Το πρώτο κρας τεστ για τους υπουργούς Ενέργειας της ΕΕ λαμβάνει χώρα σήμερα στο Λουξεμβούργο, όπου συνεδριάζει το Συμβούλιο υπουργών με κύριο θέμα το σχέδιο του έκτακτου Κανονισμού της Ευρ. Επιτροπής που συντάχθηκε με βάση τη συμφωνία των 27 ηγετών την περασμένη Πέμπτη και Παρασκευή.μετά το θετικό μήνυμα και τη συμφωνία των 27 ηγετών στη Σύνοδο Κορυφής της περασμένης εβδομάδας, για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης και τον έλεγχο των τιμών του αερίου.
Σε αυτό το στάδιο, αναμένεται οι υπουργοί να τοποθετηθούν με βάση τις προτάσεις της επιτροπής, δίνοντάς τις κατευθύνσεις για να τις επεξεργασθεί και να τις εξελίξει. Στο ζήτημα του πλαφόν, εκτιμάται ότι η Κομισιόν θα προσπαθήσει να τηρήσει τις ισορροπίες προσπαθώντας να μην προκαλέσει όσους αντιδρούν και κυρίως τη Γερμανία, αλλά ταυτόχρονα λαμβάνοντας υπόψη τον μεγάλο αριθμό υποστηρικτών που τάσσονται υπέρ ενός ανώτατου ορίου τιμής το οποίο μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης προς τις αγορές ακόμη και εάν δεν χρειαστεί εν τέλει να τεθεί σε εφαρμογή, αναφέρει ευρωπαϊκή πηγή.
Παράλληλα, οι υπουργοί ενέργειας της ΕΕ θα επιδιώξουν μια γενική προσέγγιση σχετικά με την πρόταση για οδηγία σχετικά για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων. Αναμένεται να συζητήσουν για τη δέσμη μέτρων για το φυσικό αέριο, η οποία περιλαμβάνει πρόταση για οδηγία και πρόταση για κανονισμό σχετικά με τους κοινούς κανόνες εσωτερικής αγοράς για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, το φυσικό αέριο και το υδρογόνο. Αυτές οι προτάσεις αποτελούν μέρος της δέσμης μέτρων «Fit for 55» που στοχεύουν να βάλουν την ΕΕ στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.
Σε δηλώσεις του ο υπουργός Ενέργειας Κώστας Σκρέκας επισήμανε ότι η Ευρώπη θα πρέπει να αποφασίσει πώς θα διασφαλιστούν προσιτές τιμές ενέργειας και φυσικού αερίου για τους Ευρωπαίους. «Δε γίνεται τον επόμενο χειμώνα η Ευρώπη να επιτρέψει οι καταναλωτές, τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις να δυστυχούν υπό το βάρος τεράστιων αυξήσεων στις τιμές ενέργειας», είπε χαρακτηριστικά, και πρόσθεσε ότι ήδη 15 κράτη-μέλη έχουν συνταχθεί με την πρόταση για οριζόντιο πλαφόν στις τιμές φυσικού αερίου, που κατέθεσε τον περασμένο Μάρτιο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. «Προσδοκούμε και οι υπόλοιπες χώρες να συνταχθούν, ώστε να καταλήξουμε σε έναν μηχανισμό ο οποίος θα εξασφαλίζει, από τη μία πλευρά χαμηλές τιμές, και από την άλλη επάρκεια και ασφάλεια εφοδιασμού σε φυσικό αέριο για την Ευρώπη», τόνισε.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ είχε υπογραμμίσει ότι «υπάρχει ισχυρή και ομόφωνη δέσμευση να δράσουμε από κοινού, ως Ευρωπαίοι, για να επιτύχουμε τρεις στόχους: χαμηλότερες τιμές ή μείωση των τιμών, εγγύηση της ασφάλειας του εφοδιασμού και συνέχιση της εργασίας για τη μείωση της ζήτησης». Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε τονίσει ότι «έχουμε έναν πολύ καλό και σταθερό οδικό χάρτη για να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε στο θέμα των τιμών της ενέργειας» επισημαίνοντας ότι «οι ηγέτες έδωσαν τη στρατηγική καθοδήγηση».
Ειδικότερα, το σχέδιο Κανονισμού της Ευρ. Επιτροπής περιλαμβάνει τέσσερις δέσμες μέτρων για τη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας, την έγκαιρη προετοιμασία των χωρών προκειμένου να φουλάρουν με αέριο τις αποθήκες τους, την αντιμετώπιση των ακραίων διακυμάνσεων των τιμών στα χρηματιστήρια, την επιβολή πλαφόν καθώς και την περαιτέρω μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου.
