Η πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες, η βιωσιμότητα της φαρμακευτικής δαπάνης και το μέλλον του μηχανισμού των υποχρεωτικών επιστροφών (clawback) βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης μεταξύ του Υπουργού Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη και του Προέδρου του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) Ολύμπιου Παπαδημητρίου, στο πλαίσιο του 3ου ΣΦΕΕ Summit που πραγματοποιεί ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ).
Ο διάλογος ανέδειξε τόσο τα σημεία σύγκλισης όσο και τις διαφορετικές προσεγγίσεις κυβέρνησης και φαρμακοβιομηχανίας για το πώς μπορεί να χρηματοδοτηθεί η αυξανόμενη ζήτηση για καινοτόμες θεραπείες χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα του συστήματος υγείας.
Ο Υπουργός Υγείας υποστήριξε ότι το clawback αποτελεί στην ουσία έκφραση των δημοσιονομικών ορίων που θέτει το κράτος στη φαρμακευτική δαπάνη, σημειώνοντας ότι η πραγματική πρόκληση προκύπτει από τη ραγδαία αύξηση της χρήσης καινοτόμων και ακριβότερων θεραπειών. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε ότι στα ακριβά αντικαρκινικά φάρμακα η νοσοκομειακή δαπάνη αυξήθηκε κατά 21% από το 2024 στο 2025 και κατά ακόμη 20% το πρώτο τρίμηνο του 2026, καταγράφοντας συνολική αύξηση 40% μέσα σε δύο χρόνια.
Όπως τόνισε, «η φαρμακοβιομηχανία διεθνώς εισέρχεται σε μια νέα εποχή, καθώς όλο και περισσότερες καινοτόμες θεραπείες διατίθενται στην αγορά με σημαντικά υψηλότερο κόστος», δημιουργώντας πιέσεις στους προϋπολογισμούς όλων των χωρών. «Η αέναη αύξηση της δαπάνης δεν είναι λογική σε ένα κράτος», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι «η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει τη βιωσιμότητα του συστήματος για το σύνολο των ασθενών».
Ο κ. Γεωργιάδης υποστήριξε ότι η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε σειρά παρεμβάσεων για τον περιορισμό της υπερκατανάλωσης και τον καλύτερο έλεγχο της δαπάνης, μεταξύ των οποίων η ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου, η εφαρμογή κλειστών προϋπολογισμών και η επέκταση της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης.
Όπως ανακοίνωσε, από την 1η Ιουλίου τίθεται σε λειτουργία η ηλεκτρονική συνταγογράφηση στα νοσοκομεία, η οποία θα επιτρέπει την παρακολούθηση της συνταγογραφικής συμπεριφοράς σε πραγματικό χρόνο, ενώ στη συνέχεια θα αξιοποιηθούν και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για τον έλεγχο των προτύπων συνταγογράφησης. Παράλληλα, επισήμανε ότι σημαντικό μέρος των νέων πόρων που διατέθηκαν τα τελευταία χρόνια κατευθύνθηκε στις καινοτόμες θεραπείες, αποδεικνύοντας -όπως είπε- τη βούληση της κυβέρνησης να στηρίξει την καινοτομία. «Πλέον εγκρίνω 4-5 νέα φάρμακα τον μήνα. Ο κόσμος έχει αλλάξει», ανέφερε.
Υπερασπιζόμενος τη συνολική λογική, ο Υπουργός υποστήριξε ότι οι ακριβές καινοτόμες θεραπείες αφορούν μια μειοψηφία ασθενών -περί το 25%- ενώ το υπόλοιπο 75% χρειάζεται καθιερωμένα, φθηνότερα φάρμακα που πρέπει εξίσου να διασφαλιστούν, και ότι δεν μπορεί να διαταραχθεί η λειτουργία της υπόλοιπης αγοράς για την κάλυψη περιορισμένου αριθμού σπάνιων ενδείξεων. Υπογράμμισε ακόμη ότι η Πολιτεία «έχει ευθύνη να διασφαλίζει πρωτίστως την πρόσβαση του συνόλου των ασθενών στις βασικές θεραπείες». Όπως είπε, «η καινοτομία είναι απαραίτητη και σώζει ζωές, όμως το κράτος οφείλει παράλληλα να εξασφαλίζει ότι υπάρχουν διαθέσιμα τα φάρμακα που χρειάζονται οι περισσότεροι ασθενείς». Πρόσθεσε ότι, χάρη στην ακολουθούμενη πολιτική, «η Ελλάδα εμφανίζει σήμερα από τις λιγότερες ελλείψεις φαρμάκων στην Ευρώπη».
