Παρά την αντίθεση των ΗΠΑ και των Ευρωπαίων, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ χαρακτήρισε το δουλεμπόριο των Αφρικανών το πιο βαρύ έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, έπειτα από αγώνα στον οποία πρωτοστάτησε η Γκάνα, καθώς η χώρα αυτή θα ήθελε να δει να ζητείται επίσημα συγγνώμη από τους υπαίτιους και να αποδοθεί δικαιοσύνη με μορφή επανορθώσεων.
Από τους πιο σθεναρούς υποστηρικτές στην Αφρικανική Ένωση του αιτήματος να δοθούν επανορθώσεις για το διατλαντικό δουλεμπόριο, ο πρόεδρος της Γκάνας, ο Τζον Μαχάμα, πήγε προσωπικά στη Νέα Υόρκη, για να υποστηρίξει κείμενο το οποίο, παρότι δεν είναι νομικά δεσμευτικό, χαρακτήρισε «ιστορικό».
«Συγκεντρωθήκαμε (...) για να εκφράσουμε αλληλεγγύη, για να πούμε την αλήθεια, για να αναζητήσουμε τον δρόμο προκειμένου να υπάρξει επούλωση των πληγών και επανορθωτική δικαιοσύνη», είπε ο κ. Μαχάμα τη διεθνή Ημέρα Μνήμης Θυμάτων του Δουλεμπορίου, μαρτυρίου το οποίο είχε διάρκεια αιώνων.
«Η υιοθέτηση του ψηφίσματος αυτού είναι επίσης εγγύηση κατά της λήθης», πρόσθεσε ο πρόεδρος της Γκάνας, ο οποίος προχθές Τρίτη καταφέρθηκε εναντίον των σημερινών πολιτικών που διαγράφουν την ιστορία του δουλεμπορίου, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ, όπου «βιβλία για το ζήτημα εξοβελίζονται από τα σχολεία και τις δημόσιες βιβλιοθήκες».
Το ψήφισμα εγκρίθηκε με 123 ψήφους υπέρ, 3 κατά (ΗΠΑ, Ισραήλ, Αργεντινή) και 52 αποχές (συμπεριλαμβανομένων της Βρετανίας και των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης).
Το κείμενο τονίζει πως το «εμπόριο Αφρικανών που είχαν υποδουλωθεί» κι η σκλαβιά των Αφρικανών εξαιτίας της φυλής τους ήταν «το πιο βαρύ έγκλημα κατά της ανθρωπότητας», η «πιο απάνθρωπη και πιο μακρόχρονη αδικία που διαπράχθηκε εναντίον της ανθρωπότητας».
Το συμπέρασμα αυτό επικαλείται το πελώριο εύρος του φαινομένου, τη διάρκειά του, τη βαρβαρότητά του, τον συστηματικό χαρακτήρα του, καθώς και τις συνέπειες που παραμένουν οφθαλμοφανείς ως ακόμη και σήμερα, σ’ έναν κόσμο όπου οι Αφρικανοί ή άνθρωποι με αφρικανική καταγωγή υφίστανται ακόμη «φυλετικές διακρίσεις» και την «νεοαποικιοκρατία».
«Για να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα, υποστηρικτές της δουλείας και ωφελούμενοι από αυτή κατασκεύασαν ρατσιστική ιδεολογία, μεταμορφώνοντας τις προκαταλήψεις σε ψευδοεπιστήμη», σημείωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. Και τα «τραύματα» που προκάλεσε αυτή η «διεστραμμένη παγκόσμια τάξη» παραμένουν βαθιές ως ακόμη και σήμερα, επέμεινε.
Σήμερα πρέπει να καταγγελθεί το «ψέμα» της θεωρίας «περί ανωτερότητας της λευκής φυλής» και «να εργαστούμε» για να υπάρξει αποκατάσταση «της αλήθειας», απονομή «δικαιοσύνης» και προσφορά «επανορθώσεων», πρόσθεσε.
«Ανταγωνισμός» τραγωδιών
Το κείμενο καλεί τα κράτη να δεσμευτούν σε διαδικασία δικαιοσύνης και επανόρθωσης αδικιών του παρελθόντος, ιδίως ζητώντας επίσημα συγγνώμη, προσφέροντας αποζημιώσεις σε απογόνους θυμάτων, εφαρμόζοντας πολιτικές εναντίον του ρατσισμού και επιστρέφοντας πολιτιστικά και θρησκευτικά αντικείμενα που είχαν λεηλατηθεί.
«Οι υπεύθυνοι για το διατλαντικό δουλεμπόριο είναι γνωστοί -- οι Ευρωπαίοι, οι ΗΠΑ, αναμένουμε να ζητήσουν επίσημα συγγνώμη από τη Αφρική», κι όχι προσχηματικά, όπως «είχαν κάνει στο παρελθόν», τόνισε προχθές Τρίτη στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Σάμιουελ Οκουντζέτο Αμπλάκουα, κατηγορώντας κάποιους βασικούς υπαίτιους πως «αρνούνται να παραδεχθούν τα εγκλήματά τους».
Η διπλωματία των ΗΠΑ αιτιολόγησε την απορριπτική της ψήφο κρίνοντας πως το κείμενο είναι «πολύ προβληματικό».
«Οι ΗΠΑ δεν αναγνωρίζουν νομικό δικαίωμα επανορθώσεων για ιστορικές αδικίες που όμως δεν ήταν παράνομες δυνάμει του διεθνούς δικαίου την εποχή που έλαβαν χώρα», επιχειρηματολόγησε ο αμερικανός αντιπρόσωπος Νταν Νεγκρέα, που επίσης επέκρινε το κείμενο διότι κατ’ αυτόν βάζει σε «ανταγωνισμό» εγκλήματα.
Παρόμοια επιχειρήματα πρόβαλαν χώρες μέλη της ΕΕ και η Βρετανία, που παρότι αναγνώρισαν πόσο τερατώδης ήταν η φύση της σκλαβιάς, απείχαν.
Αυτό «εγείρει κίνδυνο να τεθούν σε ανταγωνισμό ιστορικές τραγωδίες οι οποίες δεν χωρούν σύγκριση, πέρα από το ότι κάτι τέτοιο είναι σε βάρος της μνήμης των θυμάτων», ανέφερε ο γάλλος αντιπρόσωπος Σιλβέν Φουρνέλ, καλώντας ταυτόχρονα να μην υπάρξει «λήθη» ή «διαγραφή» της ιστορίας.
Οι επικρίσεις περί ιεράρχησης αντικρούστηκαν από τον επικεφαλής της διπλωματίας της Γκάνας. «Αυτό που λέμε είναι πως αν εξετάσετε όλες τις φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν στην ιστορία της ανθρωπότητας, καμιά άλλη δεν ήταν τόσο συστηματική, τόσο μακρόχρονη -πάνω από 300 χρόνια-, με συνέπειες για γενιές ολόκληρες».
«Δεν ιεραρχούμε την οδύνη. Δεν λέμε ότι τα δικά μας δεινά είχαν μεγαλύτερη αξία από τα δικά σας», πρόσθεσε.
