Η στεγαστική κρίση που έχει βγάλει χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους της Ισπανίας μεταφέρθηκε την Παρασκευή (2/10) στο Κογκρέσο, όπου η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ υπέστη μία σημαντική κοινοβουλευτική ήττα.
Τα δύο διατάγματα με τα οποία επιχειρούσε να ενισχύσει την προστασία των ενοικιαστών και να περιορίσει τις εξώσεις δεν συγκέντρωσαν την απαιτούμενη πλειοψηφία, παρά την προσωπική παρέμβαση του ισπανού πρωθυπουργού λίγο πριν από την ψηφοφορία.
Το πρώτο διάταγμα απορρίφθηκε με 178 ψήφους κατά και 172 υπέρ, ενώ το δεύτερο συγκέντρωσε 166 ψήφους υπέρ έναντι 184 κατά, σύμφωνα με την El Pais. Καθοριστική ήταν η στάση του καταλανικού Junts, των επτά βουλευτών του οποίου η στήριξη είναι συχνά απαραίτητη για την κυβέρνηση μειοψηφίας του Σάντσεθ. Μαζί με το Junts, κατά των μέτρων ψήφισαν το Λαϊκό Κόμμα (PP), το Vox και η UPN.
Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη συγκυρία. Η έξωση της 87χρονης Μαρι Κάρμεν Αμπασκάλ από το σπίτι όπου ζούσε επί δεκαετίες στη Μαδρίτη εξελίχθηκε σε σύμβολο μιας πολύ ευρύτερης κρίσης και πυροδότησε νέο κύμα κινητοποιήσεων. Διαδηλωτές κατέκλυσαν τους δρόμους, ενώ στην Puerta del Sol της Μαδρίτης στήθηκαν εκατοντάδες σκηνές, με ανάλογες κινητοποιήσεις πραγματοποιήθηκαν και στη Βαρκελώνη.
Η περίπτωση της Αμπασκάλ συμπύκνωσε για πολλούς Ισπανούς την πίεση που ασκούν οι τιμές της κατοικίας και των ενοικίων. Η 87χρονη, η οποία κατοικούσε στο διαμέρισμά της από το 1956, βρέθηκε αντιμέτωπη με έξωση έπειτα από μακρά δικαστική διαμάχη. Η απομάκρυνσή της από το σπίτι σε φορείο προκάλεσε μεγάλη κοινωνική αντίδραση και έδωσε νέα δυναμική στις οργανώσεις ενοικιαστών. Μετά τις αντιδράσεις, της δόθηκε τελικά η δυνατότητα να επιστρέψει στο διαμέρισμα.
Βλέποντας την κοινοβουλευτική ήττα να προδιαγράφεται ο Πέδρο Σάντσεθ πήρε αιφνιδιαστικά τον λόγο στο Κογκρέσο σε μια ύστατη προσπάθεια να μεταπείσει τους βουλευτές. Στην παρέμβασή του αναφέρθηκε στους ανθρώπους που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στο κόστος της κατοικίας, στους νέους που παραμένουν στο πατρικό τους, επειδή δεν μπορούν να εξασφαλίσουν δική τους στέγη και στις οικογένειες που βρίσκονται αντιμέτωπες με υψηλά ενοίκια.
Ο Σάντσεθ κάλεσε τους βουλευτές να επιδείξουν «θάρρος», ενώ προειδοποίησε τους αντιπάλους των διαταγμάτων ότι η στάση τους θα κριθεί από την Ιστορία. Ωστόσο οι εκκλήσεις τόσο του ίδιου όσο και της υπουργού Στέγασης Ιζαμπέλ Ροντρίγκεθ, δεν στάθηκαν αρκετές για να αλλάξουν τις ισορροπίες, έγραψε το Euronews.
Η παρέμβασή του πρωθυπουργού ανέδειξε και το ευρύτερο πολιτικό πρόβλημα της κυβέρνησης: χωρίς αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, κάθε σημαντική νομοθετική πρωτοβουλία προϋποθέτει τη συνεννόηση με κόμματα που έχουν διαφορετικές -και συχνά αντικρουόμενες- προτεραιότητες.
Η Ροντρίγκεθ υπενθύμισε μάλιστα στο κόμμα του Κάρλες Πουτζδεμόν, Junts, ότι περίπου το 90% των προτάσεών του είχαν ενσωματωθεί στα δύο διατάγματα. Παράλληλα, προσφέρθηκε να μετατραπούν οι ρυθμίσεις σε νομοσχέδια, ώστε να γίνουν «διευκρινίσεις ή τεχνικές διορθώσεις».
