Το δυτικό παράλιο μέτωπο της Θεσσαλονίκης αποτελεί ένα παραμελημένο εδώ και δεκαετίες κομμάτι της πόλης. Παράλληλα, όμως, συνιστά και ένα μεγάλο στοίχημα για το μέλλον της. Η πρόσφατη εκδήλωση της εταιρείας Dimand, παρουσία του Πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη, με επίκεντρο την παρουσίαση του σχεδίου προστασίας και ανάδειξης του βιομηχανικού συγκροτήματος ΦΙΞ, είναι ένα αποφασιστικό βήμα προς την κατεύθυνση της αναδιαμόρφωσης μιας παρηκμασμένης περιοχής, που έχει τη δυνατότητα να γυρίσει σελίδα. Αυτό είναι άλλωστε και ένα πάγιο αίτημα από πλευράς ALUMIL, που διαχρονικά δραστηριοποιείται με γνώμονα τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών της Θεσσαλονίκης και, τα τελευταία χρόνια, μέσω του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού ArXellence 2 με θέμα τον επανασχεδιασμό του δυτικού παράλιου μετώπου, έχει συνδράμει στο να ανοίξει η συζήτηση για την περιοχή του ΦΙΞ, σε μια έκταση 120 στρεμμάτων που επιλέχθηκε από αρχιτέκτονες του Δήμου Θεσσαλονίκης. Η συγκεκριμένη, μάλιστα, πρωτοβουλία του ArXellence 2 υιοθετήθηκε ως η ιδανική προσέγγιση, καθώς εναρμονίστηκε με την προοπτική της εξέλιξης αυτής της περιοχής και συνέπεσε χρονικά με το Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαους (New European Bauhaus), το οποίο συνδέει την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία με τους χώρους στους οποίους ζούμε. Καλεί, δε, τις σύγχρονες κοινωνίες να οικοδομήσουν ένα μέλλον λειτουργικό, εμπνεόμενο από την τέχνη, χωρίς αποκλεισμούς και σε αρμονία με το περιβάλλον και τον πλανήτη μας.
Ο καθοριστικός ρόλος του ArXellence
Ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός ιδεών ArXellence αποτελεί ένα πρωτοποριακό εγχείρημα στον τομέα του εν Ελλάδι επιχειρείν αλλά και διεθνώς. Η δεύτερη εκδοχή του – το ArXellence 2 – εστίασε στην πόλη της Θεσσαλονίκης και συγκεκριμένα στο δυτικό παράλιο μέτωπο. Το ζητούμενο του διαγωνισμού ήταν o επανασχεδιασμός του δυτικού παράλιου μετώπου και η δημιουργία ενός Επιχειρηματικού Κέντρου μικτών χρήσεων, στα πρότυπα των παγκόσμιων μητροπόλεων. Ο στόχος από τον σχεδιασμό ενός τέτοιου Επιχειρηματικού Κέντρου ήταν – και είναι – η μέγιστη δυνατή προστιθέμενη αξία, που θα επαναπροσδιορίσει όχι μόνο μια περιοχή υποβαθμισμένη επί δεκαετίες, αλλά και τη θέση της Θεσσαλονίκης στη διεθνή κατάταξη των σύγχρονων πόλεων. Το κάλεσμα του ArXellence 2, που είχε ως παραλήπτη την παγκόσμια αρχιτεκτονική κοινότητα, έφερε τη «σφραγίδα» της Διεθνούς Ένωσης Αρχιτεκτόνων (UIA) και πραγματοποιήθηκε σε στενή συνεργασία με το Συμβούλιο Διεθνών Διαγωνισμών της UIA (ICC Council). Παράλληλα, η ALUMIL, ως διοργανωτής, διασφάλισε τη διαφάνεια και την πλήρη εφαρμογή των διεθνών κανονισμών της UNESCO για τους Αρχιτεκτονικούς Διαγωνισμούς. Το αποτέλεσμα ξεπέρασε τις προσδοκίες, με 1464 εγγραφές από 90 χώρες και 173 τελικές μελέτες, που τέθηκαν στην κρίση της διεθνούς κριτικής επιτροπής, η οποία έδωσε 6 βραβεία, καθώς και 4 ισότιμους επαίνους, κλείνοντας έτσι τη δεκάδα των προτάσεων που ανταποκρίθηκαν σύμφωνα με την επιτροπή στα κριτήρια που τέθηκαν από τη Διεθνή Ένωση Αρχιτεκτόνων (UIA).
Αξίζει να σημειωθεί, ότι τον Σεπτέμβριο του 2021, η ALUMIL διοργάνωσε μια ανοιχτή έκθεση για τις αρχιτεκτονικές προτάσεις του ArXellence 2 και, μάλιστα, έδωσε στους πολίτες την ευκαιρία να ψηφίσουν τις προτάσεις που επιθυμούσαν να δουν υλοποιημένες. Παρείχε με αυτό τον τρόπο πληροφόρηση και εκπαίδευση για όσα ισχύουν διεθνώς στον τομέα των αναπλάσεων, δίνοντας «βήμα» στους κατοίκους της πόλης, για να «δηλώσουν» πώς θα ήθελαν να δουν διαμορφωμένο το ΦΙΞ, αλλά και τα υπόλοιπα προστατευόμενα βιομηχανικά κτίρια (απαιτείται εκπόνηση ειδικής μελέτης για το καθένα ξεχωριστά) που αποτελούν ένα αδιάσπαστο σύνολο (υιοθέτησε εν ολίγοις το λεγόμενο bottom up approach).
