Η διολίσθηση της Ευρώπης σε μια οικονομική συρρίκνωση φαίνεται να έχει επιβεβαιωθεί, με τη Ρωσία να συμπιέζει τις προμήθειες φυσικού αερίου στο μπλοκ και τη βαριά βιομηχανία να αντιμετωπίζει σκληρό δελτίο τους επόμενους μήνες.
Λίγες μέρες αφότου οι Ευρωπαίοι ανάσαναν με ανακούφιση, καθώς ο ρωσικός γίγαντας φυσικού αερίου Gazprom ανακοίνωσε ότι θα ξαναρχίσει τις προμήθειες μέσω του αγωγού Nord Stream 1, στη συνέχεια ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι οι ροές θα μειωθούν ξανά. Η ανακοίνωση, με την Gazprom να λέει ότι θα ήταν για τη συντήρηση μιας τουρμπίνας κατά μήκος του αγωγού, έγινε δεκτή με δυσπιστία και καταδίκη στην Ευρώπη.
Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολόντιμιρ Ζελένσκι είπε ότι η κίνηση - η οποία θα οδηγήσει στη μείωση των ροών προς τη Γερμανία στο 20% της χωρητικότητάς της από το ήδη χαμηλό επίπεδο του 40% - ισοδυναμεί με «πόλεμο αερίου» με την Ευρώπη. Ο υπουργός Οικονομίας της Γερμανίας Ρόμπερτ Χάμπεκ είπε πως η δικαιολογία ότι η συντήρηση ήταν ο λόγος για τη διακοπή της προσφοράς ήταν μια «φάρσα».
Η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομία της περιοχής και η παραδοσιακή κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης, έχει ιδιαίτερο λόγο να ανησυχεί. Εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ρωσικό αέριο και ολισθαίνει προς την ύφεση. Η κυβέρνηση ανησυχεί ιδιαίτερα για το πώς θα κρατήσει τα φώτα αναμμένα τον χειμώνα: ο Χάμπεκ είπε τη Δευτέρα το βράδυ ότι «έχουμε μια σοβαρή κατάσταση. Είναι καιρός να το καταλάβουν όλοι», κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο τηλεοπτικό δίκτυο ARD. Τόνισε, επίσης, ότι η Γερμανία πρέπει να μειώσει την κατανάλωση φυσικού αερίου, σημειώνοντας ότι «εργαζόμαστε σε αυτό». Είπε ότι σε ένα σενάριο χαμηλών προμηθειών, το φυσικό αέριο για τις βιομηχανίες θα μειωθεί πριν από ιδιωτικές κατοικίες ή κρίσιμες υποδομές όπως τα νοσοκομεία.
«Φυσικά είναι μια μεγάλη ανησυχία, την οποία συμμερίζομαι και εγώ, ότι αυτό μπορεί να συμβεί. Τότε ορισμένες αλυσίδες παραγωγής στη Γερμανία ή την Ευρώπη απλώς δεν θα κατασκευάζονται πλέον. Πρέπει να το αποφύγουμε με όλη τη δύναμη που έχουμε», υπογράμμισε.
Εξάρτηση από τη Ρωσία
Με τη Ρωσία υπό μια σειρά διεθνών κυρώσεων ως απάντηση στον πόλεμό της κατά της Ουκρανίας, το αέριο είναι ένα όπλο που μπορεί να χρησιμοποιήσει κατά της Ευρώπης.
Η περιοχή έχει λάβει στο παρελθόν περίπου το 45% των ετήσιων προμηθειών της από τη Ρωσία και ενώ προσπαθεί απεγνωσμένα να αναζητήσει εναλλακτικές λύσεις, όπως υγροποιημένο φυσικό αέριο απο τις ΗΠΑ, δεν μπορεί να αντικαταστήσει τους ρωσικούς υδρογονάνθρακες αρκετά γρήγορα. Αν δεν αλλάξει δραματικά η κατάσταση, οι αναλυτές προβλέπουν έναν δύσκολο χειμώνα για την ήπειρο.
