Η Επιτροπή Ανταγωνισμού («ΕΑ») στις 08.01.2021, έχοντας υπόψη το άρθρο 11 Ν. 3959/2011 για κανονιστική παρέμβαση σε κλάδους της οικονομίας, αποφάσισε αυτεπαγγέλτως την εκκίνηση της σχετικής διαδικασίας στον κλάδο των κατασκευών, δείτε την δημοσίευση στην σχετική ιστοσελίδα https://www.epant.gr/enimerosi/kanonistiki-kataskeves.html.
Στις 07.04.2021 η ΕΑ δημοσίευσε τις πρώτες απόψεις της (δείτε σχετικά εδώ https://www.epant.gr/files/2021/kanonistiki/apopseis_ea_kanonistiki_kataskeves.pdf) στον κλάδο των κατασκευών και εκκίνησε την πρώτη δημόσια διαβούλευση, βάσει του άρθρου 11 (3) Ν. 3959/2011.
Σε συνέχεια των πρώτων απόψεων της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΕΑ) και των Απόψεων που υπεβλήθησαν στη πρώτη δημόσια διαβούλευση (δείτε σχετικά εδώ https://www.epant.gr/files/2021/kanonistiki/Public_consultation_constructions.pdf) η ΕΑ, βάσει του άρθρου 11 (3) Ν. 3959/2011, δημοσιεύει σήμερα τις δεύτερες Απόψεις της με τις οποίες διαπιστώνει ξανά ότι, και μετά τη διενέργεια της πρώτης διαβούλευσης, στο συγκεκριμένο κλάδο δεν υπάρχουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού και ανακοινώνει συγκεκριμένα μέτρα για τη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού.
Οι επαναλαμβανόμενες και σημαντικές αλλαγές που προήλθαν στη μετοχική σύνθεση των δύο μεγαλύτερων επιχειρήσεων στον εξεταζόμενο κλάδο, την περίοδο Μαρτίου-Σεπτεμβρίου 2021 οδήγησαν τον εισηγητή να επικαιροποιήσει την έρευνά του, καθώς και συμπληρωθούν, με Απόφαση της Ολομέλειας, τα μέτρα έρευνας. Συγκεκριμένα, η ΕΑ στη δεύτερη φάση της έρευνάς της διαπίστωσε εκ νέου ότι στον κλάδο των κατασκευών δεν υπάρχουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού και ότι τα άρθρα 1, 2 και 5 μέχρι 10 Ν. 3959/2011 δεν επαρκούν για τη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού.
Υπενθυμίζεται ότι οι πρώτες Απόψεις της ΕΑ διαπίστωσαν ότι υπήρξε σημαντική συγκέντρωση του κλάδου των κατασκευών την τελευταία δεκαετία με αύξηση των φραγμών εισόδου σε ορισμένες από τις επί μέρους αγορές. Επιπλέον, εντοπίστηκε ότι η κοινή οριζόντια συμμετοχή συγκεκριμένου επενδυτικού κεφαλαίου στις δύο μεγαλύτερες κατασκευαστικές εταιρείες της χώρας, δύναται να οδηγήσει σε θεωρίες βλάβης που αφορούσαν μη συντονισμένα μονομερή αποτελέσματα μείωσης ή μετριασμού των κινήτρων για ανταγωνισμό όσο και συντονισμένα αποτελέσματα.
Οι δεύτερες Απόψεις της ΕΑ διαπιστώνουν ότι παρά την σημαντική από-μείωση της κοινής οριζόντιας συμμετοχής στις δύο μεγαλύτερες κατασκευαστικές εταιρείες, οι δομικές συνθήκες της εν λόγω αγοράς κατασκευής μεγάλων δημοσίων έργων ως ολιγοπωλίου με υψηλά εμπόδια εισόδου παραμένουν πρόσφορες και σύμφωνες με την θεωρία οριζόντιας κοινής ιδιοκτησίας προς στρέβλωση του ανταγωνισμού. Επίσης φαίνεται να υφίσταται σχετική συμμετρία μεριδίων στην αγορά κατασκευής μεγάλων δημοσίων έργων καθώς και συμμετρία δομής κόστους και παραγωγικής ικανότητας μεταξύ των ανταγωνιζόμενων εταιρειών σε αυτό τον υπο-κλάδο. Τα χαρακτηριστικά αυτά αποτελούν παράγοντες που συμβάλλουν σε πιθανά παράλληλα κοινά συμφέροντα λόγω κοινών οριζοντίων συμμετοχών και σε πιθανή ισχύ αγοράς των συνδεδεμένων εταιρειών προς στρέβλωση του ανταγωνισμού στην σχετική ολιγοπωλιακή αγορά.
Συγκεκριμένο επενδυτικό κεφάλαιο φαίνεται να λειτούργησε με γνώμονα τα συνολικά του συμφέροντα σε αμφότερες τις εταιρείες (maximizing portfolio theory). Κατά σημαντικό χρονικό διάστημα υπήρξε σημαντική κοινή συμμετοχή στις αμφότερες μεγαλύτερες ανταγωνίστριες του κλάδου. Κατά το εξεταζόμενο χρονικό διάστημα διαπιστώνεται πιθανολογούμενο έμμεσο αποτέλεσμα, «παθητικότητα, δηλαδή αποτυχία επιθετικού ανταγωνισμού», σε σειρά δημοσίων διαγωνισμών, σύμφωνα με την ποσοτική ανάλυση.
