Η Βαλτική ξαναβρίσκεται στο επίκεντρο μιας επικίνδυνης κλιμάκωσης. Η παραβίαση του εναέριου χώρου της Εσθονίας από τρία ρωσικά μαχητικά –την οποία το Ταλίν χαρακτηρίζει «θράσος άνευ προηγουμένου» και η Μόσχα διαψεύδει– έχει σημάνει συναγερμό σε ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκή Ένωση, πυροδοτώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις.
Η υπόθεση δεν περιορίζεται στη Βαλτική, αλλά έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά από επεισόδια που καταγράφονται τις τελευταίες εβδομάδες στην Πολωνία, στη Ρουμανία και σε άλλα κράτη της Ανατολικής πτέρυγας, όπου τα ρωσικά drones και μαχητικά δοκιμάζουν τα όρια των συμμαχικών αντανακλαστικών.
Το Σάββατο η Πολωνία απογείωσε εσπευσμένα δικά της και συμμαχικά αεροσκάφη, προκειμένου να διασφαλίσει τον εναέριο χώρο της, καθώς ρωσικοί πύραυλοι και drones έπλητταν τη δυτική Ουκρανία, κοντά στα σύνορά της. Όπως ανακοίνωσαν οι πολωνικές ένοπλες δυνάμεις, η κινητοποίηση ήταν προληπτικού χαρακτήρα και ολοκληρώθηκε λίγες ώρες αργότερα, μόλις σταμάτησαν οι επιθέσεις.
Στην Εσθονία, η καταγγελία για παραβίαση του εναέριου χώρου από τρία MiG-31 προκάλεσε άμεση αντίδραση του ΝΑΤΟ. Ιταλικά F-35, μαζί με σουηδικά και φινλανδικά μαχητικά, αναχαίτισαν τα ρωσικά αεροσκάφη. Το Ταλίν έκανε λόγο για滞μια «επίθεση στην εθνική κυριαρχία» και ζήτησε την ενεργοποίηση του Άρθρου 4 του ΝΑΤΟ, που προβλέπει διαβουλεύσεις όταν απειλείται η ασφάλεια κράτους-μέλους.
Η ρωσική πλευρά, από την άλλη, διαψεύδει κατηγορηματικά, υποστηρίζοντας ότι τα μαχητικά εκτελούσαν προγραμματισμένη πτήση από την Καρέλια προς την Καλίνινγκραντ, τηρώντας όλους τους διεθνείς κανόνες. «Δεν υπήρξε καμία παραβίαση», ανέφερε το ρωσικό υπουργείο Άμυνας, επιμένοντας ότι τα αεροσκάφη πέταξαν μόνο πάνω από διεθνή ύδατα στη Βαλτική.
Η υπόθεση πήρε άμεσα ευρωπαϊκές και διατλαντικές διαστάσεις. Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έκανε λόγο για πρόκληση που θα βρει «αποφασιστική απάντηση», ενώ ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα μίλησε για ανάγκη ενίσχυσης της ανατολικής πτέρυγας και νέες κυρώσεις. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας χαρακτήρισε το επεισόδιο «πολύ επικίνδυνη πρόκληση», τρίτη μέσα σε λίγες ημέρες.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε από τον Λευκό Οίκο ότι η κατάσταση «θα μπορούσε να προκαλέσει μεγάλα προβλήματα», ζητώντας ενημέρωση για τα περιστατικά. Παράλληλα, η Συμμαχία ανακοίνωσε ότι το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο θα συνεδριάσει την επόμενη εβδομάδα κατόπιν αιτήματος της Εσθονίας.
Η Ελλάδα, δια του υπουργείου Εξωτερικών, καταδίκασε απερίφραστα την παραβίαση και εξέφρασε αλληλεγγύη προς την Εσθονία, ενώ ανάλογες τοποθετήσεις έκαναν Βερολίνο, Παρίσι και Λονδίνο, υπενθυμίζοντας ότι το ΝΑΤΟ «είναι πάντα έτοιμο να αμυνθεί».
Το ερώτημα πλέον είναι πού θα οδηγήσει η διαδικασία ενεργοποίησης του Άρθρου 4. Αν και δεν συνεπάγεται αυτόματη στρατιωτική εμπλοκή, λειτουργεί ως πολιτικό «καμπανάκι συναγερμού» για ολόκληρη τη Συμμαχία, ειδικά σε μια περίοδο όπου οι ρωσικές κινήσεις δοκιμάζουν καθημερινά την αντοχή της ανατολικής πτέρυγας.
