Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιο «AccelerateEU», μια δέσμη άμεσων και μακροπρόθεσμων μέτρων για την προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων από την ενεργειακή κρίση και την εκτόξευση των τιμών, αλλά και για την επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας.
Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, για δεύτερη φορά μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια, οι Ευρωπαίοι πληρώνουν το τίμημα της εξάρτησης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Τις πρώτες 50 ημέρες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η ΕΕ έχει δαπανήσει επιπλέον 24 δισεκατομμύρια ευρώ σε εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, λόγω των υψηλότερων τιμών.
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι «η ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ δεν διατρέχει επί του παρόντος κίνδυνο», όμως η αστάθεια των τιμών που προκαλείται από την εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα απαιτεί άμεση ανακούφιση για τους πολίτες. Το «AccelerateEU» είναι η εργαλειοθήκη της Επιτροπής για να προσφέρει άμεση ανακούφιση στα πιο ευάλωτα ευρωπαϊκά νοικοκυριά, στις βιομηχανίες και τις επιχειρήσεις, από το αυξανόμενο κόστος της ενέργειας.
Συγκεκριμένα, η Επιτροπή προτείνει τις ακόλουθες δράσεις:
Πρώτον, η Επιτροπή δίνει έμφαση στον καλύτερο συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών, ιδίως στη διαχείριση αποθεμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου, στην πλήρωση των αποθηκών και μόνο εάν χρειαστεί, στην απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων.
Δεύτερον, δημιουργείται ένα νέο «Παρατηρητήριο Καυσίμων», για την παρακολούθηση παραγωγής, εισαγωγών, εξαγωγών και αποθεμάτων, με στόχο την έγκαιρη αποτροπή ελλείψεων, ιδίως σε καύσιμα μεταφορών όπως το ντίζελ και η κηροζίνη.
Τρίτον, για τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων, προτείνονται στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, όπως επιδοτήσεις εισοδήματος, ενεργειακά κουπόνια (voucher) και μείωση φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Παράλληλα, θεσπίζεται ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να στηρίξουν τους κλάδους που πλήττονται περισσότερο.
Μακροπρόθεσμα, το σχέδιο «AccelerateEU», στοχεύει στην επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας. Μέχρι το καλοκαίρι, η Επιτροπή θα παρουσιάσει Σχέδιο Ηλεκτροποίησης (σ.σ. μετάβαση σε ηλεκτρικό ρεύμα από καθαρές πηγές ενέργειας) με φιλόδοξους στόχους και παρεμβάσεις για τη βιομηχανία, τις μεταφορές και τα κτίρια, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην ανάπτυξη βιώσιμων καυσίμων για την αεροπορία.
Παράλληλα, προωθείται η ενίσχυση των ενεργειακών δικτύων, ώστε να μπορούν να υποστηρίξουν την αυξημένη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και η ταχύτερη αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών, μέσω αναβάθμισης υφιστάμενων υποδομών, όπως αιολικά πάρκα και υδροηλεκτρικά έργα.
Στο χρηματοδοτικό σκέλος για την ενίσχυση των επενδύσεων, η Επιτροπή επισημαίνει ότι υπάρχουν ήδη διαθέσιμοι πόροι, όπως τα 219 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης και τα κονδύλια συνοχής. Ωστόσο, αναγνωρίζει ότι οι ανάγκες είναι πολύ μεγαλύτερες, καθώς απαιτούνται επενδύσεις ύψους 660 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030. Για τον λόγο αυτό, δίνεται έμφαση και στην κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, με τη νέα στρατηγική επενδύσεων στην καθαρή ενέργεια.
Η Πρόεδρος της Επιτροής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε: «Οι επιλογές που κάνουμε σήμερα θα διαμορφώσουν την ικανότητά μας να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις του σήμερα και τις κρίσεις του αύριο. Η στρατηγική μας AccelerateEU θα φέρει τόσο άμεσα όσο και πιο διαρθρωτικά μέτρα αρωγής στους Ευρωπαίους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Πρέπει να επιταχύνουμε τη μετάβαση σε εγχώριες, καθαρές ενέργειες. Αυτό θα μας δώσει ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια και σημαίνει ότι είμαστε σε καλύτερη θέση να αντιμετωπίσουμε γεωπολιτικές καταιγίδες.»
