Το αφήγημα περί αυξημένων κερδών και φαινομένων αισχροκέρδειας στον κλάδο των σούπερ μάρκετ θέλει να αντιμετωπίσει η Ένωση Σούπερμαρκετ Ελλάδας, που βαδίζει στον 3ο χρόνο δραστηριοποίησής της. Σε χθεσινή συνέντευξη Τύπου η ΕΣΕ μέσα από συγκεκριμένα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ αλλά και με τις τοποθετήσεις των επικεφαλής της υπογράμμισε πως ο κλάδος των σούπερ μάρκετ αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας, όμως λειτουργεί βιώνοντας σημαντικές από όλες τις πλευρές. Από τη μία εμφανίζει ανθεκτικότητα, σταθερές επενδύσεις, βελτίωση μισθών, συγκράτηση τιμών. Από την άλλη, αντιμετωπίζει κόστη που αυξάνονται με μεγαλύτερη ταχύτητα από τις πωλήσεις, περιορισμένη κερδοφορία, διοικητικές επιβαρύνσεις και νομοθετικές παρεμβάσεις που ενισχύουν τη δυσπιστία αντί για τη σταθερότητα, ενώ φέρνουν όλο και πιο κοντά νέες και περισσότερες κινήσεις συγκέντρωσης στην αγορά
Παράλληλα η ΕΣΕ διατύπωσε ευθαρσώς την θέση πως το πρόβλημα της ακρίβειας έχει να κάνει με την αύξηση του κόστους σε κάθε πτυχή της δραστηριοποίησης των σουπερμάρκετ και όχι σε από μέρους τους ενέργειες για αύξηση των κερδών τους και. Σε αυτό το πλαίσιο έκανε λόγο για ανάγκη απάντησης στον λαϊκισμό, που έχει σαν εύκολο στόχο τα «κακά» σουπερμαρκετ με τους μεγάλους τζίρους, όπως ειπώθηκε. «Θέλουμε να επισημάνουμε για ακόμη μία φορά στην κοινή γνώμη, ότι είμαστε ένας χρήσιμος κρίκος της εφοδιαστικής αλυσίδας με σημαντική συνεισφορά την ελληνική κοινωνία» σημείωσε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της ΕΣΕ Αριστοτέλης Παντελιάδης.
Ο ίδιος τόνισε πως ο κλάδος τι συμμετέχει σε όλες τις πρωτοβουλίες της πολιτείας και έχει διάθεση συνεργασίας, αν και δεν απολαμβάνει πάντοτε την ίδια αντιμετώπιση από την Πολιτεία. Άφησε, επίσης, αιχμές για τον έντονο κρατικό παρεμβατισμό, ο οποίος, όπως είπε, δεν αφήνει κάθε αλυσίδα να ακολουθήσει τη δική της εμπορική πολιτική και αυξάνει το διοικητικό κόστος, πλήττοντας τον ανταγωνισμό. Υπενθύμισε ότι παραμένει σε ισχύ το μέτρο για το τρίμηνο πάγωμα των προσφορών και υπογράμμισε το γραφειοκρατικό κόστος, που δημιουργεί τόσο αυτό όσο και άλλες νομοθετικές παρεμβάσεις στην αγορά.
Για τη νέα αρχή εποπτείας της αγοράς που σχεδιάζεται, δήλωσε ότι «αν λειτουργήσει αντικειμενικά, με τυποποιημένους κανόνες που δεν αφήνουν περιθώρια αυθαιρεσίας, ο κλάδος δεν έχει κανένα πρόβλημα». Ειδική αναφορά έγινε και στα πρόστιμα που επιβλήθηκαν πρόσφατα από το Υπουργείο Ανάπτυξης σε αλυσίδες σούπερ μάρκετ, για τα οποία ο κ. Παντελιάδης σημείωσε πως το ύψους τους είναι εξωπραγματικό καθώς και ότι τέτοια πολιτική «δεν εξυπηρετεί τίποτα πέρα από εντυπώσεις» και ενισχύει τον λαϊκισμό.
