Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034, αλλά και η ανταγωνιστικότητα και οι παγκόσμιες οικονομικές προκλήσεις, είναι τα θέματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που ξεκινάει σήμερα στις 7 μ.μ. (ώρα Ελλάδας) και θα ολοκληρωθεί αύριο, Παρασκευή 19 Ιουνίου. Ο πόλεμος στην Ουκρανία παραμένει ψηλά στην ατζέντα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το οποίο θα ξεκινήσει τις συζητήσεις του με τον Πρόεδρο, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος αναμένεται να είναι παρών. Η στρατιωτική υποστήριξη προς το Κίεβο και οι ειρηνευτικές προσπάθειες για τερματισμό του πολέμου, θα βρεθούν στο επίκεντρο των συζητήσεων. Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, στην επιστολή του προς τους «27», επισημαίνει ότι «η Ουκρανία έχει επιδείξει ανανεωμένη επιτυχία στο πεδίο της μάχης, ενώ η Ρωσία δεν επιτυγχάνει τους στρατιωτικούς και στρατηγικούς της στόχους». Παράλληλα τονίζει ότι «η ολοένα και πιο απερίσκεπτη και ανεύθυνη συμπεριφορά της Ρωσίας απέναντι στα κράτη μέλη της ΕΕ είναι απαράδεκτη και σηματοδοτεί το αντίθετο της ισχύος. Η διττή μας προσέγγιση - υποστήριξη της Ουκρανίας και αύξηση της πίεσης στη Ρωσία - λειτουργεί». Την ίδια στιγμή η ΕΕ συνεχίζει να εντείνει την πίεση προς τη Ρωσία μέσω νέων κυρώσεων, ενώ προχωρούν οι διαδικασίες για την εκταμίευση της πρώτης δόσης από το χρηματοδοτικό πακέτο ύψους 90 δισ. ευρώ που θα καλύψει τις ανάγκες της Ουκρανίας για τα έτη 2026 και 2027.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται, επίσης, να χαιρετίσουν μαζί με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι ένα σημαντικό ορόσημο στην ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας και της Μολδαβίας, καθώς οι δύο χώρες προχώρησαν στο άνοιγμα της πρώτης δέσμης διαπραγματευτικών κεφαλαίων για την ένταξή τους στην ΕΕ. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί αναγνώριση της αποφασιστικότητας, του θάρρους και των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών που καταβάλλουν οι δύο χώρες, παρά τις ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες που αντιμετωπίζουν, τονίζουν ευρωπαϊκές πηγές.
Δεύτερο βασικό θέμα στην ατζέντα της Συνόδου Κορυφής είναι η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και οι παγκόσμιες οικονομικές προκλήσεις. Οι ηγέτες της ΕΕ θα εξετάσουν την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μετά τις στρατηγικές κατευθύνσεις που συμφωνήθηκαν τους προηγούμενους μήνες για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, με έμφαση στην ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς και στη διασφάλιση της ευημερίας και του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου.
Το θέμα της οικονομίας θα κυριαρχήσει και στο δείπνο εργασίας των ηγετών απόψε, όπου στο επίκεντρο θα βρεθεί η εξωτερική διάσταση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί στις οικονομικές σχέσεις με την Κίνα και στις αυξανόμενες ανησυχίες για τις παγκόσμιες μακροοικονομικές ανισορροπίες και τις επιπτώσεις τους στην ευρωπαϊκή οικονομία. Παράλληλα, αναμένεται να συζητηθεί και η λειτουργία του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (ETS). Παρότι θεωρείται το βασικότερο εργαλείο της ΕΕ για την επίτευξη των κλιματικών στόχων και την προσέλκυση καθαρών επενδύσεων, αρκετά κράτη-μέλη επισημαίνουν ότι επιβαρύνει σημαντικά την ευρωπαϊκή βιομηχανία σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιχειρήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, υψηλό ενεργειακό κόστος και εντεινόμενο ανταγωνισμό από την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αύριο, Παρασκευή, οι εργασίες της Συνόδου Κορυφής θα ξεκινήσουν στις 11 π.μ. ώρα Ελλάδας με το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (2028-2034). Θα είναι η δεύτερη ουσιαστική ανταλλαγή απόψεων των ηγετών, μετά την άτυπη Σύνοδο στην Κύπρο, με στόχο να προετοιμαστεί το έδαφος για μια συνολική συμφωνία ως το τέλος του έτους. Στην επιστολή πρόσκλησής του προς τους Ευρωπαίους ηγέτες, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα τονίζει ότι η συζήτηση θα επικεντρωθεί στα βασικά στοιχεία που μπορούν να διευκολύνουν την επίτευξη συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένης της προόδου στο ζήτημα των νέων ιδίων πόρων της ΕΕ, οι οποίοι θεωρούνται κρίσιμοι για τη χρηματοδότηση των αυξημένων ευρωπαϊκών φιλοδοξιών.