Η επικοινωνία με θεσμικούς παράγοντες
Στην ALUMIL, χαιρετίζουμε πάντα πρωτοβουλίες που έχουν πρόσημο προόδου, όπως είναι η πρωτοβουλία της Dimand. Στην ίδια φιλοσοφία κινηθήκαμε τόσο με την έναρξη του ArXellence 2 το 2020, όσο και μετέπειτα, όταν προχωρήσαμε στην κατάθεση επίσημης πρότασης προς διαβούλευση στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, για την ενσωμάτωση της ανάπτυξης της περιοχής στους στόχους του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου. Αποκορύφωμα των προσπαθειών μας για την εκκίνηση των διεργασιών που θα προχωρούσαν το έργο ήταν η προ ενός έτους παρουσίαση της πρότασής μας από τον Πρόεδρο & Διευθύνοντα Σύμβουλο της ALUMIL, κ. Γεώργιο Μυλωνά, στον Πρωθυπουργό, σε μέλη της κυβέρνησης και σε θεσμικούς άρχοντες της αυτοδιοίκησης που είχαν παραστεί στη σύσκεψη. Ο κ. Μυλωνάς κατέθεσε την πρότασή του για την αξιοποίηση 120 στρεμμάτων στη δυτική είσοδο της πόλης και τη δημιουργία ενός Επιχειρηματικού Κέντρου που παράλληλα θα έχει εμπορικές, οικιστικές και εκπαιδευτικές χρήσεις.
Η ALUMIL αρωγός για μια ολιστική προσέγγιση
Η Θεσσαλονίκη έχει τη δυνατότητα να μπει σε μια νέα εποχή εξωστρέφειας και ανάπτυξης, διαδραματίζοντας πρωταγωνιστικό ρόλο στην περιοχή των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. Η εγγύτητα με τη θάλασσα και ο ρόλος του λιμανιού της είναι βασικοί παράγοντες για την επίτευξη του ανωτέρω στόχου και το ArXellence 2 ήταν απόλυτα εναρμονισμένο με αυτόν.
Ως εκ τούτου, απαιτείται μια ολιστική και ολοκληρωμένη προσέγγιση, που θα αναδείξει συνολικά το δυτικό παράλιο μέτωπο, παρέχοντας μια νέα εναλλακτική σε όσους ζουν, εργάζονται και επιχειρούν στην πόλη. Όπως κατέδειξαν οι βραβευμένες μελέτες του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού ιδεών της ALUMIL, κάτι τέτοιο προϋποθέτει:
- Την ανέγερση ψηλών κτιρίων, που θα απελευθερώσει πολύτιμη έκταση και θα την αποδώσει στο κοινό με τη μορφή βιώσιμων χώρων πρασίνου και δραστηριοτήτων.
- Τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας, σε αναλογία με τα διεθνή πρότυπα, ώστε κτίρια της βιομηχανικής μας κληρονομιάς να αποτελέσουν φορείς ιστορικής μνήμης και να είναι χρήσιμα κ λειτουργικά. Σημειωτέον, κάτι τέτοιο απαιτεί ιεράρχηση και αιτιολόγηση ανάδειξης και προστασίας του εκάστοτε κτιρίου, ενώ ενίοτε χρειάζεται να προβλεφθεί η απαραίτητη ζώνη προστασίας γύρω από αυτό.
- Τη διαχείριση του ιδιοκτησιακού προβλήματος στην περιοχή του δυτικού παράλιου μετώπου, ένα ζήτημα που αποτέλεσε πεδίο προβληματισμού αλλά μπορεί να επιλυθεί στη βάση της συμμετοχής των ιδιοκτητών, κατά το δικαίωμα της ιδιοκτησίας τους. Έχει συσταθεί ειδική επιτροπή για να εργαστεί πάνω στο εν λόγω ζήτημα.
Η ALUMIL θα στέκεται πάντα αρωγός σε ενέργειες που μας πηγαίνουν μπροστά και αλλάζουν τη φυσιογνωμία των πόλεών μας προς το καλύτερο. Στην περίπτωση της ανάπλασης του ΦΙΞ, η εταιρεία μας έχει αποδείξει ότι διαθέτει τη βούληση και επιδιώκει συνέργειες που θα έχουν θετικό αντίκτυπο. Μέσω του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού ArXellence, ο οποίος βρίσκεται σε συνάρτηση με τις αρχές του Νέου Ευρωπαϊκού Μπάουχαους, επιδιώκουμε να ενδυναμώσουμε το όραμά μας για αειφόρο αστικό σχεδιασμό, ισορροπία μεταξύ χτισμένων και άχτιστων επιφανειών και οικοδόμηση μιας γέφυρας μεταξύ του κόσμου της επιστήμης, της τεχνολογίας και του πολιτισμού. Ενισχύουμε τον ανθρωποκεντρικό μας προσανατολισμό και έχουμε σταθερά το βλέμμα «στραμμένο» σε μια πόλη που θα προάγει τη βιωσιμότητα και την προστασία του περιβάλλοντος.
