Με τη Φινλανδία και τη Σουηδία να ανακοινώνουν τις προσπάθειές τους για ένταξη στη δυτική στρατιωτική συμμαχία ΝΑΤΟ, τερματίζοντας μια ιστορία δεκαετιών στρατιωτικής ουδετερότητας, όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα στη Ρωσία και στο πώς θα μπορούσε να αντιδράσει.
Η Μόσχα έχει ήδη εκφράσει την οργή της για την ιδέα της πιθανής επικείμενης επέκτασης του ΝΑΤΟ του παλιού της εχθρού, αμέσως μετά την ανακοίνωση της Φινλανδίας και την πρόθεσή της να υποβάλει αίτηση στον οργανισμό την περασμένη εβδομάδα.
Τώρα που η Φινλανδία επιβεβαίωσε επίσημα ότι θα υποβάλει αίτηση -με το κυβερνών Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Σουηδίας να υποστηρίζει παρόμοια προσπάθεια για ένταξη στο ΝΑΤΟ- η Μόσχα δεν έχασε χρόνο για να κάνει γνωστά τα συναισθήματά της, με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν να λέει τη Δευτέρα ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ «είναι ένα πρόβλημα."
Ο Πούτιν ισχυρίστηκε ότι η κίνηση ήταν προς το συμφέρον των ΗΠΑ, σύμφωνα με το Reuters, και είπε ότι η Ρωσία θα αντιδράσει στην επέκταση της στρατιωτικής υποδομής στη Σουηδία και τη Φινλανδία, αν και επέμεινε ότι η Μόσχα δεν είχε «κανένα πρόβλημα» με τις χώρες.
Τα σχόλια του Πούτιν έρχονται, αφού άλλοι κορυφαίοι αξιωματούχοι του Κρεμλίνου αποδοκίμασαν τη μελλοντική επέκταση του ΝΑΤΟ, με έναν να περιγράφει ότι πρόκειται για ένα «σοβαρό λάθος» με παγκόσμιες συνέπειες.
Η ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ δεν έχει τελειώσει ακόμη, καθώς οποιαδήποτε απόφαση για τη διεύρυνση απαιτεί την έγκριση και των 30 μελών της συμμαχίας και των κοινοβουλίων τους και με την Τουρκία να έχει ήδη εκφράσει αντιρρήσεις.
Με αυτά τα εμπόδια, που αναμένεται να ξεπεραστούν, ωστόσο, οι γεωπολιτικοί εμπειρογνώμονες κοιτάζουν μπροστά και αξιολογούν τα πιθανά «βήματα αντίποινων» που θα μπορούσε να κάνει ο Πούτιν , ο οποίος δεν έχει κρύψει την απέχθειά του για το ΝΑΤΟ.
Περισσότερες προκλήσεις από τη Ρωσία
Με τα χρόνια, η Ρωσία έχει πραγματοποιήσει επανειλημμένες προκλητικές εισβολές κοντά ή μέσα στον εναέριο χώρο των συμμάχων του ΝΑΤΟ και αυτές φαίνεται να έχουν αυξηθεί σε συχνότητα τα τελευταία χρόνια. Με την τελευταία κίνηση της Σουηδίας και της Φινλανδίας να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ, οι ειδικοί πιστεύουν ότι η συμμαχία θα πρέπει να προετοιμαστεί για περισσότερες προκλήσεις από τη Ρωσία.
«Αυτό αλλάζει το περιβάλλον ασφαλείας για ολόκληρη τη Βαλτική Θάλασσα και για την Αρκτική», δήλωσε στο CNBC ο απόστρατος υποστράτηγος Μπεν Χότζες, πρώην διοικητής του Στρατού των ΗΠΑ στην Ευρώπη.
«Φυσικά θα συνεχίσουν να υπάρχουν παραβιάσεις του εναέριου χώρου, όπως και σε άλλες χώρες του ΝΑΤΟ, αλλά είμαστε μια αμυντική συμμαχία και θα αντιδράσουμε ψύχραιμα και επαγγελματικά. Το τελευταίο πράγμα που θέλουν οι Ρώσοι είναι να τσακωθούν και με τα 30 κράτη του ΝΑΤΟ, σύντομα στα 32», είπε στο CNBC «Capital Connection».
