BusinessNews.gr

Στο τελικό στάδιο βρίσκεται η μεγάλη έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού για τον κλάδο των πετρελαιοειδών στην Ελλάδα. Αυτό αναφέρουν πηγές της εποπτικής αρχής που ρωτήθηκαν από το BusinessNews.gr «σε ποιό στάδιο βρίσκεται;», δεδομένου ότι προαναγγέλθηκε από την Επιτροπή Ανταγωνισμού τον περασμένο Μάρτιο και σύμφωνα με το αρχικό χρονοδιάγραμμα θα είχε ολοκληρωθεί τον Ιούλιο του 2022.

Η έρευνα θα καταδείξει πως λειτουργεί αυτή η ολιγοπωλιακή αγορά, η οποία επηρεάζει το σύνολο της οικονομίας της χώρας. Ειδικότερα εφέτος, που με αφορμή την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και την άνοδο των διεθνών τιμών όλων των μορφών ενέργειας, οδήγησαν σε υψηλό πληθωρισμό επηρεάζοντας αρνητικά σχεδόν το σύνολο της οικονομίας, με εξαίρεση βεβαίως τις εταιρείες που έχουν κυρίαρχη παρουσία στον κλάδο των πετρελαιοειδών και της ενέργειας γενικότερα και κυρίως τα διυλιστήρια που γνωρίζουν την καλύτερη περίοδο κερδοφορίας όλων των εποχών.

Όπως είναι γνωστό, στην ελληνική αγορά πετρελαιοειδών έχουν κυρίαρχη θέση δύο εταιρείες η HelleniQ Energy (Ελληνικά Πετρέλαια) και η Motoroil οι οποίες δραστηριοποιούνται στην εισαγωγή, διύλιση και εμπορία πετρελαίου ενώ ελέγχουν και πολύ μεγάλο μέρος της λιανικής αγοράς καυσίμων μέσω θυγατρικών που εκμεταλλεύονται ιδιόκτητα πρατήρια καυσίμων.

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει ονομάσει τη διαδικασία της έρευνας που πραγματοποιεί ως «χαρτογράφηση» του κλάδου των πετρελαιοειδών, κάτι που της επιτρέπει να μελετά τις συνθήκες ανταγωνισμού όταν αυτό απαιτείται για την αποτελεσματική άσκηση των αρμοδιοτήτων της (αυτή η δυνατότητα της χαρτογράφησης κάθε κλάδου της οικονομίας δόθηκε με νέο νόμο το 2022).

Είναι η πρώτη «χαρτογράφηση» κλάδου στην Ελλάδα.

Στο μικροσκόπιο αμόλυβδη βενζίνη, πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης

Η συγκεκριμένη μελέτη καλύπτει επιλεκτικά τρία προϊόντα: την αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων, το πετρέλαιο κίνησης και το πετρέλαιο θέρμανσης, τρία βασικά αγαθά πρώτης ανάγκης με χαμηλή ανελαστική ζήτηση ως προς την τιμή.

Με βάση τα ευρήματα αυτά, η Επιτροπή Ανταγωνισμού θα προχωρήσει σε προτάσεις προς την Πολιτεία για περαιτέρω ενίσχυση του ανταγωνισμού ενώ δεν αποκλείεται η εκκίνηση κανονιστικής παρέμβασης στον κλάδο εφόσον διαπιστώσει ότι δεν υπάρχουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού.

Ερωτηματολόγια

Σχετικά με τη διαδικασία, η Επιτροπή Ανταγωνισμού έστειλε από τον περασμένο Απρίλιο ερωτηματολόγια σε όλες τις εταιρίες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο των πετρελαιοειδών σε όλα τα στάδια της διασικασίας (των δυο εταιρειών διύλισης και των εννέα εταιρειών με πανελλαδική δραστηριότητα στο στάδιο χονδρικής εμπορίας πετρελαιοειδών) ενώ συνέλλεξε στοιχεία λιανικών τιμών για τα εν λόγω προϊόντα από περισσότερα από 5.000 πρατήρια υγρών καυσίμων πανελλαδικά από τα στοιχεία που τηρεί το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ).

