Πέντε χρόνια, δύο κυβερνήσεις και δεκάδες ραντεβού χρειάστηκαν για να επιβεβαιωθεί το ρητό «πολλή συζήτηση για το τίποτα». Ο λόγος για τις προτάσεις που έχει καταθέσει η Ελληνική Ενωση Νεοφυών Επιχειρήσεων στα υπουργεία Οικονομικών και Ανάπτυξης, προτείνοντας ένα θεσμικό πλαίσιο που θα διέπει τις ελληνικές start up επιχειρήσεις προκειμένου αυτές να παραμένουν στην Ελλάδα μετά την ίδρυσή τους.
Ο Σωκράτης Πλούσας, πρόεδρος της Ενωσης, περιγράφει ότι από το 2011 που δημιουργήθηκε ο φορέας έχουν περάσει την πόρτα των αρμόδιων υπουργείων ουκ ολίγες φορές, για να καταθέσουν τις προτάσεις. «Πάντα μας καλούσαν να συζητήσουμε και να βρούμε τρόπους συνεργασίας, χωρίς όμως να λαμβάνεται κάποια πρωτοβουλία». Οπως εξηγεί, την περίοδο 2012-2014 υπήρχε στενή συνεργασία με το υπουργείο Ανάπτυξης και βρέθηκαν πολύ κοντά στη θεσμοθέτηση των προτάσεων, αλλά οι πολιτικές εξελίξεις ανέτρεψαν τους αρχικούς σχεδιασμούς. Το 2015, η νέα κυβέρνηση και συγκεκριμένα ο υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης κάλεσε και πάλι τον φορέα να διερευνήσουν την πιθανότητα συνεργασίας, όπως θυμάται ο κ. Πλούσας, μόνο που αυτή τη φορά ζητήθηκε οι προτάσεις να κατατεθούν μέσω Τουίτερ και όχι με τον παραδοσιακό τρόπο.
Ετσι και έγινε, οι προτάσεις στάλθηκαν στον λογαριασμό του κ. Βαρουφάκη αλλά δεν υπήρξε απάντηση. Η τελευταία επίσημη συζήτηση έγινε πριν από μερικές εβδομάδες, όταν εκπρόσωποι του φορέα κλήθηκαν στη Βουλή ενόψει της ψήφισης του νέου αναπτυξιακού νόμου.
Η έλλειψη θεσμικού πλαισίου έχει πολύ σοβαρό αντίκτυπο για την ελληνική οικονομία. Η Ελλάδα είναι η χώρα στην Ε.Ε. με τον υψηλότερο αριθμό νεοϊδρυθέντων επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που δημοσιεύει σε έρευνά του το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ). Το πρόβλημα είναι ότι το μεγαλύτερο ποσοστό αυτών είτε παύει τη λειτουργία του έπειτα από λίγο καιρό είτε μεταναστεύει σε φιλόξενες φορολογικά χώρες. Συγκεκριμένα, η έρευνα της Endeavor που εκπονήθηκε τον Απρίλιο, με θέμα την «έξοδο των ελληνικών επιχειρήσεων», αναφέρει ότι το 40% επιθυμεί να μεταφέρει την έδρα του στο εξωτερικό κυρίως λόγω φορολογικής αστάθειας (60%), δευτερευόντως λόγω πρόσβασης σε κεφάλαια (55%) και τέλος λόγω υψηλής φορολογίας (51%).
Στην ίδια έρευνα αναφέρεται ότι αν άρχιζαν σήμερα μια επιχείρηση, θα ξεκινούσαν τη δραστηριότητά τους στο εξωτερικό – κυρίως δυτική Ευρώπη και ΗΠΑ, λόγω σταθερότητας και κεφαλαιακής πρόσβασης. «Για μία νεοφυή επιχείρηση, οι πιθανότητες επιτυχίας είναι μικρές, αν όμως πετύχουν, δημιουργούν πολλαπλά οφέλη. Η Ελλάδα πρέπει να παράσχει κίνητρα ώστε να κρατήσει στη χώρα αυτές τις επιχειρήσεις» λέει ο κ. Πλούσας.
