Η πολιτική κρίση στο Ιράν εισέρχεται σε ακόμη πιο επικίνδυνη φάση, καθώς οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις συνεχίζονται για τρίτη συνεχόμενη εβδομάδα με αμείωτη ένταση, αψηφώντας τη βίαιη καταστολή, το εκτεταμένο μπλακάουτ στο διαδίκτυο και τις απειλές της θεοκρατικής ηγεσίας.
Ο απολογισμός είναι βαρύς. Δεκάδες νεκροί και χιλιάδες συλλήψεις καταγράφονται σε ολόκληρη τη χώρα, την ώρα που η διεθνής πίεση προς την Τεχεράνη αυξάνεται και η Ουάσινγκτον αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο παρέμβασης. Σύμφωνα με την αμερικανική οργάνωση Human Rights Activists News Agency, ο αριθμός των νεκρών αυξήθηκε μέσα σε ένα 24ωρο από 65 σε 116, ενώ περίπου 2.600 άνθρωποι έχουν συλληφθεί. Άλλες πηγές, ωστόσο, κάνουν λόγο για σημαντικά μεγαλύτερες απώλειες, οι οποίες δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν λόγω των αυστηρών περιορισμών στην ενημέρωση.
Το Σάββατο, ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε δημόσια τη στήριξή του στους Ιρανούς διαδηλωτές μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα Truth Social. «Το Ιράν λαχταρά την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ίσως όπως ποτέ άλλοτε», έγραψε, προσθέτοντας ότι «οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να βοηθήσουν!!!». Υπενθυμίζεται ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είχε διατάξει στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν το περασμένο καλοκαίρι και έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει για νέα παρέμβαση σε περίπτωση κλιμάκωσης της βίας από το καθεστώς.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκρέιχαμ, διαχρονικός επικριτής της Τεχεράνης, ο οποίος δήλωσε ότι «ο μακροχρόνιος εφιάλτης του ιρανικού λαού πλησιάζει στο τέλος του».
Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν αργά το βράδυ του Σαββάτου ότι η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει στρατιωτικές επιλογές ως απάντηση στην αναταραχή. Σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους που μίλησαν ανώνυμα στην Washington Post, ο πρόεδρος δεν έχει ακόμη καταλήξει σε συγκεκριμένη απόφαση, με τις διαβουλεύσεις να συνεχίζονται τις επόμενες ημέρες. Το Πεντάγωνο διαθέτει, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, τόσο δυνατότητες άμεσης στρατιωτικής επέμβασης όσο και μη φονικές επιλογές, όπως κυβερνοεπιθέσεις που θα μπορούσαν να περιορίσουν την ικανότητα της ιρανικής κυβέρνησης να μπλοκάρει το διαδίκτυο – κρίσιμο εργαλείο για τον συντονισμό των διαδηλωτών.
Από την πλευρά της Τεχεράνης, το μήνυμα είναι σαφές. Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπακέρ Καλιμπάφ, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε αμερικανική παρέμβαση θα οδηγήσει σε αντίποινα, με στόχους το Ισραήλ και αμερικανικές βάσεις στην περιοχή.
Την ίδια ώρα, στους δρόμους των ιρανικών πόλεων εκτυλίσσονται σκηνές έντασης. Παρά τις απειλές του καθεστώτος, χιλιάδες πολίτες βγήκαν και πάλι το Σάββατο στους δρόμους. Επαληθευμένα βίντεο και μαρτυρίες, σύμφωνα με το BBC, δείχνουν κλιμάκωση της καταστολής, ενώ το γενικευμένο μπλακάουτ στο διαδίκτυο παραμένει σε ισχύ.
Ο γενικός εισαγγελέας Μοχάμαντ Μοβαχέντι Αζάντ δήλωσε ότι όσοι συμμετέχουν στις διαδηλώσεις θα θεωρούνται «εχθροί του Θεού», κατηγορία που στο Ιράν επισύρει ακόμη και τη θανατική ποινή. Από την έναρξη των κινητοποιήσεων, πριν από περισσότερες από δύο εβδομάδες, εκτιμάται ότι έχουν συλληφθεί χιλιάδες άνθρωποι.
Οι διαδηλώσεις πυροδοτήθηκαν από τη ραγδαία άνοδο του πληθωρισμού, αλλά γρήγορα απέκτησαν ευρύτερο πολιτικό χαρακτήρα. Έχουν εξαπλωθεί σε περισσότερες από 100 πόλεις και κωμοπόλεις, σε όλες τις επαρχίες της χώρας, με τους διαδηλωτές να ζητούν πλέον ανοιχτά τον τερματισμό της θεοκρατικής διακυβέρνησης υπό τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ο ίδιος χαρακτήρισε τους διαδηλωτές «συμμορία βανδάλων» που επιδιώκουν να «ευχαριστήσουν» τον Ντόναλντ Τραμπ.
Η ιρανική κυβέρνηση έχει επιβάλει αυστηρούς περιορισμούς στην πρόσβαση στο διαδίκτυο, περιορίζοντας τη συνδεσιμότητα σε ένα ελεγχόμενο εγχώριο intranet. Τα περισσότερα διεθνή μέσα ενημέρωσης αδυνατούν να μεταδώσουν ρεπορτάζ από το εσωτερικό της χώρας, γεγονός που δυσχεραίνει την επαλήθευση πληροφοριών.
Παρά τα εμπόδια, εικόνες που έχουν επαληθευτεί από το BBC δείχνουν διαδηλωτές να καταλαμβάνουν δρόμους στην περιοχή Γκίσα της Τεχεράνης, καθώς και σφοδρές συγκρούσεις στη λεωφόρο Βακίλ Αμπάντ στη Μασχάντ. Σε βίντεο διακρίνονται μασκοφόροι διαδηλωτές να οχυρώνονται πίσω από κάδους και αυτοσχέδιες φωτιές, λεωφορεία να φλέγονται, πυροβολισμοί και ήχοι από χτυπήματα σε κατσαρόλες – ένα αυτοσχέδιο ηχητικό σήμα αντίστασης. Άλλες εικόνες καταγράφουν μεγάλες πορείες στην πλατεία Πουνάκ και στην περιοχή Χεράβι της Τεχεράνης, με συνθήματα που ζητούν ανοιχτά την πτώση του καθεστώτος.
Το Ιράν μοιάζει να βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, με τις εξελίξεις στους δρόμους και στα διπλωματικά παρασκήνια να καθορίζουν τις επόμενες, εξαιρετικά αβέβαιες, ημέρες.