Το δείγμα περιλαμβάνει ημερήσιες τιμές καυσίμων ανά στάδιο (τιμές διυλιστηρίου, χονδρικής και λιανικής) και καλύπτει σε αυτή τη φάση το χρονικό διάστημα Οκτώβριος 2019 - Απρίλιος 2022.

Τι εξετάζει

Η μελέτη εξετάζει τη μετακύλιση τιμών στην αλυσίδα παραγωγής και διανομής πετρελαιοειδών προϊόντων στην ελληνική αγορά. Εξετάζεται το φαινόμενο της ασυμμετρικής προσαρμογής των τιμών των καυσίμων σε σχέση με το κόστος και ειδικά σχετικά με την ύπαρξη ασυμμετρίας στην προσαρμογή των τιμών μεταξύ των σταδίων του κλάδου των πετρελαιοειδών (διύλιση, χονδρική εμπορία, λιανική διάθεση).

Τα ευρήματα θα απαντούν στα εξής ερωτήματα:

- Είναι η ασυμμετρία εφόσον υπάρχει συνέπεια στρεβλώσεων και έλλειψης ανταγωνισμού στις υπό εξέταση αγορές; Ποια αίτια ασυμμετρίας εντοπίζονται;

- Ποιος είναι ο βαθμός μετακύλισης τιμών (pass-through) στην αλυσίδα παραγωγής;

- Ποιες είναι οι επιπτώσεις του φαινομένου στο πλεόνασμα καταναλωτή;

- Ποια είναι τα μέτρα που θα βοηθήσουν για την αντιμετώπιση του φαινομένου;

Πρώιμα ευρήματα

Από τα μέχρι σήμερα πολύ πρώιμα ευρήματα της μελέτης, σύμφωνα με παλαιότερη ανακοίνωση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, υπάρχουν σημαντικές ενδείξεις για την ύπαρξη του φαινομένου ασυμμετρικής προσαρμογής στις τιμές στην ελληνική αγορά στο στάδιο της λιανικής εμπορίας (πρατήρια υγρών καυσίμων), καθώς σύμφωνα με προκαταρκτική ανάλυση των δημοσιευμένων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή εβδομαδιαίων τιμών των καυσίμων (Oil Bulletin) επιβεβαιώνεται η ύπαρξη ασυμμετρίας στη μετακύλιση των τιμών των καυσίμων στην Ελλάδα, η οποία οδηγεί σε απώλεια μέρους του πλεονάσματος του καταναλωτή, καθώς ο καταναλωτής πληρώνει παραπάνω από το ποσό που πραγματικά θα πλήρωνε απουσία του εν λόγω φαινομένου.

Σχετικά με τα περιθώρια κέρδους

Η χαρτογράφηση του κλάδου των πετρελαιοειδών αναμένεται να ρίξει φως και στο πως διαμορφώνονται τα υψηλά περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων (τόσο ως απόλυτο χρηματικό ονομαστικό κέρδος, όσο και ως ποσοστό επί των πωλήσεων), τα οποία σε συνδυασμό με την αύξηση των τιμών των τελικών προϊόντων έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ιστορικά υψηλών κερδών για τις εταιρείες διύλισης.

Ενδεικτικά αναφέρεται πως τα καθαρά κέρδη της εταιρείας HelleniQ Energy (Ελληνικά Πετρέλαια) σε ενοποιημένο επίπεδο (δηλαδή όλων των εταιρειών του ομίλου και όλων των τομέων δράσης συμπεριλαμβανομένου διύλισης, εμπορίας, έρευνας υδρογονανθράκων κλπ. ) στο α΄εξάμηνο του 2022 ανήλθαν σε 872,313 εκατ. ευρώ από 206,446 εκατ. ευρώ το α΄εξάμηνο του 2021 δηλαδή αύξηση 322,54%.

