Το σχέδιο νόμου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τίτλο: «Έλεγχος και προστασία του δομημένου περιβάλλοντος» υπερψηφίστηκε με διευρυμένη πλειοψηφία. Υπέρ επί της αρχής τάχθηκαν στη ψηφοφορία ΣΥΡΙΖΑ, ΝΔ, ΔΗΣΥ, ΑΝΕΛ και Ποτάμι, με το ΚΚΕ και την Χρυσή Αυγή να καταψηφίζουν, ενώ «παρών» δήλωσε η Ένωση Κεντρώων. Κατά πλειοψηφία «πέρασαν» και τα άρθρα του νομοσχεδίου.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Γιώργος Σταθάκης τόνισε πως το νομοσχέδιο καινοτομεί σε θέματα φιλοσοφίας όσο και στόχευσης, καθώς εισάγει σημαντικές τομές για την συνολική αντιμετώπιση του προβλήματος των αυθαιρέτων και της δόμησης, ενώ η αντιπολίτευση αμφισβήτησε ότι θα υλοποιηθούν οι ρυθμίσεις του.
Ο κ. Σταθάκης ανέφερε ότι το νομοσχέδιο αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου με συγκροτημένα βήματα, στοιχεία και νομοθετήματα για τον χωροταξικό σχεδιασμό, υπογραμμίζοντας πως συναρτάται με την νομοθεσία και την ανάρτηση των δασικών χαρτών και τις νομοθετικές πρωτοβουλίες που συντόμως θα αναληφθούν, για την οριοθέτηση του αιγιαλού, των παραλιών κλπ. καθώς και το κτηματολόγιο.
Όπως προανήγγειλε ο υπουργός, το επόμενο νομοσχέδιο που θα κατατεθεί στη Βουλή θα αφορά τον ενιαίο φορέα κτηματολογίου, ο οποίος και θα ενσωματώσει τους σημερινούς θεσμούς του κτηματολογίου και των υποθηκοφυλακείων και θα δημιουργήσει ένα νέο πεδίο για την ολοκλήρωση του έργου, με τον φιλόδοξο στόχο το 2020 να καλύπτεται το 70% της επικράτειας.
Ως προς το πρώτο μέρος, το νομοσχέδιο εισάγει την καινοτομία διαχωρισμού της αρχής που εκδίδει την άδεια (η πολεοδομία) από εκείνη που ελέγχει την εφαρμογή και τη διαδικασία αυτή, αρμοδιότητα η οποία μεταφέρεται στα παρατηρητήρια. Σχολιάζοντας ο υπουργός την κριτική από την πλευρά της αντιπολίτευσης περί δημιουργίας νέων γραφειοκρατικών δομών, επισήμανε πως το βήμα του διαχωρισμού ανάμεσα στην αδειοδότηση και στον έλεγχο, δημιουργεί έναν πολύ πιο αξιόπιστο τρόπο λειτουργίας της πολεοδομικής νομοθεσίας, ενώ ειδικά για το Παρατηρητήριο Δομημένου Περιβάλλοντος, ο κ. Σταθάκης τόνισε ότι πρόκειται για έναν νέο θεσμό-μηχανισμό παρακολούθησης, καταγραφής, ελέγχου, λήψης μέτρων για τη προστασία του δομημένου περιβάλλοντος σε τρία επίπεδα (στο επίπεδο της πάλαι ποτέ νομαρχίας, στο επίπεδο της Περιφέρειας και στο υπουργείο ΥΠΕΝ). «Η απάντηση λοιπόν στην κριτική αυτή, είναι ότι η αποκέντρωση έρχεται να λύσει το πρόβλημα της πολύχρονης γραφειοκρατίας και όχι να προσθέσει θεσμούς, υπαλλήλους ή δαπάνες. Ο τρόπος που θα καλυφθούν οι ανάγκες σε προσωπικό, θα προκύψει από αποδυνάμωση της αποκεντρωμένης διοίκησης, από μεταφορά προσωπικού και πόρων: Μια μεγάλη εισροή πόρων θα προέλθει από τα πρόστιμα στις αυθαίρετες κατασκευές, για τα οποία προβλέπεται πως οι πόροι θα πάνε στη Περιφέρεια και στο δήμο και το υπόλοιπο θα πάει στο Πράσινο Ταμείο».
