Η εύθραυστη ισορροπία στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας απειλείται εκ νέου, καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την επιβολή επιπρόσθετων δασμών 100% σε όλα τα κινεζικά προϊόντα και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να ακυρώσει την επικείμενη σύνοδο κορυφής με τον Σι Τζινπίνγκ, αναζωπυρώνοντας τα φαντάσματα ενός νέου εμπορικού πολέμου.
Μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος κατηγόρησε το Πεκίνο ότι υιοθετεί «μια εξαιρετικά επιθετική στάση στο εμπόριο» και προανήγγειλε «ευρείας κλίμακας ελέγχους στις εξαγωγές σχεδόν κάθε προϊόντος που κατασκευάζει, καθώς και σε όλο το κρίσιμο λογισμικό». Όπως τόνισε, τα νέα μέτρα θα τεθούν σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου, ή και νωρίτερα, «ανάλογα με το πώς θα αντιδράσει η Κίνα».
Η απόφαση ήρθε λίγες μόλις ώρες μετά τις δηλώσεις του Τραμπ ότι εξετάζει την ακύρωση της συνάντησης με τον Κινέζο πρόεδρο, η οποία είχε προγραμματιστεί να διεξαχθεί στο περιθώριο του Φόρουμ Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC) στη Νότια Κορέα στα τέλη Οκτωβρίου. Η σύνοδος θεωρούνταν από τις αγορές ως κρίσιμη ευκαιρία για αποκλιμάκωση της έντασης ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου.
«Αυτό ήταν μια πραγματική έκπληξη — όχι μόνο για εμένα, αλλά για όλους τους ηγέτες του ελεύθερου κόσμου», δήλωσε ο Τραμπ, αφήνοντας αιχμές για την πρόσφατη αλλαγή στάσης του Πεκίνου. «Επρόκειτο να συναντήσω τον πρόεδρο Σι σε δύο εβδομάδες, αλλά τώρα δεν βλέπω κανέναν λόγο να το πράξω».
Σύμφωνα με τις Financial Times, οι δηλώσεις του Τραμπ είχαν άμεση επίπτωση στις αγορές: ο δείκτης S&P 500 υποχώρησε κατά 2,7%, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη ημερήσια απώλεια από τον Απρίλιο, ενώ ο Nasdaq Composite σημείωσε πτώση 3,6%. Το δολάριο υποχώρησε έναντι των κυριότερων νομισμάτων, ενώ η απόδοση του διετούς αμερικανικού ομολόγου άγγιξε το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών εβδομάδων.
Η νέα όξυνση στις σχέσεις των δύο υπερδυνάμεων ήρθε ως απάντηση στα περιοριστικά μέτρα που ανακοίνωσε το Πεκίνο την Τετάρτη, επιβάλλοντας αυστηρούς ελέγχους στις εξαγωγές σπάνιων γαιών και κρίσιμων ορυκτών. Με βάση τους νέους κανονισμούς, οι ξένες εταιρείες θα χρειάζονται άδεια από τις κινεζικές αρχές για να εξάγουν προϊόντα που περιέχουν ακόμα και μικρές ποσότητες σπάνιων γαιών κινεζικής προέλευσης. Οι αναλυτές βλέπουν στην απόφαση αυτή μια κινεζική απάντηση στον αμερικανικό «κανόνα ξένου άμεσου προϊόντος» — τη νομοθεσία που υποχρεώνει εταιρείες τρίτων χωρών να λαμβάνουν άδειες εξαγωγής για προϊόντα που περιέχουν αμερικανική τεχνολογία.
«Κανείς δεν έχει ξαναδεί κάτι τέτοιο. Ουσιαστικά, αυτό θα μπλοκάρει τις αγορές και θα δυσκολέψει τη ζωή σχεδόν κάθε χώρας στον κόσμο, ιδίως της Κίνας», ανέφερε ο Τραμπ, χαρακτηρίζοντας την κίνηση του Πεκίνου «μια σκοτεινή και εχθρική στρατηγική για τον έλεγχο των παγκόσμιων πόρων».
Η προοπτική ενός νέου εμπορικού πολέμου μοιάζει πλέον πιο ρεαλιστική από ποτέ. Οι δύο χώρες είχαν φτάσει σε εύθραυστη ανακωχή στις αρχές του έτους, έπειτα από έναν κύκλο δασμών που είχε φτάσει έως και το 145% από αμερικανικής πλευράς και το 125% από κινεζικής. Παρά τη βραχύβια αποκλιμάκωση, οι εμπορικές ροές παραμένουν υπό ασφυκτική πίεση: σύμφωνα με το Peterson Institute for International Economics, ο μέσος αμερικανικός δασμός στις κινεζικές εισαγωγές ανέρχεται στο 58%, ενώ ο κινεζικός στις αμερικανικές φτάνει το 37%.
Η Κίνα, που ελέγχει σχεδόν το 90% της παγκόσμιας παραγωγής σπάνιων γαιών, διαθέτει ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί, καθώς οι πρώτες ύλες αυτές είναι κρίσιμες για την αμυντική βιομηχανία, την τεχνολογία και την πράσινη ενέργεια. Ωστόσο, αναλυτές στις ΗΠΑ εκτιμούν ότι η Ουάσινγκτον διατηρεί περιθώρια αντίδρασης, είτε μέσω νέων περιορισμών στην εξαγωγή μικροτσίπ είτε με τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων.
Ο Τραμπ, κλείνοντας την ανάρτησή του, υποστήριξε ότι η Κίνα «περίμενε υπομονετικά για να επιτεθεί» και πως «δεν υπάρχει περίπτωση να της επιτραπεί να κρατά τον κόσμο αιχμάλωτο». Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, «αυτό φαίνεται να ήταν το σχέδιό τους εδώ και αρκετό καιρό — μια σιωπηλή, μονοπωλιακή στρατηγική που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε».
Με τη ρητορική να σκληραίνει και τις αγορές να αντιδρούν νευρικά, οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για το αν η Ουάσινγκτον και το Πεκίνο θα οδηγηθούν σε νέα σύγκρουση ή αν θα βρεθεί —έστω προσωρινά— μια διέξοδος πριν τη λήξη της 90ήμερης εμπορικής εκεχειρίας στα μέσα Νοεμβρίου.
Θες να σου το προσαρμόσω και σε ύφος εφημερίδας (πιο συνοπτικό, με κοφτές φράσεις και πιο «πολιτικό» ύφος αντί για ανάλυση);
