεθνούς λύσης χωρίς εξαγωγικούς περιορισμούς.
Στο φόντο τα Στενά του Ορμούζ
Πίσω από την ενεργειακή παρέμβαση βρίσκεται και η συνεχιζόμενη γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή. Στο κοινό ανακοινωθέν, η G7 καταδικάζει τις ιρανικές επιθέσεις εναντίον γειτονικών χωρών και συνδέει τις εξελίξεις με τις διαταραχές στο διεθνές εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια.
Οι επτά ζητούν την πλήρη αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και δηλώνουν ότι θα ενισχύσουν τις κοινές προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση. Παράλληλα, εκφράζουν τη στήριξή τους στις αμερικανικές ενέργειες για τη διατήρηση της εμπορικής ναυσιπλοΐας μέσω του στρατηγικού περάσματος.
Οι αναταράξεις στην περιοχή έχουν ήδη αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στην προσφορά. Σύμφωνα με τον IEA, οι εξαγωγές ντίζελ και gasoil από τις χώρες του Κόλπου είχαν πέσει τον Αύγουστο περίπου στο ένα τέταρτο των επιπέδων που καταγράφονταν πριν από την κρίση, καθώς οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ παρέμεναν σοβαρά περιορισμένες.
Οι κυρώσεις στη Ρωσία παραμένουν
Παρά την προσπάθεια αύξησης της προσφοράς, οι ηγέτες της G7 ξεκαθάρισαν ότι δεν προτίθενται να χαλαρώσουν τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Αντίθετα, δηλώνουν ότι θα συνεργαστούν με τον IEA και άλλους διεθνείς εταίρους προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις της κρίσης στις αγορές καυσίμων, φυσικού αερίου και άλλων βασικών εμπορευμάτων.
Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο έρχεται σε λιγότερο από τρεις εβδομάδες. Ο IEA καλείται να παρουσιάσει έκθεση για την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων, μαζί με προτάσεις για την αντιμετώπιση μελλοντικών κρίσεων και την αναπλήρωση των στρατηγικών αποθεμάτων που τώρα χρησιμοποιούνται.
Η G7 αφήνει, πάντως, ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων κινήσεων εάν η αγορά δεν σταθεροποιηθεί. Το μήνυμα του κοινού ανακοινωθέντος είναι ότι το κόστος της ενέργειας αποτελεί πλέον άμεση οικονομική και πολιτική προτεραιότητα για τις επτά κυβερνήσεις — και ότι τα 100 εκατ. βαρέλια μπορεί να μην αποτελέσουν την τελευταία παρέμβασή τους.
