Η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΒΑ) ξεκίνησε σήμερα το stress test για το 2023 σε επίπεδο ΕΕ και δημοσίευσε τα μακροοικονομικά σενάρια.
Το δυσμενές σενάριο βασίζεται σ' ένα αφήγημα υποθετικών αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων, με υψηλό πληθωρισμό και υψηλότερα επιτόκια να έχουν ισχυρές αρνητικές επιπτώσεις στην ιδιωτική κατανάλωση και τις επενδύσεις, τόσο σε εγχώριο όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Όσον αφορά τη μείωση του ΑΕΠ, το δυσμενές σενάριο του 2023 είναι το πιο αρνητικό που έχει χρησιμοποιηθεί σε όλη την ΕΕ μέχρι τώρα. Ο χαρακτήρας του αντανακλά μια σκόπιμη επιλογή και αντικατοπτρίζει τον σκοπό των ασκήσεων προσομοίωσης με τεστ αντοχής, που είναι να αξιολογήσει την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος σ' ένα υποθετικά σοβαρά επιδεινωμένο μακρο-περιβάλλον. Η ΕΒΑ αναμένει να δημοσιεύσει τα αποτελέσματα της άσκησης στα τέλη Ιουλίου 2023.
Βασικά στοιχεία των σεναρίων
Το τεστ αποτυπώνει ένα δυσμενές σενάριο που σχετίζεται με μια υποθετική σοβαρή επιδείνωση των γεωπολιτικών εξελίξεων, που συνοδεύεται από αύξηση των τιμών των εμπορευμάτων και αναζωπύρωση της μετάδοσης του Covid-19. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα υψηλό πληθωρισμό και δυσμενείς επιπτώσεις στην ιδιωτική κατανάλωση και τις επενδύσεις, σε συνδυασμό με μια παγκόσμια οικονομική συρρίκνωση. Η επιδείνωση των οικονομικών προοπτικών αντανακλάται σε μια σημαντική παγκόσμια αύξηση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων, τη διαρκή πτώση του ΑΕΠ και την αύξηση της ανεργίας.
Το δυσμενές σενάριο, αν και είναι απίθανο να εκτυλιχθεί, υποθέτει πιο σοβαρούς κραδασμούς για αρκετές μακροοικονομικές μεταβλητές απ' ό,τι σε προηγούμενα stress tests. Στο δυσμενές σενάριο, το πραγματικό ΑΕΠ σε επίπεδο ΕΕ μειώνεται κατά 6% σωρευτικά σε ορίζοντα τριών ετών, ενώ το ποσοστό ανεργίας αυξάνεται κατά 6,1 ποσοστιαίες μονάδες, αμφότερα σε σχέση με το σημείο εκκίνησης. Ο πληθωρισμός θα είναι πολύ πάνω από το βασικό επίπεδο σε ολόκληρο τον ορίζοντα του σεναρίου, κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες το 2023 και 1,5 ποσοστιαίες μονάδες το 2025.
Σε ότι αφορά την Ελλάδα οι παραδοχές είναι οι εξής:
- Πραγματικό ΑΕΠ: Το βασικό σενάριο προβλέπει ανάπτυξη 1,5% το 2023, 3% το 2024 και 2,8% του ΑΕΠ το 2025. Στο δυσμενές σενάριο η άσκηση περιλαμβάνει ύφεση 1,9% φέτος, 4,5% το 2024 και ανάκαμψη 0,9% το 2025.
- Ανεργία: Το ποσοστό ορίζεται στο 11,5% φέτος, το 10,4% το 2024, και στο 9,4% το 2025 στο βασικό σενάριο. Στο δυσμενές από το 12,7% φέτος, ανεβαίνει στο 16,1% το 2024 και στο 17,3% το 2025.
- Πληθωρισμός: Στο κύριο σενάριο ο τιμάριθμος κλείνει στο 5,8% φέτος και κατεβαίνει στο 3,6% το 2024 και το 2,5% το 2025. Με βάση το δυσμενές σενάριο ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός φέτος, στο 8,3%, και διαμορφώνεται στο 4,6% το 2024 και το 3,2% το 2025.
- Τιμές οικιστικών ακινήτων: Το βασικό σενάριο προβλέπει αύξηση τιμών σε βάθος τριετίας (4,7% φέτος, 3,4% το 2024 και 3% την επόμενη χρονιά). Με βάση το δυσμενές οι τιμές υποχωρούν 2,1% φέτος, 7% το 2024 και ανεβαίνουν 2,9% το 2025.
- Τιμές εμπορικών ακινήτων: Ανοδο κατά 3,2% φέτος, 3,1% το 2024 και 3% το 2025 προβλέπει το βασικό σενάριο. Στο δυσμενές η πτώση το 2023 φτάνει το 9,2%, υποχωρούν εκ νέου κατά 6,1% το 2024 και συνεχίζουν να πέφτουν κατά 2,2% το 2025.