Από την πλευρά του, ο κ. Παπαδημητρίου ζήτησε «πλαίσιο συνυπευθυνότητας» από την πολιτεία, υποστηρίζοντας ότι το κράτος ορίζει τον προϋπολογισμό, χωρίς όμως να προσδιορίζει επαρκώς τι αγοράζει, με αποτέλεσμα το βάρος να μετακυλίεται στη βιομηχανία. Αποκάλυψε ότι «προχθές λάβαμε νοσοκομειακά σημειώματα για το clawback του πρώτου εξαμήνου του 2025 με τις επιστροφές κατά μέσο όρο στο 80,6%», παρομοιάζοντας τη μεταχείριση αυτή με τη λογική «σαν να μας λέτε “μας κλέβετε και, επειδή μας κλέβετε, φέρτε πίσω το 80%”». Προειδοποίησε, δε, ότι όσο δεν θεσμοθετείται ρήτρα συνυπευθυνότητας, «όλα αυτά που το Υπουργείο θέλει να κάνει είναι ευσεβείς πόθοι».
Επικαλούμενος έρευνες στα μέλη του Συνδέσμου, ο Πρόεδρος του ΣΦΕΕ έκανε λόγο για καθυστέρηση -και πιθανή μείωση- στην είσοδο νέων φαρμάκων, σημειώνοντας ότι «3 στα 5 καινοτόμα φάρμακα οι εταιρείες δεν έχουν σκοπό να τα φέρουν στην Ελλάδα», με ορίζοντα την επόμενη διετία-τριετία. «Τα πάντα κρίνονται εκ του αποτελέσματος», πρόσθεσε, εκφράζοντας παράλληλα ανησυχία για υποβάθμιση της θέσης της Ελλάδας στους διεθνείς σχεδιασμούς ορισμένων πολυεθνικών εταιρειών.
Ο Υπουργός αμφισβήτησε το αφήγημα της «ασφυξίας», υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ως προς τη δημόσια φαρμακευτική χρηματοδότηση σε σχέση με το ΑΕΠ και ότι η χώρα συνεχίζει να προσελκύει επενδύσεις και κλινικές μελέτες. «Από μένα δεν μπορείτε να περιμένετε θαύματα», ανέφερε ο κ. Γεωργιάδης, προσθέτοντας ότι η αύξηση της δαπάνης στα καινοτόμα φάρμακα δημιουργεί πραγματικές πιέσεις που καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο με επιπλέον χρηματοδότηση. Όπως είπε, στόχος είναι να βρεθεί ένα ενδιάμεσο σημείο ισορροπίας ανάμεσα στη στήριξη της καινοτομίας, τη βιωσιμότητα της αγοράς και την κάλυψη των αναγκών όλων των ασθενών.
Στο μέτωπο των τιμών, ο Πρόεδρος του ΣΦΕΕ πρότεινε να αρθούν ορισμένες τιμολογιακές προστασίες και να εξαιρεθούν τα γενόσημα από το clawback, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι η κατάργηση της προστασίας του -7% θα δημιουργούσε ζήτημα διαθεσιμότητας στο retail. Ο Υπουργός αντέτεινε ότι το όφελος του -7% δεν κατανέμεται ομοιόμορφα ανά κατηγορία φαρμάκου και πρότεινε, σε επόμενη διαβούλευση εντός του έτους, να εξεταστεί πόσα on-patent και πόσα off-patent/γενόσημα συγκρατεί ο μηχανισμός.