«[Ο Πούτιν] θα διαμαρτυρηθεί για αυτό, θα απειλήσει πράγματα, αλλά στην πραγματικότητα δεν μπορεί να κάνει τίποτα, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του στρατού του είναι δεσμευμένο στην Ουκρανία, επομένως δεν βλέπω καμία πραγματική απειλή κατά της Σουηδίας ή της Φινλανδίας».
Οι ρωσικές προκλήσεις προς το ΝΑΤΟ δεν είναι κάτι καινούργιο. Το 2020, οι αεροπορικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ σε όλη την Ευρώπη ενεπλάκησαν περισσότερες από 400 φορές για να αναχαιτίσουν άγνωστα αεροσκάφη που πλησίαζαν τον εναέριο χώρο της συμμαχίας με σχεδόν το 90% αυτών των αποστολών ως απάντηση σε πτήσεις ρωσικών στρατιωτικών αεροσκαφών, ανέφερε το ΝΑΤΟ σε δήλωση.
Τον περασμένο Μάρτιο, αεροπλάνα του ΝΑΤΟ ενεπλάκησαν 10 φορές σε διάστημα έξι ωρών ως απάντηση σε μια «ασυνήθιστη αιχμή» ρωσικών πολεμικών αεροσκαφών κοντά στον εναέριο χώρο της συμμαχίας πάνω από τον Βόρειο Ατλαντικό, τη Βόρεια Θάλασσα, τη Μαύρη Θάλασσα και τη Βαλτική Θάλασσα.
Κυβερνοεπιθέσεις και στρατιώτες
Η Σουηδία και η Φινλανδία έχουν επιμείνει και οι δύο ότι η ένταξη στο ΝΑΤΟ δεν αποτελεί κίνηση κατά της Ρωσίας, αλλά και οι δύο παραδέχονται ότι οι αποφάσεις έχουν ληφθεί υπό το φως της απρόκλητης εισβολής της Μόσχας στην Ουκρανία.
Η πρωθυπουργός της Σουηδίας, Magdalena Andersson, δήλωσε στο CNBC την Κυριακή ότι η χώρα της αισθάνεται ότι η ένταξη στο ΝΑΤΟ ήταν το καλύτερο πράγμα για την ασφάλειά της, λέγοντας ότι «τι είδους αντίποινα μπορεί να υπάρξουν εξαρτάται από τον Πούτιν, βλέπουμε ότι μπορεί να υπάρξουν κυβερνοεπιθέσεις και υβριδικές επιθέσεις και άλλα. μέτρα, αλλά όλα εξαρτώνται από αυτούς», είπε στον Steve Sedgwick του CNBC στη Στοκχόλμη.
Εν τω μεταξύ, η υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας Αν Λίντε είπε ότι στη μεταβατική περίοδο πριν η Σουηδία και η Φινλανδία γίνουν πλήρη μέλη του ΝΑΤΟ, είναι πιθανό να αυξηθούν οι εντάσεις, σημειώνοντας ότι «προβλέπουμε περισσότερα στρατιωτικά στρατεύματα κοντά στα σύνορά μας».
Ενεργειακοί πόλεμοι
Ένας άλλος πιθανός χώρος για αντίποινα και πιθανή ρωσική τιμωρία για την επέκταση του ΝΑΤΟ, θα μπορούσε να έρθει στην ενεργειακή σφαίρα.
Η Ρωσία εξακολουθεί να κατέχει ισχυρή κάρτα σε αυτόν τον τομέα, επειδή παραδοσιακά αντιπροσωπεύει περίπου το 40% των εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ. Και ενώ η Ευρώπη αγωνίζεται για εναλλακτικές πηγές ενέργειας για να μειώσει την εξάρτησή της από τη Ρωσία ως προμηθευτή πετρελαίου και φυσικού αερίου, εξακολουθεί να εξαρτάται από αυτήν.
Ο Gilles Moec, επικεφαλής οικονομολόγος του ομίλου στην AXA Investment Managers, ανέφερε ότι υπάρχει «μεγάλη πιθανότητα η Ρωσία να «κλείσει τη στρόφιγγα» του εφοδιασμού της στην ΕΕ», αν και σημείωσε ότι, μέχρι στιγμής η Μόσχα έχει περιοριστεί σε «μισά μέτρα» που δεν έχουν αποδυναμώσει την προσφορά —, αντανακλώντας την εξάρτηση της χώρας από αυτούς τους οικονομικούς πόρους.