Τι προέβλεπαν τα δύο διατάγματα
Στον πυρήνα του πρώτου διατάγματος βρισκόταν η ενίσχυση της προστασίας των ευάλωτων ενοικιαστών, μαζί με παρεμβάσεις στην αγορά κατοικίας. Μεταξύ άλλων, περιλάμβανε προσωρινή αναστολή εξώσεων ευάλωτων νοικοκυριών χωρίς εναλλακτική στέγη, παράταση συμβάσεων μίσθωσης, περιορισμούς σε ορισμένες αγορές κατοικιών και αυστηρότερες ρυθμίσεις για μορφές βραχυχρόνιας μίσθωσης. Προβλέπονταν, επίσης, φορολογικές παρεμβάσεις με στόχο την αύξηση της προσφοράς προσιτής κατοικίας.
Το δεύτερο διάταγμα επικεντρωνόταν περισσότερο στη σταθερότητα των συμβάσεων μίσθωσης κύριας κατοικίας. Η αυτόματη ανανέωση των μισθώσεων αποτέλεσε ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα σημεία και είχε διαχωριστεί από το υπόλοιπο πακέτο ακριβώς επειδή η κυβέρνηση γνώριζε ότι δυσκόλευε την εξασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.
Γιατί είπε «όχι» το Junts
Το Junts είχε προειδοποιήσει πριν από την ψηφοφορία ότι δεν επρόκειτο να στηρίξει τα διατάγματα και είχε ζητήσει από την κυβέρνηση να τα αποσύρει ώστε να ξεκινήσει νέα διαπραγμάτευση.
Το καταλανικό κόμμα υποστήριξε ότι οι ρυθμίσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν στο αντίθετο αποτέλεσμα από εκείνο που επιδιώκει η κυβέρνηση: να αποθαρρύνουν ιδιοκτήτες από το να διαθέσουν ακίνητα προς ενοικίαση, περιορίζοντας περαιτέρω την προσφορά και ασκώντας ανοδική πίεση στις τιμές. Παράλληλα, στελέχη του Junts κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι τα μέτρα δεν αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά την κερδοσκοπία και δεν προστατεύουν επαρκώς τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Η κυβέρνηση επιχείρησε μέχρι την τελευταία στιγμή να υπάρξει συμβιβασμός, προσφέροντας ακόμη και τη δυνατότητα τα διατάγματα να μετατραπούν στη συνέχεια σε νομοσχέδια, ώστε να μπορούν να τροποποιηθούν μέσω κοινοβουλευτικών τροπολογιών. Η πρόταση δεν ήταν αρκετή για να αλλάξει τη στάση του Junts.
Την ώρα που οι βουλευτές συζητούσαν τα μέτρα, η πίεση συνεχιζόταν και έξω από το Κοινοβούλιο. Οι κινητοποιήσεις που άρχισαν μετά την έξωση της Αμπασκάλ είχαν ήδη αποκτήσει ευρύτερο χαρακτήρα, με αιτήματα για περιορισμό των εξώσεων, μεγαλύτερη προστασία των ενοικιαστών και αποτελεσματικότερη παρέμβαση απέναντι στο αυξανόμενο κόστος της κατοικίας.
Ερχονται πρόωρες εκλογές;
Η ψηφοφορία για τα διατάγματα που αφορούν τη στέγαση είχε πυροδοτήσει, τόσο στο εσωτερικό του Σοσιαλιστικού Κόμματος (PSOE) όσο και στην κυβέρνηση, συζήτηση ακόμη και για το ενδεχόμενο πρόωρης προσφυγής στις κάλπες, σε περίπτωση που το Κογκρέσο απέρριπτε τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες.
Από τη Μονκλόα επιμένουν ότι δεν έχει ληφθεί καμία σχετική απόφαση. Ωστόσο, κυβερνητικά στελέχη και παράγοντες του PSOE είχαν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ο Πέδρο Σάντσεθ να προκηρύξει εκλογές εάν τα διατάγματα καταψηφίζονταν. Την ίδια ώρα, άλλα στελέχη των Σοσιαλιστών συνιστούσαν αυτοσυγκράτηση, τονίζοντας ότι πριν από οποιαδήποτε απόφαση για πρόωρες εκλογές θα πρέπει να σταθμιστούν προσεκτικά οι πιθανές συνέπειες.
Το ζήτημα των πρόωρων εκλογών συνδέθηκε, έτσι, άμεσα με την έκβαση μιας ψηφοφορίας την οποία η κυβέρνηση παρουσίασε ως δοκιμασία για το κατά πόσο οι πολιτικές δυνάμεις μπορούν να καταλήξουν σε συμφωνίες γύρω από ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η ισπανική κοινωνία.