«Το υψηλό ενεργειακό κόστος ωθεί τη Δυτική Ευρώπη προς την ύφεση», ανέφερε η S&P Global Market Intelligence σε έκθεσή της την Κυριακή.
«Η πρόβλεψή μας του Ιουλίου ενσωματώνει ήδη ήπιες συρρικνώσεις του πραγματικού ΑΕΠ για το δεύτερο τρίμηνο στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιταλία, την Ισπανία και την Ολλανδία. Με τον πληθωρισμό να εκπλήσσει ανοδικά, οι κεντρικές τράπεζες επιταχύνουν τον ρυθμό σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής. Ενώ μια ανάκαμψη στον τουρισμό και τις καταναλωτικές υπηρεσίες θα μπορούσε να δώσει στην περιοχή μια μικρή άνοδο τον θερινό τρίμηνο, μια άλλη οπισθοδρόμηση είναι πιθανή το τέταρτο τρίμηνο δεδομένου του αναξιόπιστου ενεργειακού εφοδιασμού», αναφέρει.
«Καθαρή» ύφεση
Οι εξαιρετικά υψηλές τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας θα βλάψουν τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα στη Γερμανία και σε άλλα μεταποιητικά κέντρα. Η S&P προειδοποίησε ότι ο καταστροφικός πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας πιθανότατα θα διαρκέσει μέχρι το 2022, αποπληθωρίζοντας την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και των επιχειρήσεων σε όλη την Ευρώπη. Σημείωσε ότι η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ της ευρωζώνης προβλέπεται να επιβραδυνθεί από 5,4% το 2021 σε 2,5% το 2022 και 1,2% το 2023, πριν βελτιωθεί στο 2,0% το 2024.
Η ΕΕ συμφώνησε την Τρίτη να μεριμνήσει για φυσικό αέριο τον ερχόμενο χειμώνα σε μια προσπάθεια να απομονωθεί από περαιτέρω περικοπές προμήθειας από τη Ρωσία με τους υπουργούς Ενέργειας του μπλοκ να εγκρίνουν σχέδιο ευρωπαϊκού νόμου με στόχο τη μείωση της ζήτησης για φυσικό αέριο κατά 15% μέχρι το φθινόπωρο και την επόμενη άνοιξη. Το κατά πόσον μπορεί να επιτευχθεί η εξοικονόμηση αερίου μένει να φανεί και υπήρξε διαφωνία μεταξύ των μελών της ΕΕ σχετικά με τον περιορισμό της χρήσης φυσικού αερίου.
«Η μείωση της κατανάλωσης μπορεί να κάνει μόνο τόσα πολλά. Βασικά, υπάρχει τεράστια ζήτηση για φυσικό αέριο και ιδιαίτερα υγρό φυσικό αέριο (LNG) στην Ευρώπη. Δεν μπορεί να αποκλειστεί η ομαδοποίηση, η οποία θα επηρεάσει ιδιαίτερα τις ενεργοβόρες βιομηχανίες όπως οι αυτοκινητοβιομηχανίες, οι χημικές εταιρείες και η εξόρυξη κρυπτονομισμάτων», δήλωσε ο Simon Tucker, παγκόσμιος επικεφαλής ενέργειας, υπηρεσιών κοινής ωφελείας και πόρων στην Infosys Consulting.
«Οι χώρες της ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να κάνουν ό,τι μπορούν για να αναπληρώσουν τα αποθέματα φυσικού αερίου πριν ξεκινήσει το κρύο – αυτό σημαίνει ότι εξετάζουν κάθε δυνατό τρόπο για να μειώσουν τη χρήση ενέργειας και να βελτιώσουν τον εφοδιασμό. Βλέπουμε ήδη μεγάλη αύξηση στις αποστολές LNG από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αμερική. Ωστόσο, οι χώρες πρέπει να επιταχύνουν τον εκσυγχρονισμό των δικών τους υποδομών. Η μαζική ανάπτυξη οικιακών ενεργειακών εναλλακτικών λύσεων χαμηλών εκπομπών άνθρακα, όπως οι μίνι πυρηνικοί αντιδραστήρες και οι κοινοτικές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δεν είναι απλώς «καλό να έχουμε», είναι επιτακτική ανάγκη αν θέλουμε να βγούμε πιο δυνατοί από αυτήν την κρίση».