Το αντίστοιχο αποτελέσμα για τη Motoroil είναι κέρδη 685,410 εκατ. ευρώ από 121,117 εκατ. ευρώ το α΄εξάμηνο του 2021, δηλαδή αύξηση 465,91%.

Να σημειωθεί ότι οι παραπάνω εταιρείες σε ενοποιημένο επίπεδο κατέγραψαν υψηλότερα περιθώρια κέρδους σε σύγκριση με την περσινή περίοδο (η Motoroil και σε επίπεδο εταιρείας, χωρίς τις θυγατρικές).

Σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις του α΄εξαμήνου 2022 το μεικτό περιθώριο κέρδους της HelleniQ Energy σε ενοποιημένο επίπεδο ανήλθε σε 20% από 12% το α΄εξάμηνο του 2021.

Αντίστοιχα της Motoroil το μεικτό περιθώριο κέρδους ανήλθε σε 13,58% από 9,12% το α΄εξάμηνο του 2021.

Ακολουθούν βασικά οικονομικά μεγέθη των δύο μεγάλων παικτών της αγοράς των πετρελαιοειδών:

Περί πλαφόν στο περιθώριο κέρδους και έκτακτης φορολογίας

Να σημειωθεί πως το υπουργείο Ανάπτυξης έχει θέσει πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των εταιρειών ώστε να αποτρέψει «αθέμιτη κερδοφορία» την περίοδο της κρίσης του κορονοϊού και της ενεργειακής Πρόκειται για ένα έκτακτο μέτρο, το οποίο δεν έχει εφαρμογή σε μια ελεύθερη αγορά, παρά μόνο σε περιόδους κρίσεις.

Θυμίζουμε πως ο υπουργός Ανάπτυξης Άδωνις Γεωργιάδης είχε εξαγγείλει σαρωτικούς ελέγχους και στα διυλιστήρια τον περασμένο Μάιο. Ο ίδιος είχε επισκεφθεί τα διυλιστήρια και δημοσιοποίησε φωτογραφίες με τους υπεύθυνους των εταιρειών για να δείξει ότι κάνει ελέγχους .

Από τότε δεν έχει υπάρξει κάποια εξέλιξη για τα αποτελέσματα των ελέγχων σχετικά με το περιθώριο κέρδους των διυλιστηρίων. Έτσι, είναι άγνωστο εάν τα υψηλότερα περιθώρια κέρδους, που εμφανίζονται στις οικονομικές καταστάσεις των εταιρειών, εμπίπτουν στη διαδικασία της επιβολής προστίμων ή όχι.

Να σημειωθεί πως με αφορμή τα υψηλά κέρδη των εταιρειών διύλισης, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά παντού στον κόσμο, λόγω των υψηλότερων διεθνών τιμών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε μεταξύ άλλων την επιβολή έκτακτης φορολογίας. Την πρόταση αυτή θα υιοθετήσει η ελληνική κυβέρνηση όπως δήλωσε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προσφάτως στη Βουλή, δηλώνοντας ότι θα επιβληθεί έκακτη φορολογία με βάση το σύνολο των κερδών του 2022 (δηλαδή το 2023 όταν οι εταιρείες θα δημοσιεύσουν οικονομικές καταστάσεις του προηγούμενου έτους).

Έλεγχοι κλιμακίου της ΔΙΜΕΑ με επικεφαλής τον ΥΠΑΝΕΠ @AdonisGeorgiadi , σε διυλιστήρια στον Ασπρόπυργο και στους Αγίους Θεόδωρους για την καταπολέμηση της αθέμιτης κερδοφορίαςhttps://t.co/1LtZHoCjxs pic.twitter.com/dom25qr4Fv

— Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων (@MinDevGR) May 17, 2022