Σχετικά με τις αναφορές και τα δημοσιεύματα ότι οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ μεταφέρουν κέρδη σε παράλληλες δραστηριότητες, όπως η Γλάρος της οικογένειας Σκλαβενίτη ή η Milestone συμφερόντων Παντελιάδη ο πρόεδρος της ΕΣΕ υπογράμμισε ότι μια τέτοια πρακτική είναι «παράνομη, τεχνικά αδύνατη και φορολογικά αδιάφορη».
«Γιατί να το κάναμε; Τον ίδιο φόρο θα πληρώναμε. Είναι απλώς αφήγημα που τροφοδοτεί την καχυποψία και τον λαϊκισμό», είπε.
Περιορισμένα τα κέρδη
Σύμφωνα με την ΕΣΕ, η δημόσια συζήτηση περί «υπερκερδών» στηρίζεται σε λάθος βάση. Η αποδόμηση της απόδειξης δαπάνης 100 ευρώ σε ένα σούπερ μάρκετ, που παρουσιάστηκε χθες είναι αποκαλυπτική: τα 63,1 ευρώ κατευθύνονται στους προμηθευτές, 23,7 ευρώ καλύπτουν λειτουργικές και χρηματοοικονομικές δαπάνες, 13,8 ευρώ είναι ΦΠΑ και μόλις 1,4 ευρώ μένουν στο ταμείο ως κέρδος προ φόρων.
Ακόμη από τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, προκύπτει πως οι πωλήσεις του 2024 για τα σούπερ μάρκετ αυξήθηκαν κατά 4,4% και έφτασαν τα 13,061 δισ. ευρώ (χωρίς ΦΠΑ- με τις εκτιμήσεις για φέτος να κάνουν λόγο για 16 δισ ευρώ) , αλλά το καθαρό περιθώριο κέρδους μειώθηκε στο 1,65% από 1,84% το 2023. Πρόκειται για ένα από τα χαμηλότερα περιθώρια στην Ευρώπη, όταν διεθνείς αλυσίδες market leader στις αγορές όπως η Walmart, η Tesco και η Mercadona κινούνται σταθερά πάνω από το 3,5%.
Η ΕΣΕ υπογραμμίζει ότι η οριακή κερδοφορία για την ελληνική αγορά σούπερ μάρκετ δεν είναι κάτι νέο. Από το 2008 μέχρι σήμερα, τα περιθώρια κέρδους δεν έχουν ξεπεράσει διαχρονικά το 2%, ενώ υπήρξαν χρονιές όπου πέρασαν σε αρνητικό πρόσημο. Το ΙΕΛΚΑ καταγράφει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα το «ιδιαίτερο» 2015, όταν το περιθώριο ήταν -3,5%, όταν εκτιμάται πως για να παραμείνει υγιής ο κλάδος, το καθαρό περιθώριο πρέπει να κινείται κοντά στο 3%.
Επενδύσεις αλλά και πιέσεις
Παρά την πίεση, ο κλάδος συνεχίζει να επενδύει: συνολικά 3,5 δισ. ευρώ την τελευταία δεκαετία. Μόνο το 2024 οι επενδύσεις έφτασαν τα 400 εκατομμύρια, ενώ την περίοδο 2020–2025 θα ξεπεράσουν τα 2,2 δισ. ευρώ.
Το επενδυτικό αυτό βάρος δεν είναι ουδέτερο. Χρηματοδοτείται ολοένα και περισσότερο με τραπεζικό δανεισμό, ο οποίος από τα 2,73 δισ. ευρώ το 2022 έφτασε τα 2,92 δισ. ευρώ το 2024. Αν προστεθούν και τα ίδια κεφάλαια, που επίσης αυξάνονται σταθερά, το οικονομικό αποτύπωμα γίνεται ακόμη πιο βαρύ.
