Καθώς προκαλούνται από το κάπνισμα, τις μολύνσεις, το αλκοόλ, ή από τη μόλυνση του αέρα, σχεδόν οι τέσσερις καρκίνους στους δέκα σε παγκόσμια κλίμακα θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, σύμφωνα με εκτίμηση του διεθνούς οργανισμού έρευνας κατά του καρκίνου (CIRC στα γαλλικά, IARC στα αγγλικά) που αποκαλύφθηκε χθες Τρίτη, ενόψει της σημερινής διεθνούς Ημέρας κατά του Καρκίνου, με τον φορέα να εισηγείται να βελτιωθεί η πρόληψη. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature χθες αναφέρει πως το 37,8% των νέων περιπτώσεων καρκίνου που εντοπίστηκαν το 2022, ή περίπου 7,1 εκατομμύρια, οφειλόταν σε αποφευκτά αίτια. Αν και οι κίνδυνοι αυτοί υπενθυμίζονται συχνά από ειδικούς στη δημόσια υγεία και στην ογκολογία, το έργο αυτό είχε σκοπό να μετρηθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια ο αντίκτυπος αυτών των παραγόντων στην εκδήλωση καρκίνου, ενώ άλλες επικεντρώνονται πάνω απ’ όλα στη θνητότητα.
Στην πιο πρόσφατη έκδοση του «παγκόσμιου άχθους των ασθενειών» ο ΠΟΥ εκτίμησε πως περίπου το 44% των θανάτων στον κόσμο θα μπορούσε να αποδοθεί σε αποφευκτούς παράγοντες, χωρίς ωστόσο να παίρνει υπόψη μολύνσεις, αναφέρεται στο δημοσίευμα στο Nature. Οι συντάκτες της μελέτης εξέτασαν 30 παράγοντες κινδύνου που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, ιδίως τον καπνό, το αλκοόλ, τον υψηλό δείκτη σωματικής μάζας, την έλλειψη σωματικής άσκησης, τη μόλυνση του αέρα, τις υπεριώδεις ακτίνες και, για πρώτη φορά, εννιά μορφές καρκίνου οφειλόμενες σε μολύνσεις. Μετά την αξιοποίηση δεδομένων για 158 χώρες και 36 τύπους καρκίνου, η μελέτη επισημαίνει ότι το κάπνισμα είναι η κυριότερη αιτία αποφευκτών καρκίνων σε παγκόσμια κλίμακα, σε αυτό αποδίδεται το 15% των νέων περιπτώσεων, ποσοστό πολύ μεγαλύτερο από τις μορφές που οφείλονται σε μολύνσεις (10%) και στην κατανάλωση αλκοόλ (3%).
Σχεδόν οι μισοί καρκίνοι στον κόσμο που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, στους άνδρες και στις γυναίκες, ανήκουν σε τρεις κατηγορίες, ή «οικογένειες»: του πνεύμονα, του στομάχου και του τραχήλου της μήτρας. Οι καρκίνοι των πνευμόνων συνδέονται ιδίως με το κάπνισμα και τη μόλυνση της ατμόσφαιρας, αυτοί του στομάχου στη μόλυνση με το Helicobacter pylori, αυτοί του τραχήλου της μήτρας με τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV).
Υπάρχουν εντυπωσιακές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών και ανά περιοχή του κόσμου. Το ποσοστό των καρκίνων που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί είναι πολύ υψηλότερο μεταξύ των ανδρών απ’ ό,τι στις τάξεις των γυναικών: το 45% των νέων περιπτώσεων καρκίνου για τους πρώτους το 2022, το 30% των νέων κρουσμάτων για τις δεύτερες. Μεταξύ των ανδρών, σε παγκόσμια κλίμακα, το 23% των νέων περιπτώσεων οφειλόταν στο κάπνισμα, ποσοστό πολύ υψηλότερο από αυτό που αποδίδεται σε μολύνσεις (9%) ή στην κατανάλωση αλκοόλ (4%). Μεταξύ των γυναικών οι καρκίνοι που οφείλονταν σε μολύνσεις ανέρχονται συνολικά στο 11% των νέων κρουσμάτων, πάνω από το κάπνισμα (6%) και τον υψηλό δείκτη μάζας σώματος (3%). Σε διεθνή κλίμακα, οι καρκίνοι που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί για τις γυναίκες ανέρχονταν στο 24% των νέων κρουσμάτων στη βόρεια Αφρική και στη δυτική Ασία, στο 38% στην υποσαχάρια Αφρική. Στις τάξεις των ανδρών το άχθος ήταν υψηλότερο στην ανατολική Ασία (57%), χαμηλότερο στη Λατινική Αμερική και στην Καραϊβική (28%).