Η Κυπριακή Προεδρία έχει ήδη παρουσιάσει το πρώτο διαπραγματευτικό πλαίσιο, προτείνοντας μείωση κατά 2% ή 32,8 δισ. ευρώ στο συνολικό ύψος των δαπανών σε σχέση με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία προβλέπει προϋπολογισμό ύψους 2 τρισ. ευρώ για την επταετία. Παρά τα πρώτα βήματα προόδου, οι θέσεις των κρατών-μελών εξακολουθούν να απέχουν σημαντικά μεταξύ τους.
Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, η Κυπριακή Προεδρία έχει πλέον θέσει στο τραπέζι τα πρώτα συγκεκριμένα διαπραγματευτικά μεγέθη, γεγονός που επιτρέπει στους ηγέτες να περάσουν από τη συζήτηση της αρχιτεκτονικής του προϋπολογισμού στη δύσκολη διαπραγμάτευση των αριθμών. Όπως ανέφερε, στόχος των συζητήσεων δεν είναι να γεφυρωθούν άμεσα όλες οι διαφορές, αλλά να εδραιωθεί η πορεία προς μια συνολική συμφωνία έως το τέλος του έτους. Η ΕΕ χρειάζεται το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο να βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία από την 1η Ιανουαρίου 2028, ενώ θα απαιτηθεί ολόκληρο το 2027 για την ολοκλήρωση της απαραίτητης νομοθεσίας και την προετοιμασία των εθνικών διοικήσεων. «Στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον, το ενδεχόμενο η Ευρωπαϊκή Ένωση να βρεθεί το 2028 χωρίς εγκεκριμένο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό είναι απλώς αδιανόητο», σημείωσε ο ίδιος αξιωματούχος.
Κατά τη διάρκεια του γεύματος εργασίας της Παρασκευής, οι «27» θα εξετάσουν τις τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με ιδιαίτερη έμφαση στην κατάσταση στο Ιράν και τις ευρύτερες επιπτώσεις της στην περιφερειακή σταθερότητα και στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, σημαντική εξέλιξη αποτελεί η συμφωνία που ανακοινώθηκε μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, η οποία δημιουργεί προοπτικές αποκλιμάκωσης της έντασης στην περιοχή. Όπως επισήμανε, η ΕΕ είναι έτοιμη να συμβάλει στην εφαρμογή της συμφωνίας, ενώ προτεραιότητα της ΕΕ είναι η επίλυση των εκκρεμών ζητημάτων με ειρηνικά μέσα και μέσω της διπλωματίας. Παράλληλα, η θέση της ΕΕ παραμένει σταθερή ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και οφείλει να τερματίσει τις αποσταθεροποιητικές του δραστηριότητες στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων.
Οι ηγέτες θα εξετάσουν επίσης τη δραματική ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα και τις εξελίξεις στη Δυτική Όχθη, καθώς και τις συνεχιζόμενες προσπάθειες της ΕΕ για την αποκλιμάκωση της κρίσης και τη στήριξη του άμαχου πληθυσμού. Στην ατζέντα βρίσκεται και ο Λίβανος, με τους Ευρωπαίους ηγέτες να προχωρούν σε αποτίμηση της κατάστασης στη χώρα και των συνεχιζόμενων ευρωπαϊκών προσπαθειών για τη στήριξη της εκεχειρίας, της σταθερότητας και των κρατικών θεσμών.
Οι 27 ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να ενημερωθούν και για την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε ζητήματα άμυνας και ασφάλειας, με την έμφαση πλέον να μετατοπίζεται από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή της ευρωπαϊκής ατζέντας αμυντικής ετοιμότητας που εγκρίθηκε το προηγούμενο διάστημα. Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, έχει ήδη καταγραφεί σημαντική πρόοδος τόσο στο νομοθετικό σκέλος όσο και στην ανάπτυξη αμυντικών δυνατοτήτων, με τους ηγέτες να επιδιώκουν τη διατήρηση αυτής της δυναμικής ενόψει της πιο αναλυτικής συζήτησης που θα πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο.
Τέλος, στην ατζέντα της Συνόδου Κορυφής περιλαμβάνεται το μεταναστευτικό, καθώς και το ζήτημα των παράνομων ναρκωτικών, ένα θέμα που, όπως σημείωσε ο Αντόνιο Κόστα, δεν συνηθίζεται να απασχολεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ωστόσο επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των Ευρωπαίων πολιτών, καθώς συνδέεται με ζητήματα δημόσιας υγείας και ασφάλειας.