Με ένα τέτοιο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού υποδομών που ενδέχεται να πάρει χρόνο, η Ευρώπη είναι πιθανό να αισθανθεί περισσότερο οικονομικό πόνο στο εγγύς μέλλον.
Η πιθανότητα ύφεσης στην Ευρώπη φαίνεται τώρα «ξεκάθαρη», ανέφεραν οικονομολόγοι και στρατηγικοί αναλυτές της Citi σε σημείωμα την Τρίτη, με την απόφαση της Ρωσίας να μειώσει τις ροές φυσικού αερίου και πάλι πιθανόν να έχει «το αποτέλεσμα να ωθήσει την Ευρώπη σε βαθύτερη ύφεση».
«Καθώς συμφωνούνται τα σχέδια για τον περιορισμό της ενέργειας για το χειμώνα, αναμένουμε ότι οι αυστηρότερες χρηματοοικονομικές συνθήκες στην Ευρώπη θα προκαλέσουν πολύ χειρότερη αντίδραση στην πραγματική οικονομία, δεδομένης της στάσης στην αποταμίευση, τη μόχλευση των νοικοκυριών και τους εταιρικούς ισολογισμούς. Ο χειμώνας χτυπά την πόρτα της Ευρώπης», κατέληξε η Citi.
Υπάρχει, φυσικά, η πιθανότητα η Ρωσία να ανοίξει ξανά τις ροές φυσικού αερίου της προς την Ευρώπη μόλις ολοκληρωθεί η υποτιθέμενη συντήρηση αυτού του στροβίλου στον αγωγό Nord Stream.
«Είναι λίγο μπερδεμένο το αν αυτός θα είναι ένας σύντομος περιορισμός της τροφοδοσίας, ενώ ο επισκευασμένος στρόβιλος επιστρέφει στο Διαδίκτυο ή αν η γραφειοκρατία δεν θα επιλυθεί ποτέ εντελώς και ζούμε μόνο με 20% προμήθειες για μεγάλο χρονικό διάστημα», αναφέρουν τραπεζικοί αναλυτές της Deutsche με επικεφαλής τον Jim Reid, προσθέτοντας ότι η Ρωσία πιθανότατα αναζητά σαφέστερες εγγυήσεις για μελλοντικές εξαιρέσεις κυρώσεων για τη συντήρηση του NS1 και συναφή ζητήματα. «Αυτό πιθανότατα θα είναι δύσκολο να επιτευχθεί και οι Ρώσοι θα το γνωρίζουν αυτό. Φαίνεται λοιπόν ότι η ρωσική πολιτική θα έχει τον έλεγχο εδώ προς το παρόν», εκτίμησαν.
Οι αναλυτές της στρατηγικής πίστευαν ότι με τον αγωγό να ρέει με 40% χωρητικότητα, η Γερμανία θα μπορούσε να αντεπεξέλθει στον χειμώνα, ακόμη κι αν χρειαζόταν κάποια ελαφριά διανομή. «Στο 20% πιθανότατα θα χρειαζόσουν κάποιο αξιοσημείωτο δελτίο εκτός και αν μειώσουν τις εξαγωγές φυσικού αερίου, κάτι που θα ήταν πολύ ευαίσθητο πολιτικά», είπαν.
Εν τω μεταξύ, η δυνητικά επιβαλλόμενη μείωση κατά 15% που μόλις συμφώνησαν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ θα μπορούσε να είναι δύσκολο να εφαρμοστεί στην πραγματικότητα. «Περιμένετε να εμφανιστούν πολλά σκαλίσματα και συμβιβασμούς εάν συμφωνηθεί ένα σχέδιο που μπορεί να προχωρήσει», σημείωναν.
