Άγνωστο παραμένει σήμερα αν θα επαναλειτουργήσει το συνοριακό πέρασμα της Ράφα μεταξύ της Λωρίδας της Γάζας και της Αιγύπτου, παρά το γεγονός ότι αυτό προβλέπεται στο ειρηνευτικό σχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ και παρά τις εκκλήσεις υπηρεσιών του ΟΗΕ και άλλων ανθρωπιστικών οργανώσεων, όπως ο Ερυθρός Σταυρός ή η Ερυθρά Ημισέληνος. Ακολουθούν πέντε στοιχεία για αυτή τη στρατηγικής σημασίας οδό πρόσβασης για τη μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα, την απομάκρυνση τραυματιών και την ανοικοδόμηση του παλαιστινιακού θύλακα.
Κρίσιμης σημασίας σημείο πρόσβασης
Το συνοριακό πέρασμα αυτό βρίσκεται στο νότιο άκρο της Λωρίδας της Γάζας, στα σύνορα με την Αίγυπτο, στην άκρη της ερήμου Σινά. Η πρόσβαση μέσω της Αιγύπτου είναι ζωτικής σημασίας για τους εργαζόμενους σε διεθνείς ανθρωπιστικές οργανώσεις και για τα φορτηγά που μεταφέρουν βοήθεια, τρόφιμα και, πάνω απ' όλα, καύσιμα, τα οποία είναι απαραίτητα για την καθημερινή ζωή σε μια περιοχή που στερείται ηλεκτρικής ενέργειας.
Το πέρασμα αυτό αποτελεί εδώ και καιρό ένα από τα κύρια σημεία εξόδου για τους Παλαιστίνιους της Γάζας, επιτρέποντάς τους να βγουν από τη στενή λωρίδα γης, η οποία βρίσκεται υπό ισραηλινό αποκλεισμό από το 2007. Από το 2005 έως το 2007 ήταν το πρώτο παλαιστινιακό συνοριακό πέρασμα που ελεγχόταν από την Παλαιστινιακή Αρχή, προτού αναχθεί σε ένα από τα σύμβολα της κυριαρχίας της Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας.
Υπό ισραηλινό έλεγχο
Στις 7 Μαΐου 2024 ο ισραηλινός στρατός έθεσε υπό τον έλεγχό του την παλαιστινιακή πλευρά του σημείου διέλευσης, λέγοντας ότι «χρησιμοποιείται για τρομοκρατικούς σκοπούς», ενώ υπήρχαν και σοβαρές υπόνοιες ότι μέσω αυτού διακινούνταν όπλα. Τότε έκλεισε το πέρασμα για όλους, περιλαμβανομένου του ΟΗΕ.
Για μικρό χρονικό διάστημα το σημείο διέλευσης της Ράφα επαναλειτούργησε στη διάρκεια προηγούμενης εκεχειρίας μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 19 Ιανουαρίου 2025. Τότε πέρασαν από τη Ράφα αρχικά άνθρωποι που είχαν λάβει τη σχετική άδεια και στη συνέχεια φορτηγά.
Θα επαναλειτουργήσει σύντομα;
Υπό πίεση, ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ δήλωσε την προηγούμενη εβδομάδα ότι χθες Κυριακή θα άνοιγε το πέρασμα της Ράφα. Ωστόσο το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου τελικά ανακοίνωσε ότι θα παραμείνει κλειστό «μέχρι νεοτέρας διαταγής».
Το πέρασμα αναμένεται να ανοίξει «μόνο για τη μετακίνηση ανθρώπων», σύμφωνα με την Cogat, την υπηρεσία του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας που επιβλέπει τις πολιτικές δραστηριότητες στα Παλαιστινιακά Εδάφη. Το ειρηνευτικό σχέδιο του Τραμπ προβλέπει στα σημεία 7 και 8 ότι θα αποκατασταθεί η πρόσβαση της ανθρωπιστικής βοήθειας στη Λωρίδα της Γάζας και ότι το πέρασμα της Ράφα θα ανοίξει μετά την κήρυξη εκεχειρίας και την απελευθέρωση των Ισραηλινών ομήρων που κρατούσε η Χαμάς.
Από τις 10 Οκτωβρίου, οπότε τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία, οι ισραηλινές αρχές αναβάλλουν την επαναλειτουργία του σημείου διέλευσης της Ράφα, επικαλούμενες αρχικά την αποτυχία της Χαμάς να παραδώσει στο Ισραήλ όλες τις σορούς ομήρων που κρατά και στη συνέχεια την ανάγκη συντονισμού με την Αίγυπτο για το θέμα, προτού τελικά χθες Κυριακή επαναλάβουν τα αεροπορικά πλήγματα στον παλαιστινιακό θύλακα.
Ανθρωπιστική βοήθεια
Η διεθνής βοήθεια φτάνει στη Γάζα κυρίως μέσω της Αιγύπτου και των λιμανιών της Πορτ Σαΐντ και αλ Αρίς, όπου αυτή τη στιγμή περιμένουν εκατοντάδες φορτηγά γεμάτα με ανθρωπιστική βοήθεια για να περάσουν στον παλαιστινιακό θύλακα. Σύμφωνα με τις δηλώσεις οδηγών, μόλις περάσουν το σημείο διέλευσης της Ράφα τα φορτηγά κατευθύνονται στο ισραηλινό πέρασμα Κερέμ Σαλόμ, μερικά χιλιόμετρα μακριά. Εκεί οι οδηγοί βγαίνουν από τα οχήματά τους προκειμένου αυτά να ελεγχθούν από τις ισραηλινές αρχές. Στη συνέχεια τα προϊόντα που λαμβάνουν άδεια να εισέλθουν στη Γάζα ξεφορτώνονται και μεταφέρονται σε άλλα οχήματα που έχουν άδεια να εισέλθουν στον θύλακα.
Οι άλλες είσοδοι
Αν και το σχέδιο Τραμπ προβλέπει την είσοδο στη Γάζα 600 φορτηγών την ημέρα, το Ισραήλ εξακολουθεί να επιτρέπει την είσοδο ανθρωπιστικής βοήθειας σε μικρές ποσότητες, τα τρία τέταρτα της οποίας μέσω του περάσματος Κερέμ Σαλόμ και το υπόλοιπο μέσω του περάσματος Κισουφίμ (κεντροανατολικά), σύμφωνα με τον ΟΗΕ. Το σημείο διέλευσης του Ερέζ (ή Μπέιτ Χανούν), μεταξύ του βόρειου τμήματος του θύλακα και του νότιου Ισραήλ, καταστράφηκε από ενόπλους της Χαμάς κατά την πρωτοφανή της επίθεση στις 7 Οκτωβρίου 2023 εναντίον του Ισραήλ. Επαναλειτούργησε για μικρό χρονικό διάστημα στις αρχές του έτους, όμως πλέον παραμένει κλειστό, χωρίς να είναι γνωστό πότε θα ανοίξει και πάλι. Άλλες οδοί πρόσβασης στη Γάζα, όπως η Καρνί (βορειοανατολικά) ή η Σούφα (νότια) έχουν λειτουργήσει στο παρελθόν, αλλά οι ισραηλινές αρχές δεν έχουν αναφερθεί εκτενώς σε αυτές.
