Νέα σελίδα για το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων ανοίγει από το 2027, καθώς η Ελλάδα αφήνει πίσω την περίοδο της έκτακτης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης που ακολούθησε την πανδημία και εισέρχεται σε ένα διαφορετικό επενδυτικό περιβάλλον, χωρίς τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF).
Το στίγμα της επόμενης ημέρας αποτυπώνεται στην εγκύκλιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για την κατάρτιση του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων του 2027 και του Πολυετούς Δημοσιονομικού Προγραμματισμού 2027-2030, η οποία περιγράφει το νέο πλαίσιο χρηματοδότησης των δημόσιων επενδύσεων για τα επόμενα χρόνια.
Η εγκύκλιος χαρακτηρίζει το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων ως βασικό εργαλείο της αναπτυξιακής πολιτικής της χώρας, επισημαίνοντας ότι συμβάλλει στην ενίσχυση του δημόσιου και ιδιωτικού κεφαλαίου, στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και στη διατήρηση ισχυρών και βιώσιμων ρυθμών ανάπτυξης.
Ωστόσο, η μετάβαση στη νέα περίοδο συνοδεύεται από αισθητά μικρότερο επενδυτικό «καλάθι». Ο προϋπολογισμός του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων για το 2027 διαμορφώνεται στα 10,6 δισ. ευρώ, καθώς ολοκληρώνεται η χρηματοδοτική συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο τα τελευταία χρόνια αποτέλεσε τον βασικό μοχλό στήριξης της ελληνικής οικονομίας και της υλοποίησης μεγάλων επενδυτικών έργων.
Στην πράξη, το νέο πλαίσιο σχεδιάζεται χωρίς τα 7,2 δισ. ευρώ του RRF που είχαν ενσωματωθεί στον προϋπολογισμό του 2026. Έτσι, η κυβέρνηση μεταφέρει πλέον το βάρος της χρηματοδότησης στα ευρωπαϊκά συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, στους εθνικούς πόρους και στα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η διαφορά αποτυπώνεται ξεκάθαρα στους αριθμούς. Για το 2026 ο συνολικός προϋπολογισμός του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ανέρχεται σε 16,692 δισ. ευρώ, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαέξι ετών. Από αυτά, τα 7,192 δισ. ευρώ προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης, 6,2 δισ. ευρώ από συγχρηματοδοτούμενα ευρωπαϊκά προγράμματα και περίπου 3,3 δισ. ευρώ από το εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.
Από το 2027, όμως, η εικόνα αλλάζει αισθητά. Ο συνολικός προϋπολογισμός περιορίζεται στα 10,6 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 7 δισ. ευρώ θα προέλθουν από συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα και τα υπόλοιπα 3,6 δισ. ευρώ από εθνικούς πόρους, σηματοδοτώντας την επιστροφή σε ένα πιο «κανονικό» μοντέλο χρηματοδότησης των δημόσιων επενδύσεων.
Το νέο επενδυτικό πλαίσιο θα στηριχθεί κυρίως στο ΕΣΠΑ 2021-2027, στο νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, στο Στρατηγικό Σχέδιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, αλλά και στα υπόλοιπα ευρωπαϊκά συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα. Στόχος είναι να διατηρηθεί η δυναμική των επενδύσεων και να συνεχιστεί απρόσκοπτα η χρηματοδότηση έργων που αφορούν τις υποδομές, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την πράσινη μετάβαση, την ενεργειακή αναβάθμιση και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.
Παράλληλα, στο χρηματοδοτικό «οπλοστάσιο» της χώρας προστίθενται δύο νέα ευρωπαϊκά εργαλεία, τα οποία αναμένεται να αποκτήσουν ιδιαίτερη σημασία τα επόμενα χρόνια. Το πρώτο είναι το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, με συνολικό προϋπολογισμό 5,255 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2032, το οποίο θα χρηματοδοτήσει δράσεις στήριξης ευάλωτων νοικοκυριών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων απέναντι στο κόστος της πράσινης μετάβασης. Το δεύτερο είναι το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, ύψους 1,502 δισ. ευρώ, που θα κατευθυνθεί σε επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών υποδομών και τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης.
Η νέα προγραμματική περίοδος συνοδεύεται, όμως, και από αυστηρότερους κανόνες σχεδιασμού και παρακολούθησης των έργων. Το υπουργείο ζητά από τα υπουργεία, τις περιφέρειες και τις διαχειριστικές αρχές να προχωρήσουν σε πιο στοχευμένο προγραμματισμό, δίνοντας προτεραιότητα σε ώριμα έργα με σαφές αναπτυξιακό και οικονομικό αποτύπωμα. Παράλληλα, βασική προτεραιότητα παραμένει η πλήρης και έγκαιρη απορρόφηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων, ώστε να αποφευχθούν καθυστερήσεις και απώλειες χρηματοδότησης.
Στο πλαίσιο αυτό, όλοι οι φορείς υλοποίησης καλούνται έως το τέλος Σεπτεμβρίου του 2026 να υποβάλουν μέσω του πληροφοριακού συστήματος e-ΠΔΕ τις προβλέψεις δαπανών για την περίοδο 2027-2030. Οι τελικές κατανομές των πιστώσεων θα διαμορφωθούν με βάση τις αναπτυξιακές προτεραιότητες της χώρας, την ωριμότητα κάθε έργου, την πορεία υλοποίησης των υφιστάμενων προγραμμάτων και τα δημοσιονομικά περιθώρια της οικονομίας.
Η εγκύκλιος αποτυπώνει ουσιαστικά τη μετάβαση της χώρας από μια περίοδο πρωτοφανούς κοινοτικής χρηματοδότησης σε ένα νέο, πιο απαιτητικό περιβάλλον, όπου η αποτελεσματικότητα του σχεδιασμού, η ωριμότητα των έργων και η αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου ευρωπαϊκού πόρου θα αποτελέσουν τους βασικούς παράγοντες για τη διατήρηση της επενδυτικής δυναμικής της ελληνικής οικονομίας.