Η χώρα μας διατηρεί την πρωτιά στις συστάσεις αλλά και στις διαγραφές επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΚΤ («Η δημογραφία των επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας στην Ελλάδα - Σύσταση και διαγραφή επιχειρήσεων την περίοδο 2011-2015»). Αν εξάγεται ένα συμπέρασμα για τον κλάδο, όπου δραστηριοποιούνται 16.067 επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών περί τα 11 δισ. ευρώ και περίπου 90.000 εργαζομένους, είναι ότι διακρίνεται από ανθεκτικότητα. Οπως προκύπτει από τη μελέτη του ΕΚΤ, εν μέσω ενός ταραχώδους επιχειρηματικού περιβάλλοντος (2011-15) όπου για το σύνολο των επιχειρήσεων οι διαγραφές είναι σχεδόν διπλάσιες των συστάσεων, ο κλάδος της υψηλής τεχνολογίας επιδεικνύει μεγαλύτερες αντοχές.
Αναλυτικότερα, το 2015 δημιουργήθηκαν συνολικά 52.650 νέες επιχειρήσεις στην Ελλάδα, εκ των οποίων οι 3.249 ήσαν υψηλής τεχνολογίας, ενώ διαγράφηκαν από τα μητρώα συνολικά 95.504 εταιρείες, από τις οποίες οι 4.277 ήταν υψηλής τεχνολογίας. Συνεπώς έκλεισαν 1.028 περισσότερες επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας από όσες άρχισαν να λειτουργούν. Το 2014 είχαν δημιουργηθεί συνολικά 58.769 νέες εταιρείες, από τις οποίες οι 3.869 ήσαν υψηλής τεχνολογίας, ενώ είχαν κλείσει 117.085 εταιρείες, εκ των οποίων οι 4.310 ήσαν υψηλής τεχνολογίας (άρα είχαν κλείσει 441 παραπάνω από όσες είχαν συσταθεί). Το 2011, είχαν ανοίξει 77.683 νέες επιχειρήσεις στην Ελλάδα, από τις οποίες οι 3.408 υψηλής τεχνολογίας, ενώ είχαν σταματήσει να λειτουργούν 60.000 εταιρείες, εκ των οποίων οι 2.087 υψηλής τεχνολογίας (συνεπώς είχαν ανοίξει 1.321 περισσότερες επιχειρήσεις από όσες είχαν κλείσει).
Σύμφωνα με την Ελληνική Ενωση Νεοφυών Επιχειρήσεων, οι start ups που είναι ουσιαστικά ενεργές αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα είναι περίπου 400. Aπό το σύνολο αυτών που ιδρύονται ετησίως, μόλις το 10% αποτελεί εξαιρετικά ενδιαφέρουσες επενδυτικές ευκαιρίες με υψηλούς δείκτες ανάπτυξης (high impact growth) σε στρατηγικούς τομείς. Ο οργανισμός από το 2012 κατέθεσε τις παρακάτω προτάσεις:
• Μη υποχρέωση καταβολής ασφαλιστικών εισφορών για τον ιδρυτή ή την ομάδα των ιδρυτών για τα δύο πρώτα χρόνια λειτουργίας της νεοφυούς επιχείρησης και κλιμακούμενα μειωμένη για τα 3 επόμενα με 50-25-15% αντίστοιχα. Καθεστώς μηδενικής ρήτρας, δηλαδή μεταφορά των χαμένων των πρώτων ετών στο έκτο έτος λειτουργίας και μετά.
• Παροχή κινήτρων, μέσω φοροαπαλλαγών αναλόγως μισθού.
• Δημιουργία πακέτων για τη χρηματοδότηση νεοφυών επιχειρήσεων με τη συνεργασία ιδιωτικών φορέων ή ιδιωτών του εσωτερικού και του εξωτερικού με κρατικούς φορείς και ευρωπαϊκά προγράμματα για νεοφυείς επιχειρήσεις στρατηγικής σημασίας.
• Δημιουργία κυψελών σε όλους τους δήμους με σκοπό την τοπική ενίσχυση της νεοφυούς επιχειρηματικότητας. Επιχειρήσεις ειδικού σκοπού, με τη μορφή ταμείων επιχειρηματικών συμμετοχών, οι οποίες θα έχουν χρηματοδότηση από πόρους των δήμων, αλλά και από ιδιώτες. Οι «κυψέλες επιχειρηματικότητας» θα ακολουθήσουν το μοντέλο του «επιχειρηματικού οικοσυστήματος», έτσι ώστε να αναπτυχθούν οι απαραίτητες οικονομίες κλίμακας για τις νεοφυείς επιχειρήσεις.
