H πέμπτη ετήσια έκθεση της Ένωσης Πολιτικών Ελευθεριών για την Ευρώπη (Liberties) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το 2025, καταγράφοντας μια ανησυχητική διολίσθηση στην ανεξαρτησία της Ενημέρωσης στην ΕΕ: οι δημοσιογράφοι στοχοποιούνται και αντιμετωπίζουν απειλές και εκστρατείες δυσφήμισης, οι ιδιοκτησίες των μέσων συγκεντρώνονται σε ελάχιστα χέρια και η εμπιστοσύνη των πολιτών έχει καταρρακωθεί.
Τα ευρήματα της έκθεσης για την ανεξαρτησία των ΜΜΕ, που δημοσιεύθηκε την Τρίτη, θα πρέπει να θέσουν τους αξιωματούχους της ΕΕ «σε κατάσταση ύψιστης επιφυλακής», καθώς η ελευθερία και η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης «δέχονται συνεχή επίθεση» σε όλη την ηπειρωτική Ευρώπη, αναφέρει η Guardian.
Ο κορυφαίος ευρωπαϊκός οργανισμός πολιτικών ελευθεριών προειδοποίησε επίσης ότι η ανεξαρτησία των δημόσιων μέσων ενημέρωσης διαβρώνεται συνεχώς από πολιτικές παρεμβάσεις και περικοπές στον προϋπολογισμό, και οι δημοσιογράφοι περιορίζονται ολοένα και περισσότερο από περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης και την πρόσβαση στην πληροφόρηση.
«Ένα υγιές και πλουραλιστικό σύστημα μέσων ενημέρωσης αποτελεί δοκιμασία και καθρέφτη της δημοκρατίας», δήλωσε η Eύα Σιμόν, υπεύθυνη δημόσιας πολιτικής της Liberties. «Όπου το κράτος δικαίου αποδυναμώνεται, είτε μέσω σκόπιμης κυβερνητικής δράσης είτε μέσω αμέλειας, η ελευθερία του Τύπου υπονομεύεται».
Η ασφάλεια των δημοσιογράφων, ειδικότερα, έφτασε σε αυτό που η έκθεση αποκαλεί «σημείο κρίσης» στην Ευρώπη το 2025, με τους δημοσιογράφους και τους εργαζόμενους στα μέσα ενημέρωσης να αντιμετωπίζουν «ακραία σωματική βία και συστηματική νομική παρενόχληση», συμπεριλαμβανομένων βομβιστικών επιθέσεων που στοχεύουν ερευνητικούς δημοσιογράφους.
Η Liberties έθεσε επίσης ανησυχίες σχετικά με τη συνεχιζόμενη συγκέντρωση ιδιοκτησίας μέσων ενημέρωσης και την έλλειψη διαφάνειας σχετικά με την ιδιοκτησία σε ολόκληρη την ΕΕ πέρυσι.
Η έκθεση επισημαίνει την Ουγγαρία, όπου ένα ίδρυμα που υποστηρίζει τον πρώην πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν ελέγχει τα περισσότερα μέσα ενημέρωσης, και τη Γαλλία, όπου μερικοί δισεκατομμυριούχοι, συμπεριλαμβανομένου του συντηρητικού Βίνσεντ Μπολορέ, κατέχουν μεγάλο μερίδιο των μέσων ενημέρωσης.
Ωστόσο, η συγκέντρωση αποτελεί επίσης μια αυξανόμενη ανησυχία σε χώρες όπως η Ολλανδία, η Ελλάδα, η Γερμανία, η Ισπανία και, ιδίως, η Σλοβακία, όπου η εξαγορά της εφημερίδας Nový Čas από τον Όμιλο Penta σημαίνει ότι πλέον ελέγχει τα μεγαλύτερα ταμπλόιντ της χώρας.
Η δημόσια τηλεόραση και το ραδιόφωνο έχουν υποστεί «σοβαρές συστημικές πολιτικές παρεμβάσεις, περικοπές προϋπολογισμού και διαρθρωτικές αλλαγές που έχουν θέσει σε κίνδυνο την βασική τους αποστολή» σε ολόκληρο το μπλοκ το 2025, αναφέρει η έκθεση, με παραδείγματα «πλήρους κατάληψης κράτους» σε ορισμένες χώρες της ΕΕ.
Ο φιλοκυβερνητικός χρόνος μετάδοσης έφτασε στο ρεκόρ του 73% στην Ουγγαρία πέρυσι, κατά την περίοδο πριν από τις εκλογές της 12ης Απριλίου, τις οποίες ο Βίκτορ Όρμπαν έχασε από τον αντίπαλό του Πέτερ Μαγιάρ.
Στη Σλοβακία, η Σλοβακική Ραδιοφωνία και Τηλεόραση (STVR) «είναι αυτήν τη στιγμή… υπό άμεσο πολιτικό έλεγχο», σύμφωνα με την έκθεση.
Η έκθεση αναφέρει ότι η οικονομική αστάθεια αποτελεί αυξανόμενη απειλή για τα δημόσια μέσα ενημέρωσης, με προτάσεις στη Γαλλία για συγχώνευση όλων των δημόσιων ιδρυμάτων, 16 ραδιοφωνικούς σταθμούς και δύο τηλεοπτικά ειδησεογραφικά κανάλια να κλείνουν στη Γερμανία, και ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας του Βελγίου να αντιμετωπίζει σημαντικές περικοπές στον προϋπολογισμό.
Η έκθεση υπογραμμίζει επίσης τη μείωση της εμπιστοσύνης του κοινού στα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης, καθώς μόνο τρεις από τις 22 χώρες της ΕΕ που αναλύθηκαν, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας και της Ιρλανδίας, αναφέρουν «σχετικά υψηλά» επίπεδα εμπιστοσύνης, και ορισμένες, ιδίως η Ελλάδα, η Ρουμανία και η Βουλγαρία, αναφέρουν «κρίσιμα χαμηλά» επίπεδα.
Η έκθεση δείχνει ότι πολλά κράτη μέλη της ΕΕ δεν εφαρμόζουν επαρκώς τη σχετική ευρωπαϊκή νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένης της οδηγίας κατά του Slapp και του ευρωπαϊκού νόμου για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης.