Η αγορά απασχολεί πλέον περισσότερους από 100.000 εργαζόμενους, εφαρμόζοντας, όπως τονίστηκε, αυστηρά την εργατική νομοθεσία. Παράλληλα οι μισθοί στον κλάδο έχουν αυξηθεί. Ο μέσος μικτός μισθός πλήρους απασχόλησης έφτασε το 2024 στα 1.341 ευρώ, από 1.219 ευρώ το 2023, σύμφωνα και με τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ που παρουσιάστηκαν από την ΕΣΕ. Αυτό όμως έχει ως αποτέλεσμα το μισθολογικό κόστος αποτελεί πλέον το μεγαλύτερο μέρος των λειτουργικών εξόδων των σούπερ μάρκετ, καθώς κινείται πάνω από το 60%.
Δεν θα επιστρέψουν στο 2019 οι τιμές
Ο κ. Παντελιάδης τόνισε πως ο πληθωρισμός αποκλιμακώνεται και επισήμανεε ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος να αναμένεται αλλαγή της θετικής αυτής εικόνας, παρά την έντονη μεταβλητότητα στις τιμές, οι οποίες αυξάνονται σε κάποιες κατηγορίες και μειώνονται σε άλλες. Σύμφωνα με τον ίδιο, «το σύνολο επιτέλους ισορροπεί», αν και ξεκαθάρισε πως οι τιμές « οι τιμές δεν μπορούν να επιστρέψουν στα προ πενταετίας επίπεδα, όχι επειδή τα σούπερ μάρκετ έχουν υπερκέρδη, αλλά επειδή το κόστος έχει αλλάξει δομικά. «Το πρόβλημα δεν είναι θέμα κερδών, αλλά κόστους» είπε, σημειώνοντας ταυτόχρονα ότι η ομαλοποίηση θα έρθει μόνο μέσα από την αύξηση των εισοδημάτων, που θα προκύψει με την ενίσχυση της παραγωγικότητας.
Το πρόβλημα με την διπλή τιμή στα νωπά
Η ΕΣΕ τάσσεται υπέρ της ενίσχυσης της διαφάνειας στην αγορά, ωστόσο θέτει σαφή όρια ως προς τον τρόπο εφαρμογής των νέων ρυθμίσεων για τα νωπά προϊόντα και τη διπλή αναγραφή τιμής. Η ανταλλαγή στοιχείων παραγωγών και τιμολογίων, όπως σημείωσε ο κ. Παντελιάδης, αγγίζει ζήτημα που εμπίπτει σε ευρωπαϊκές και ελληνικές νομικές δεσμεύσεις, καθώς η διακίνηση ευαίσθητων πληροφοριών μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες ακούσιας ευθυγράμμισης τιμών . Πρόκειται για ένα πλαίσιο που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, τόνισε, δεδομένου ότι η σχετική νομοθεσία απαγορεύει ρητά την κοινοποίηση τιμολογιακών δεδομένων.
Με αργούς ρυθμούς ηλεκτρονικό εμπόριο και DRS
Την ίδια στιγμή, το ηλεκτρονικό εμπόριο στα σούπερ μάρκετ παραμένει καθηλωμένο σε χαμηλό μερίδιο, της τάξης του 3%–3,5%, χωρίς ενδείξεις, σύμφωνα με τον κ. Παντελιάδη, ότι η ελληνική αγορά θα μετακινηθεί σύντομα σε υψηλότερα επίπεδα. Ο καταναλωτής, όπως ανέφερε, εξακολουθεί να επιλέγει το φυσικό κατάστημα για την αγορά νωπών και χύμα προϊόντων, υπηρεσιών σερβιρίσματος, αλλά και για τη μικρή καθημερινή κοινωνικότητα που συνοδεύει την επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ.
Σε ό,τι αφορά το σύστημα επιστροφής εγγύησης (DRS), η ΕΣΕ υπογράμμισε πως μέχρι στιγμής δεν έχει λάβει ούτε αναλυτικές οδηγίες ούτε επίσημο χρονοδιάγραμμα από την Πολιτεία για την εφαρμογή του, αφήνοντας ανοιχτά κρίσιμα επιχειρησιακά ζητήματα για τον κλάδο.
