Ένα πρωτοποριακό εμβόλιο, το βασικό συστατικό του οποίου σχεδιάστηκε εξ ολοκλήρου από τεχνητή νοημοσύνη, δοκιμάστηκε για πρώτη φορά σε ανθρώπους, ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάπτυξη εμβολίων που θα μπορούν να προστατεύουν όχι μόνο από τους σημερινούς ιούς, αλλά και από μελλοντικές πανδημίες. Η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ χαρακτηρίζει το επίτευγμα «θεμελιωδώς νέα» προσέγγιση στην ανάπτυξη εμβολίων. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, πρόκειται για την πρώτη φορά που το κρίσιμο αντιγόνο ενός εμβολίου σχεδιάζεται εξ ολοκλήρου από σύστημα τεχνητής νοημοσύνης και στη συνέχεια δοκιμάζεται σε ανθρώπους. Το πειραματικό εμβόλιο αναπτύχθηκε με στόχο να παρέχει προστασία έναντι ολόκληρης της οικογένειας των κορωνοϊών, συμπεριλαμβανομένων όλων των παραλλαγών του Covid-19, αλλά και συγγενικών ιών που κυκλοφορούν σε ζώα και ενδέχεται να προκαλέσουν μελλοντικές επιδημίες ή πανδημίες.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν γενετικά δεδομένα από δεκάδες γνωστούς κορωνοϊούς που έχουν καταγραφεί από διεθνή προγράμματα επιτήρησης. Η τεχνητή νοημοσύνη ανέλυσε τα δεδομένα και δημιούργησε ένα «υπερ-αντιγόνο», το οποίο θεωρητικά μπορεί να εκπαιδεύσει το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει και να αντιμετωπίζει μια ευρεία γκάμα συγγενικών ιών, ακόμη και αν αυτοί μεταλλαχθούν ή περάσουν από τα ζώα στον άνθρωπο. «Προσπαθούμε να βρεθούμε μπροστά από την επόμενη πανδημία αντί να την κυνηγάμε», δήλωσε ο καθηγητής Τζόναθαν Χίνι του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, προσθέτοντας ότι η νέα τεχνολογία μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η ανθρωπότητα προετοιμάζεται για μελλοντικές υγειονομικές κρίσεις.
Η πρώτη κλινική δοκιμή πραγματοποιήθηκε σε 39 εθελοντές και είχε ως βασικό στόχο την αξιολόγηση της ασφάλειας του εμβολίου. Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη δεύτερη μελέτη με περίπου 200 συμμετέχοντες, η οποία αναμένεται να δώσει σαφέστερη εικόνα για την αποτελεσματικότητα της ανοσολογικής απόκρισης. Τα πρώτα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση Journal of Infection, έδειξαν ότι η ανοσολογική απόκριση ήταν μέχρι στιγμής μέτρια, ωστόσο οι ειδικοί εμφανίζονται αισιόδοξοι για τις προοπτικές της τεχνολογίας.
Ο καθηγητής Σολ Φάουστ του Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον, ο οποίος συμμετείχε στις δοκιμές, δήλωσε ότι η προσέγγιση «διαθέτει σαφείς δυνατότητες» και χαρακτήρισε την εξέλιξη «εξαιρετικά συναρπαστική», ιδιαίτερα για την αντιμετώπιση ιών που μεταλλάσσονται συνεχώς. Η ομάδα του Κέιμπριτζ εφαρμόζει ήδη την ίδια τεχνολογία στην ανάπτυξη καθολικών εμβολίων κατά της εποχικής γρίπης, τα οποία δεν θα χρειάζονται ετήσια αναπροσαρμογή, καθώς και εμβολίου κατά της γρίπης των πτηνών H5N1, σε περίπτωση που ο ιός εξελιχθεί σε πανδημική απειλή για τον άνθρωπο. Παράλληλα οι επιστήμονες εξετάζουν την ανάπτυξη αντίστοιχων εμβολίων για αιμορραγικούς πυρετούς, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων μορφών του Έμπολα, για τους οποίους σήμερα δεν υπάρχουν διαθέσιμα εμβόλια.