- Μακροπρόθεσμα επιτόκια: Η βασική εκτίμηση είναι για μέσο επιτόκιο 4,18% φέτος, 4,14% το 2024 και 4,13% το 2025. Στο δυσμενές ο πήχης μπαίνει στο 8,28% φέτος, το 6,89% το 2024 και το 6,43% το 2025.
Η ανακοίνωση της ΕΚΤ
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) θα διενεργήσει άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων για 99 άμεσα εποπτευόμενες τράπεζες συνολικά το 2023. Οι επόπτες της ΕΚΤ θα εξετάσουν 57 από τις μεγαλύτερες τράπεζες της ζώνης του ευρώ, οι οποίες επιλέχθηκαν ώστε να αντιστοιχούν περίπου στο 75% του συνολικού ενεργητικού του τραπεζικού τομέα της ζώνης του ευρώ, στο πλαίσιο της άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων σε επίπεδο ΕΕ του 2023, την οποία συντονίζει η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΑΤ). Παράλληλα, η ΕΚΤ θα διενεργήσει τη δική της άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων για άλλες 42 τράπεζες μεσαίου μεγέθους που δεν περιλαμβάνονται στο δείγμα της ΕΑΤ λόγω του μικρότερου μεγέθους τους.
Η ΕΑΤ θα συντονίσει την άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων σε επίπεδο ΕΕ σε συνεργασία με την ΕΚΤ και τις εθνικές εποπτικές αρχές, οι οποίες θα τη διενεργούν εφαρμόζοντας τη μεθοδολογία και τα υποδείγματα της ΕΑΤ, καθώς και τα σενάρια που παρέχει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ). Η ΕΑΤ σκοπεύει να δημοσιεύσει τα αποτελέσματα για τις επιμέρους τράπεζες έως το τέλος Ιουλίου 2023. Τα αποτελέσματα θα βοηθήσουν να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος των δυσμενών διαταραχών στην ανθεκτικότητα των τραπεζών υπό αντίξοες μακροοικονομικές συνθήκες.
Η άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων σε επίπεδο ΕΕ θα ακολουθήσει μια προσέγγιση "από κάτω προς τα πάνω", με ορισμένα στοιχεία "από πάνω προς τα κάτω". Οι τράπεζες θα εφαρμόσουν τα δικά τους υποδείγματα για την προβολή της επίδρασης των σεναρίων, σύμφωνα με αυστηρούς κανόνες και στο πλαίσιο διεξοδικού ελέγχου από τις αρμόδιες αρχές, ο οποίος περιλαμβάνει τη χρήση υποδειγμάτων για τη συγκριτική αξιολόγηση των κύριων παραμέτρων κινδύνου. Στην άσκηση του 2023, για πρώτη φορά, οι τράπεζες θα χρησιμοποιήσουν καθορισμένες παραμέτρους για τα καθαρά έσοδα από αμοιβές και προμήθειες. Μια άλλη καινοτομία είναι ότι οι τράπεζες θα αναφέρουν τις προβλέψεις τους για αναμενόμενες ζημίες σε τομεακό επίπεδο με βάση προβολές των σεναρίων που αφορούν συγκεκριμένους τομείς. Επιπλέον, στο πλαίσιο της διασφάλισης ποιότητας των στοιχείων που υποβάλλουν οι τράπεζες, η ΕΚΤ θα διενεργήσει εξέταση εις βάθος των ανοιγμάτων μοχλευμένης χρηματοδότησης για επιλεγμένες τράπεζες με σημαντικές δραστηριότητες μοχλευμένης χρηματοδότησης.
Η άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων που θα διενεργήσει η ΕΚΤ για τις 42 τράπεζες που δεν περιλαμβάνονται στο δείγμα της ΕΑΤ θα είναι σε γενικές γραμμές συμβατή με την άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων της ΕΑΤ σε επίπεδο ΕΕ, εφαρμόζοντας τα ίδια σενάρια και στοιχεία της μεθοδολογίας της ΕΑΤ βάσει ενός κριτηρίου αναλογικότητας ώστε να λαμβάνεται υπόψη το συνολικό μικρότερο μέγεθος και η χαμηλότερη πολυπλοκότητα αυτών των τραπεζών.
Τα αποτελέσματα της άσκησης θα χρησιμοποιηθούν για την επικαιροποίηση των κατευθύνσεων του Πυλώνα 2 κάθε τράπεζας στο πλαίσιο της διαδικασίας εποπτικού ελέγχου και αξιολόγησης (Supervisory Review and Evaluation Process – SREP). Τα ποιοτικά ευρήματα σχετικά με αδυναμίες στις πρακτικές προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων των τραπεζών θα μπορούσαν επίσης να επηρεάσουν την απαίτηση του Πυλώνα 2 και να ενσωματωθούν σε άλλες εποπτικές δραστηριότητες. Επιπλέον, τα αποτελέσματα της άσκησης θα στηρίξουν μακροπροληπτικά καθήκοντα και η ΕΚΤ θα αξιολογήσει τις μακροπροληπτικές συνέπειες της άσκησης για τη ζώνη του ευρώ.
