Οι διεθνείς αγορές πετρελαίου βρίσκονται αντιμέτωπες με τη μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά που έχει καταγραφεί ποτέ, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζει να εμποδίζει τη διέλευση δεξαμενόπλοιων και τη μεταφορά εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου καθημερινά, προειδοποίησε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA).
Σύμφωνα με τον οργανισμό, το σοκ στην παγκόσμια προσφορά που προκάλεσε ο ουσιαστικός αποκλεισμός των Στενά του Ορμούζ από το Ιράν δημιουργεί μια κρίση βαθύτερη ακόμη και από εκείνη που ακολούθησε τον Πόλεμο του Γιομ Κιπούρ το 1973 ή την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022.
Η ένταση κλιμακώθηκε περαιτέρω μετά από γραπτό μήνυμα του θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος τόνισε ότι η ζωτικής σημασίας θαλάσσια εμπορική αρτηρία θα «παραμείνει κλειστή». Η δήλωση αυτή πυροδότησε νέα άνοδο στις διεθνείς τιμές πετρελαίου, με το Brent να ξεπερνά ξανά τα 100 δολάρια το βαρέλι την Πέμπτη 12 Μαρτίου, καθώς οι εκτεταμένες ιρανικές επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή εντείνουν τις ανησυχίες για την παγκόσμια τροφοδοσία.
Σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι φόβοι για παρατεταμένη έλλειψη στην αγορά, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανακοίνωσε τη μεγαλύτερη συντονισμένη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων στην ιστορία του. Την Τετάρτη 11 Μαρτίου, τα 32 κράτη-μέλη του οργανισμού συμφώνησαν ομόφωνα να διαθέσουν συνολικά 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου στην αγορά.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν ότι θα απελευθερώσουν 172 εκατομμύρια βαρέλια από το Στρατηγικό Πετρελαϊκό Απόθεμα.
Η κίνηση αυτή υπογραμμίζει τη σοβαρότητα της κρίσης, καθώς από την ίδρυση του οργανισμού το 1974 έχουν πραγματοποιηθεί μόλις τέσσερις αντίστοιχες συντονισμένες παρεμβάσεις: το 1991 μετά την Επιχείρηση Καταιγίδα της Ερήμου κατά του Ιράκ, το 2005 μετά τον καταστροφικό Τυφώνα Κατρίνα που έπληξε την παραγωγή στον Κόλπο του Μεξικού, το 2011 κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου στη Λιβύη και το 2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Ωστόσο, παρά την προσπάθεια σταθεροποίησης της αγοράς, οι τιμές παραμένουν ιδιαίτερα ευμετάβλητες. Το Brent υποχώρησε προσωρινά κοντά στα 97 δολάρια το βαρέλι, πριν ενισχυθεί ξανά πάνω από τα 101 δολάρια μετά τις δηλώσεις του ιρανού ηγέτη.
Ο IEA προειδοποιεί ότι η σύγκρουση στο Ιράν ενδέχεται να μειώσει την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Μέση Ανατολή κατά τουλάχιστον 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Οι ζημιές σε βασικές ενεργειακές υποδομές και η διακοπή των εξαγωγών μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν ήδη οδηγήσει αρκετούς παραγωγούς να περιορίσουν την παραγωγή τους, καθώς οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης στην περιοχή γεμίζουν.
Σύμφωνα με την έκθεση του οργανισμού, η απότομη πτώση της παραγωγής στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να οδηγήσει σε παγκόσμια μείωση της παραγωγής πετρελαίου κατά περίπου οκτώ εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως μέσα στο έτος, ακόμη και αν άλλες χώρες, όπως η Ρωσία, αυξήσουν την παραγωγή τους.
Την ίδια ώρα, ο οργανισμός αναθεώρησε προς τα κάτω τις εκτιμήσεις του για τη φετινή παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου κατά ένα εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως, λόγω της μειωμένης λειτουργίας διυλιστηρίων και της πτώσης της αεροπορικής κίνησης στη Μέση Ανατολή. Παρά τη μείωση αυτή, η συρρίκνωση της παγκόσμιας προσφοράς εκτιμάται ότι θα είναι σημαντικά μεγαλύτερη από τη μείωση της ζήτησης, εντείνοντας τις πιέσεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
