O τομέας της υγείας έχει δεχθεί ισχυρά πλήγματα λόγω της συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης, γεγονός που έχει οδηγήσει στη συρρίκνωση των μεγεθών του, συμπεριλαμβανομένων και των φαρμακαποθηκών. Οι συνεχείς αλλαγές στην αγορά φαρμάκου, καθώς και οι αλλαγές στο πλαίσιο λειτουργίας του συστήματος υγείας για την εξοικονόμηση πόρων και τον εξορθολογισμό των δαπανών στο σύστημα δημόσιας υγείας, έχουν επηρεάσει σημαντικά τον κλάδο.
Η εξεταζόμενη αγορά των φαρμακαποθηκών περιλαμβάνει τις ανεξάρτητες εταιρείες φαρμακαποθηκών που δραστηριοποιούνται στη χονδρική εμπορία και διανομή φαρμάκων και παραφαρμακευτικών προϊόντων και τους προμηθευτικούς συνεταιρισμούς φαρμακοποιών που τα διανέμουν στα μέλη τους. Στην ελληνική αγορά φαρμακαποθηκών δραστηριοποιούνται περίπου 90 εταιρείες και 35 συνεταιρισμοί φαρμακοποιών με μακρόχρονη και ισχυρή παρουσία και δυναμική.
Τα στοιχεία, σύμφωνα με την Direction Business Reports, καταδεικνύουν μια συνεχιζόμενη πτωτική πορεία του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων από το 2009 και μετά. Το 2009 ο συνολικός κύκλος εργασιών είχε ανέλθει στα 4,7 δισ. ευρώ, που αποτελεί και τη μέγιστη επίδοση των επιχειρήσεων, ενώ το 2013 συρρικνώθηκε μόλις στα 2,5 δισ. ευρώ, η δε μείωση 2013-2009 ανέρχεται στο 47%.
Τα πρώτα σημάδια της πτωτικής πορείας του κλάδου φάνηκαν στα ενοποιημένα οικονομικά μεγέθη του 2010, λόγω των σημαντικών μειώσεων στις τιμές των φαρμάκων όπου η αγορά παρουσίασε μείωση στον κύκλο εργασιών κατά 10% σε σχέση με το 2009. Το 2011 η πτωτική τάση συνεχίστηκε και καταγράφηκε περαιτέρω μείωση πωλήσεων κατά 5% σε σχέση 2010, ενώ στα οικονομικά αποτελέσματα του 2012 αποτυπώνεται η μεγάλη συρρίκνωση που έχει υποστεί ο κλάδος καθώς καταγράφηκε πτώση κατά 20% στο συνολικό κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων σε σχέση με το 2011.
Όσον αφορά τα οικονομικά μεγέθη για το 2013, η εξέταση του συνοπτικού ομαδοποιημένου ισολογισμού των 84 μεγαλύτερων φαρμακαποθηκών (εταιρειών και συνεταιρισμών) βεβαιώνει μια μείωση του κύκλου εργασιών των εταιρειών κατά 11,50% σε σχέση με το 2012.
Συγκεκριμένα, το 2013, ο κύκλος εργασιών διαμορφώθηκε στα 2,52 δισ. ευρώ έναντι 2,85 δισ. ευρώ το 2012. Για το 2013 από το σύνολο των 84 υπό εξέταση εταιρειών: 17 μόλις παρουσίασαν βελτίωση (20,24%) ενώ 67 (79,76%) εμφάνισαν επιδείνωση των πωλήσεών τους σε σύγκριση με το 2012. Τα μικτά κέρδη παρουσιάζουν μια σταθερή πορεία το 2013 σε σχέση το 2012 (παρατηρείται μικρή μείωση κατά 1,58%), ενώ η πορεία των καθαρών κερδών προ φόρων είναι σημαντικά αυξημένη κατά 30,60% σε σχέση με το 2012.
Αναλυτικότερα, για το 2013 τα συνολικά καθαρά κέρδη προ φόρων ανήλθαν στα 25,82 εκατ. ευρώ έναντι 19,77 εκατ. ευρώ το 2012. Από τα στοιχεία του ομαδοποιημένου ισολογισμού προκύπτει, επίσης, μείωση του γενικού συνόλου ενεργητικού των φαρμακαποθηκών κατά 5,78% το 2013 σε σχέση με το 2012. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται σε διακυμάνσεις του κυκλοφορούντος ενεργητικού και ιδίως στη μείωση των αποθεμάτων και των απαιτήσεων. Τα συνολικά ίδια κεφάλαια παρέμειναν σταθερά το 2013 και ανήλθαν στα 260 εκατ. ευρώ, ενώ το σύνολο των υποχρεώσεων μειώθηκε σημαντικά (-8% σε σχέση με το 2012), κάτι που ενδεχομένως αντανακλά την αναπροσαρμογή της πιστωτικής πολιτικής των φαρμακευτικών εταιρειών και του τραπεζικού συστήματος απέναντι στις φαρμακαποθήκες. Η θετική εικόνα της συνολικής κερδοφορίας των φαρμακαποθηκών αντανακλά στους αριθμοδείκτες του περιθωρίου μικτού και καθαρού κέρδους. Το περιθώριο μικτού κέρδους ενισχύθηκε το 2013 λόγω της σταθεροποίησης των μικτών κερδών και ανήλθε στο 5,96% έναντι 5,36% το 2012, και το περιθώριο καθαρού κέρδους ανήλθε στο 1,02% από 0,69% το 2012.
Η αγορά του κλάδου των φαρμακαποθηκών χαρακτηρίζεται από έντονο ανταγωνισμό, λόγω του μεγάλου αριθμού επιχειρήσεων και συνεταιρισμών που λειτουργούν. Οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις του κλάδου προχωρούν σε συνεργασίες, εξαγορές, ίδρυση ή και εξαγορά θυγατρικών, με σκοπό τόσο την επίτευξη οικονομιών κλίμακας σε όλους τους τομείς λειτουργίας τους, όσο και την αποτελεσματικότερη προώθηση των πωλήσεών τους.
Το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας καθορίζει πλήρως το περιθώριο μικτού κέρδους των επιχειρήσεων και επομένως επεμβαίνει δραστικά και καθορίζει την άσκηση της όποιας οικονομικής δραστηριότητας στον κλάδο. Η συρρίκνωση των πωλήσεων και των περιθωρίων κέρδους των φαρμακαποθηκών, καθώς και οι συσσωρευμένες οφειλές (νοσοκομεία και φαρμακεία), έχουν επιφέρει σημαντικά προβλήματα ρευστότητας, με αποτέλεσμα οι μικρές και οι μεσαίες εταιρείες του κλάδου να οδηγούνται ακόμα και στο κλείσιμο.
H έρευνα της Direction Business Reports για τον κλάδο των φαρμακαποθηκών παρουσιάστηκε στην 1η Ημερίδα Υγείας με τίτλο «Υγεία: Σχεδιάζοντας το μέλλον», που διοργάνωσαν η Direction Business Network και το MED & HEALTH BUSINESS την Παρασκευή 3 Οκτωβρίου 2014.