Επιπλέον, από την έως τώρα έρευνα της ΕΑ προκύπτει ότι η πρόσφατη μερική από-επένδυση του συγκεκριμένου επενδυτικού κεφαλαίου από μία εκ των δύο επιχειρήσεων περιορίζει μεν, χωρίς όμως να τεκμαίρεται ότι ουσιαστικά εξουδετερώνει, τις αρνητικές επιπτώσεις της κοινής ιδιοκτησίας των δύο σημαντικότερων επιχειρήσεων του κλάδου, η οποία παραμένει. Να σημειωθεί εδώ η επίπτωση στο αποτέλεσμα αυτό ενδεχομένων διαρθρωτικών ή άλλων οικονομικών δεσμών μεταξύ του επενδυτικού κεφαλαίου και των συγκεκριμένων επιχειρήσεων (και διοικήσεων τους) όπως φαίνεται και από τα ευρήματα της έρευνας της ΕΑ.
Σύμφωνα με την οικονομετρική ανάλυση όσο και σχετικό υπόδειγμα ανταγωνισμού υπό ασύμμετρη κοινή ιδιοκτησία και επιπτώσεις στον ανταγωνισμό τόσο μεταξύ των κοινών επιχειρήσεων όσο και από επιχειρήσεις μη κοινής ιδιοκτησίας (non-commonly owned) επιβεβαιώνονται οι κίνδυνοι για θεωρίες βλάβης που αφορούν μη συντονισμένα αντι-ανταγωνιστικά αποτελέσματα, όσο και πιθανά συντονισμένα αντι-ανταγωνιστικά αποτελέσματα.
Το κείμενο των δεύτερων Απόψεων της ΕΑ εξετάζει τα ακόλουθα μέτρα:
- Ανεξάρτητη Διοίκηση – Σινικά Τείχη – κώδικας συμπεριφοράς, σε περιπτώσεις κοινής ιδιοκτησίας επί ανταγωνιστικών επιχειρήσεων ότι αφορά τα μέλη της διοίκησης των επιχειρήσεων αυτών, όσο και τον τρόπο και το είδος των πληροφοριών (εμπορικά ευαίσθητων και μη) που θα διαβιβάζονται από τους κοινούς Μετόχους προς τις ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και αντιστρόφως
- Επιβολή γνωστοποίησης στην ΕΑ, προς διενέργεια σχετικής οικονομικής ανάλυσης ανταγωνιστικών επιπτώσεων, σε περιπτώσεις αύξησης ποσοστού κοινής συμμετοχής όταν οποιοδήποτε νομικό πρόσωπο αποκτά ποσοστό άνω του 5% στο μετοχικό κεφάλαιο περισσοτέρων της μίας ανταγωνιστικών επιχειρήσεων στον εξεταζόμενο κλάδο
- Επιπλέον υποχρεώσεις του επενδυτικού κεφαλαίου ως «ενεργού μετόχου»
Επίσης, λοιπά ζητήματα που εντοπίστηκαν εκ του νομοθετικού πλαισίου, λαμβανομένων υπόψη και των προβληματισμών που εξέφρασαν εταιρείες του κλάδου για τις επιπτώσεις τους στις ανταγωνιστικές συνθήκες κατά την πρώτη διαβούλευση όσο και την συμπληρωματική έρευνα της υπηρεσίας είναι (μεταξύ άλλων):
- Ως προς την εντατικότερη και ευρύτερη χρήση των ΣΔΙΤ και των παραχωρήσεων χωρίς προηγούμενη συστηματική ανάλυση των (πιθανών) επιπτώσεών τους στον ανταγωνισμό, προτείνεται η θεσμοθέτηση διαδικασίας διατύπωσης γνώμης από την ΕΑ σχετικά με τις επιπτώσεις του εκάστοτε έργου υποδομής στον ανταγωνισμό στο στάδιο της αξιολόγησης του έργου, καθώς και στο στάδιο υλοποίησης και ανάπτυξής του.
- Ως προς το ζήτημα της σύστασης των κατασκευαστικών κοινοπραξιών, προτείνεται η εξέταση του ζητήματος υπό το πρίσμα παροχής κατευθύνσεων και οδηγιών, σε συνεργασία με την ΕΑΔΗΣΥ.
Η ΕΑ στις Απόψεις της αξιολογεί τα ανωτέρω μέτρα και προκρίνει εκείνα τα οποία, βάσει άρθρου 11(3) Ν. 3959/2011, θεωρεί ότι είναι απολύτως αναγκαία, πρόσφορα και σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας για τη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού στον κλάδο των κατασκευών.
Για το κείμενο των δεύτερων Απόψεων δείτε τον σύνδεσμο εδώ.
Στο πλαίσιο της κανονιστικής παρέμβασης στον κλάδο των κατασκευών και κατόπιν της δημοσίευσης των δεύτερων Απόψεων της ΕΑ κηρύσσουμε την έναρξη της 2ης δημόσιας διαβούλευσης, διάρκειας 30 ημερών, προσκαλώντας κάθε ενδιαφερόμενο μέρος να εκθέσει τα σχόλια, τις θέσεις και τις παρατηρήσεις του αναφορικά με τα προτεινόμενα μέτρα.
Δημόσια Διαβούλευση: Η 2η δημόσια διαβούλευση θα διαρκέσει από την 10.08.2022 έως και την 09.09.2022.
Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να υποβάλλουν τις παρατηρήσεις τους γραπτώς και επώνυμα ηλεκτρονικά (σε επεξεργάσιμη μορφή) στη διεύθυνση Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. μέχρι και την 09.09.2022
Οποιεσδήποτε απαντήσεις πέραν της καταληκτικής ημερομηνίας ή/και τροποποιήσεις απαντήσεων στη δημόσια διαβούλευση δεν θα γίνονται δεκτές.