Ως προς το δεύτερο μέρος του, το νομοσχέδιο απλοποιεί την διαδικασία έκδοσης και ελέγχου των αδειών δόμησης και ειδικότερα: Αφότου υποβάλλονται στην Πολεοδομία τα σχετικά έγγραφα, δημιουργούνται εντός μηνός οι απαραίτητες προϋποθέσεις για να ξεκινήσει η διαδικασία κατασκευής, στη συνέχεια ο έλεγχος της διαδικασίας κατασκευής όσον αφορά την συμβατότητα του κτηρίου με αυτό που υποσχέθηκε στην πολεοδομία αυτός που το κατασκευάζει (γίνεται από ιδιώτες μηχανικούς που είναι όμως στο Μητρώο των ελεγκτών δομημένου περιβάλλοντος) σε διάφορα στάδια, και από κει και πέρα, η αρχή που εξέδωσε την άδεια, χρησιμοποιεί την πάγια τακτική του δειγματοληπτικού ελέγχου.
Στη συνέχεια, είναι θέμα του παρατηρητηρίου που ασκεί τον έλεγχο, να εντοπίσει τη συμβατότητα ή μη με την κείμενη νομοθεσία, να εντοπίσει τα αυθαίρετα, να τα χαρακτηρίσει, να επιβάλει τα πρόστιμα και ούτω καθ' εξής.
«Άρα ο διαχωρισμός αυτός είναι ουσιαστικός» τόνισε ο υπουργός, ο οποίος απάντησε και στην κριτική που ασκήθηκε για το κατά πόσο αυτή η απλοποίηση της διαδικασίας θα παραγάγει νέα γενιά αυθαιρέτων.
Όπως εξήγησε ο κ. Σταθάκης:
- Πρώτον, ο μηχανικός φέρει την ευθύνη ότι θα τηρήσει αυτό για το οποίο έχει αδειοδοτηθεί.
- Δεύτερον, αν τίθεται ζήτημα ασάφειας η ανασφάλειας για τις προδιαγραφές του κτηρίου, υπάρχει ο μηχανισμός προέγκρισης. Μπορεί δηλαδή ο ενδιαφερόμενος να απευθυνθεί στην πολεοδομία και να προεγκρίνει αυτό το οποίο θεωρείται ότι πρέπει να κατασκευαστεί.
- Τρίτον, υπάρχουν ασφαλιστικές δικλίδες, όπως οι διαδοχικοί έλεγχοι, δειγματοληπτικοί και άλλοι, οι οποίοι αποτρέπουν την ιδέα ότι η απλοποίηση ταυτίζεται με την παραγωγή αυθαιρέτων. «Ίσα-ίσα, το αντίθετο: Θεωρούμε ότι η απλοποίηση θα αποδυναμώσει την δυνατότητα αυτή, ενεργοποιώντας πολύ περισσότερους θεσμούς και μηχανισμούς, οι οποίοι θα αντιμετωπίσουν αυτό το πρόβλημα» είπε ο υπουργός.
Η επόμενη καινοτομία του νομοσχεδίου κατά τον κ. Σταθάκη, αφορά τα νέα θεσμικά εργαλεία που εισάγει με την τράπεζα δικαιωμάτων δόμησης και κοινοχρήστων χώρων: «Την τράπεζα πρέπει να την δούμε στο διευρυμένο πλαίσιο που δίνουν οι δυνατότητες των δήμων. Αναγνωρίζουμε το πρόβλημα που υπάρχει και επισημάνθηκε για την Αττική και την Θεσσαλονίκη, καθώς η τράπεζα δικαιωμάτων οφείλει να αναζητά χώρους και ταυτόχρονα να κατανέμει δικαιώματα εντός του δήμου» παρατήρησε επ' αυτού ο υπουργός.
Επίσης, ο κ. Σταθάκης αναφέρθηκε στην ρύθμιση με την οποία θεσμοθετείται η ηλεκτρονική ταυτότητα του κτηρίου και η ηλεκτρονική καταγραφή των αυθαιρέτων που έχουν κατασκευαστεί μετά την 28η Ιουλίου του 2011, ημερομηνία-τομή με την οποία οριοθετείται το πριν και το μετά.
Η ηλεκτρονική ταυτότητα κτηρίου δεν είναι υποχρεωτική και θα κτίζεται κατά τη μεταβίβαση ενός κτηρίου, την κληρονομιά κοκ. Προηγούνται τα δημόσια κτήρια, για τα οποία η ηλεκτρονική ταυτότητα καθίσταται υποχρεωτική και όπου υπάρχει συνάθροιση προσώπων.
