Τη μεταβίβαση των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 σε τρίτη χώρα του Κόλπου παρουσιάζει ως το επικρατέστερο σενάριο για την υπέρβαση του αδιεξόδου στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις η φιλοκυβερνητική εφημερίδα Χουριέτ. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η συγκεκριμένη φόρμουλα θεωρείται από αμερικανικής πλευράς η πλέον συμβατή με το ισχύον νομικό πλαίσιο, ανοίγοντας τον δρόμο τόσο για την άρση των κυρώσεων CAATSA όσο και για την επανεκκίνηση της διαδικασίας σχετικά με τα μαχητικά F-35, χωρίς όμως να σημαίνει αυτόματα και την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα.
Φόρμουλα για τους S-400
Η Χουριέτ υποστηρίζει ότι σήμερα υπάρχουν δύο παράλληλα, αλλά διακριτά ζητήματα στις σχέσεις 'Αγκυρας-Ουάσιγκτον: οι κυρώσεις CAATSA και η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Όπως επισημαίνει, η άρση των κυρώσεων δεν συνεπάγεται αυτομάτως και επιστροφή στα F-35, αλλά αφαιρεί ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά και νομικά εμπόδια. Το δημοσίευμα αναφέρει ότι, σύμφωνα με πληροφορίες από Αμερικανούς αξιωματούχους, η ισχυρότερη επιλογή που εξετάζεται είναι η πώληση των S-400 σε τρίτη χώρα του Κόλπου, η οποία ακόμη δεν έχει γίνει γνωστή. Όπως σημειώνει, η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να θεωρεί απαραίτητη προϋπόθεση να μην περιλαμβάνονται πλέον οι S-400 στο τουρκικό οπλοστάσιο.
Παράλληλα επισημαίνεται ότι εναλλακτικές λύσεις που είχαν συζητηθεί στο παρελθόν, όπως η αποθήκευση των συστημάτων στην Τουρκία, η αφαίρεση των μηχανισμών ενεργοποίησης ή η φύλαξή τους υπό κοινό έλεγχο, δεν θεωρούνται από τις ΗΠΑ συμβατές με το ισχύον νομικό πλαίσιο. Η εφημερίδα προσθέτει ότι, βάσει της συμφωνίας τελικού χρήστη με τη Ρωσία, οποιαδήποτε μεταβίβαση των S-400 σε τρίτη χώρα απαιτεί τη συναίνεση της Μόσχας και αναφέρει πως, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η ρωσική πλευρά δεν εμφανίζεται καταρχήν αρνητική σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Οι προϋποθέσεις για την άρση της CAATSA
Η Χουριέτ υπενθυμίζει ότι οι κυρώσεις CAATSA επιβλήθηκαν το 2020 μετά την αγορά των S-400 από τη Ρωσία και αφορούσαν κυρίως την τουρκική Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η άρση τους προϋποθέτει πιστοποίηση του Αμερικανού προέδρου προς το Κογκρέσο ότι η Τουρκία δεν διαθέτει πλέον S-400 στο οπλοστάσιό της ή άλλο αντίστοιχο ρωσικό σύστημα και ότι έχει δεσμευθεί να μην προμηθευτεί ανάλογα συστήματα στο μέλλον.
Ξεχωριστή διαδικασία για τα F-35
Η εφημερίδα διευκρινίζει ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 αποτελεί ανεξάρτητη διαδικασία από την άρση των κυρώσεων. Όπως αναφέρει, ακόμη και μετά την άρση της CAATSA θα απαιτηθούν νέα πολιτικά, νομικά και τεχνικά βήματα, μεταξύ των οποίων ενημέρωση του Κογκρέσου από τον Λευκό Οίκο, δεκαπενθήμερη περίοδος κοινοβουλευτικού ελέγχου και τεχνικές αξιολογήσεις ασφαλείας από το Πεντάγωνο και το Γραφείο του Κοινού Προγράμματος F-35. Η Χουριέτ σημειώνει ακόμη ότι παραμένει ανοικτό το ερώτημα εάν η Τουρκία θα επανενταχθεί ως εταίρος-παραγωγός ή μόνο ως χώρα-πελάτης.
Σενάριο για τα έξι F-35
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, εφόσον προχωρήσουν θετικά οι διαδικασίες, το πρώτο θέμα που ενδέχεται να εξεταστεί είναι η παράδοση των έξι F-35 που είχαν ήδη κατασκευαστεί για την Τουρκία και για τα οποία η 'Αγκυρα είχε καταβάλει το αντίτιμο πριν αποβληθεί από το πρόγραμμα. Η εφημερίδα σημειώνει ότι πριν από οποιαδήποτε παράδοση θα απαιτηθούν εργασίες συντήρησης των αεροσκαφών, νέα εκπαίδευση πιλότων και επαναπιστοποίηση τεχνικού προσωπικού.
Εξελίξεις για το πρόγραμμα KAAN
Η Χουριέτ αναφέρει επίσης ότι βρίσκεται στο τελικό στάδιο η διαδικασία έγκρισης από τις ΗΠΑ για την εξαγωγή 80 κινητήρων συνολικής αξίας άνω των 700 εκατ. δολαρίων, οι οποίοι προορίζονται για 40 μαχητικά αεροσκάφη KAAN. Κατά την εφημερίδα, η αμερικανική έγκριση αποτελεί πολιτικό μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον είναι διατεθειμένη να επαναφέρει σταδιακά τη συνεργασία με την Τουρκία στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, ξεκινώντας όμως από λιγότερο ευαίσθητους τομείς και όχι άμεσα από το πρόγραμμα των F-35.
Εκκρεμότητα και για τα F-16
Όσον αφορά τα F-16, η Χουριέτ αναφέρει ότι η σύμβαση για την αγορά 40 νέων αεροσκαφών παραμένει σε ισχύ και ότι έχει ήδη καταβληθεί προκαταβολή από την Τουρκία. Ωστόσο σημειώνει ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται σε νέα διαπραγμάτευση λόγω διαφωνιών για το κόστος της γραμμής παραγωγής και των νέων υπολογιστών αποστολής, εκτιμώντας ότι ενδεχόμενη πρόοδος στα ζητήματα της CAATSA και των F-35 θα μπορούσε να διευκολύνει και την ολοκλήρωση της συμφωνίας για τα F-16.