Κοινή αγορά αερίου
Ιδιαίτερη σημασία δίνει η Κομισιόν και στις κοινές προμήθειες φυσικού αερίου από τα κράτη – μέλη ώστε να αξιοποιείται η αγοραστική ισχύς της Ε.Ε. με αποτέλεσμα την επίτευξη ανταγωνιστικότερων τιμών στο φυσικό αέριο. «Η παρούσα πρόταση», αναφέρεται στο σχέδιο Κανονισμού, «αντιμετωπίζει αυτά τα επείγοντα ζητήματα αναπτύσσοντας ένα προσωρινό εργαλείο κοινής προμήθειας, σύμφωνα με το αίτημα των κρατών μελών. Υπάρχει σημαντική πίεση χρόνου για να είναι έτοιμο το αργότερο στις αρχές της άνοιξης του 2023, και ιδίως ενόψει της επόμενης περιόδου πλήρωσης αποθήκευσης», επισημαίνει η Κομισιόν. Η πρόταση για από κοινού προμήθεια θεσπίζει μια διαδικασία που αποτελείται από δύο στάδια: πρώτον, συγκέντρωση της ζήτησης φυσικού αερίου και δεύτερον, πιθανή από κοινού προμήθεια στο πλαίσιο της ενεργειακής πλατφόρμας.
Μέτρα αλληλεγγύης για επάρκεια
Η δεύτερη δέσμη μέτρων έχει να κάνει με την αλληλεγγύη ανάμεσα στα κράτη μέλη για την ασφάλεια εφοδιασμού. Όπως εξηγούν οι συντάκτες του σχεδίου της Κομισιόν: «Δεδομένου ότι δεν διαθέτουν όλα τα κράτη μέλη συμφωνίες αμοιβαίας αλληλεγγύης, η Επιτροπή προτείνει ρυθμίσεις άμεσης εφαρμογής ελλείψει τέτοιων συμφωνιών αλληλεγγύης”. Προτείνει επίσης την επέκταση της υποχρέωσης παροχής αλληλεγγύης σε μη συνδεδεμένα κράτη μέλη με εγκαταστάσεις LNG. «Αυτό θα διασφαλίσει ότι θα είμαστε προετοιμασμένοι και έτοιμοι να δράσουμε σε περίπτωση που χρειαστούν αυτές οι συμφωνίες. Η Επιτροπή εξετάζει επίσης την ανάγκη για περαιτέρω προτάσεις για καταστάσεις όπου ορισμένες περιφέρειες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη κρίση εφοδιασμού από άλλες», αναφέρει η Κομισιόν.
Μηχανισμοί τιμών και πλαφόν
Η τρίτη δέσμη μέτρων αφορά στην αντιμετώπιση των υψηλών τιμών του φυσικού αερίου.
Στο πλαίσιο αυτό ο κανονισμός προβλέπει:
Τη δημιουργία έως τις 31 Ιανουαρίου του 2023 στις χρηματιστηριακές αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας (παράγωγα ενέργειας) ενδοημερήσιων μηχανισμών διαχείρισης της μεταβλητότητας των ακραίων τιμών (όχι πλαφόν).
Τη δημιουργία ενός δείκτη αναφοράς για ποσότητες LNG από την 1η Μαρτίου 2023.
Τη δυνατότητα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αποφασίζει την επιβολή στο TTF ανώτατη τιμή διαπραγμάτευσης, σε ακραίες συνθήκες και υπό προϋποθέσεις. Σε τέτοιο ενδεχόμενο θα δημιουργείται ένας διάδρομος τιμών με άλλους δείκτες αγοράς φυσικού αερίου
Μείωση κατανάλωσης αερίου
Και το τέταρτο πακέτο μέτρων που προτείνει η Κομισιόν είναι η περαιτέρω μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου. Η Ευρ. Επιτροπή αναφέρει, μάλιστα, την πιθανότητα τα μέτρα που υιοθετήθηκαν με τον Κανονισμό του περασμένου Αυγούστου και προβλέπουν τη μείωση κατά 15% της ζήτησης αερίου να επεκταθούν για όλο το 2023 (λήγουν τον Μάρτιο) αλλά και το ενδεχόμενο να αναθεωρηθούν οι στόχοι.
Αν και τα παραπάνω περιγράφονται στο «σκεπτικό» της εφαρμογής του σχεδίου Κανονισμού, εντούτοις το άρθρο 28 έρχεται να δώσει μία πρόγευση των διαθέσεων των Βρυξελλών. Δίνει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη όταν σημαίνει συναγερμός για την ασφάλεια εφοδιασμού, να λαμβάνουν μέτρα για τη μείωση της «μη ουσιώδους κατανάλωσης φυσικού αερίου από προστατευόμενους πελάτες». Τέτοιοι είναι τα νοικοκυριά, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, κοινωνικές υπηρεσίες και εγκαταστάσεις τηλεθέρμανσης. Μέχρι τώρα από το μέτρο της διακοπής παροχής εξαιρούνταν οι προαναφερόμενες ομάδες καταναλωτών.