Μια ημέρα αφότου οι ηγέτες της Φινλανδίας ανακοίνωσαν την υποστήριξή τους για ένταξη στο ΝΑΤΟ, η ρωσική κρατική εταιρεία κοινής ωφελείας Inter RAO ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας στη Φινλανδία από το Σάββατο (η Φινλανδία παίρνει περίπου το 10% της ηλεκτρικής της ενέργειας από τη Ρωσία) αναφέροντας ως λόγο την έλλειψη πληρωμής , αν και η κίνηση θεωρήθηκε ευρέως ως αντίποινα.
Τι είπε η Ρωσία;
Τη Δευτέρα, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Ριάμπκοφ, εξέδωσε μια δήλωση στην οποία είπε ότι οι προσπάθειες της Σουηδίας και της Φινλανδίας να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ ήταν «ένα ακόμη σοβαρό λάθος με εκτεταμένες συνέπειες», μετέδωσε το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων Interfax. Πρόσθεσε ότι η Φινλανδία και η Σουηδία δεν πρέπει να έχουν αυταπάτες ότι η Ρωσία απλώς θα ανεχτεί την απόφασή τους.
«Η ασφάλεια της Σουηδίας, όπως και της Φινλανδίας, εν προκειμένω, δεν θα ενισχυθεί ως αποτέλεσμα αυτής της απόφασης, είναι προφανές για εμάς», είπε σε δημοσιογράφους στη Μόσχα.
«Και με ποια μορφή θα διασφαλίσουμε την ασφάλειά μας μετά την αλλαγή αυτής της γενικής διαμόρφωσης του ΝΑΤΟ είναι ένα ξεχωριστό ζήτημα. Θα εξαρτηθεί από το ποιο θα είναι, πρακτικά, το αποτέλεσμα της αναμενόμενης προσχώρησης της Φινλανδίας και της Σουηδίας στη συμμαχία. Δεν υπάρχουν αυταπάτες ότι θα το ανεχτούμε», τόνισε ο Ριάμπκοφ.
Η Ρωσία ήταν από καιρό πολύ επιφυλακτική για την ύπαρξη του ΝΑΤΟ, πόσο μάλλον για την επέκτασή του, στην οποία αντιτίθεται εδώ και καιρό. Η αντιπάθεια της Μόσχας δεν προκαλεί έκπληξη δεδομένου ότι η συμμαχία ιδρύθηκε το 1949 από τις ΗΠΑ και τον Καναδά και πολλά δυτικοευρωπαϊκά έθνη να παρέχουν συλλογική ασφάλεια ενάντια στην τότε Σοβιετική Ένωση.
Κατά το μεγαλύτερο μέρος του 20ου αιώνα, η εχθρότητα μεταξύ Δύσης και Ρωσίας επικεντρώθηκε στον μακροχρόνιο Ψυχρό Πόλεμο, αλλά ακόμη και μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, οι εντάσεις μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ συνεχίστηκαν, παρά τις σύντομες περιόδους πιο εγκάρδιων σχέσεων.
Τα τελευταία χρόνια, καθώς οι σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Δύσης έχουν επιδεινωθεί, ο Πούτιν έχει επανειλημμένα εκφράσει την κριτική του στο ΝΑΤΟ και έχει πλαισιώσει την εθνική ταυτότητα και το γεωπολιτικό καθεστώς της Ρωσίας σε αντίθεση με τη συμμαχία. Η Ρωσία έχει δικαιολογήσει την εισβολή της στην Ουκρανία σε μεγάλο βαθμό με την ψευδαίσθηση ότι το ΝΑΤΟ διεξάγει έναν πόλεμο με αντιπροσώπους εναντίον της, στην Ουκρανία.
Πριν από την εισβολή στις 24 Φεβρουαρίου, η Μόσχα είχε εκδώσει μια λίστα με αιτήματα προς τη Δύση, συμπεριλαμβανομένου ότι η Ουκρανία δεν θα επιτρεπόταν ποτέ να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Η Δύση αρνήθηκε.
