Εγκρίθηκαν, σήμερα, οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ) 8Α και 8Β για τις περιοχές του Δικτύου Natura 2000 του Νοτίου Αιγαίου, ανοίγοντας τον δρόμο για την ολοκλήρωση της θεσμοθέτησης του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες.
Με τις νέες αυτές μελέτες, ολοκληρώνονται οι ΕΠΜ που απαιτούνται για τη σύνταξη του σχεδίου Προεδρικού Διατάγματος, ενώ καλύπτουν και τις χερσαίες εκτάσεις των μεγαλύτερων νησιών του Πάρκου που είναι ενταγμένες στο Δίκτυο Natura 2000 και εκκρεμούσαν, σε συνέχεια της έγκρισης, στο τέλος του 2025, της ΕΠΜ για το θαλάσσιο τμήμα του πάρκου.
Η έγκρισή τους συμβάλλει στην ουσιαστική θωράκιση των Κυκλάδων και μέρους των Δωδεκανήσων και την ολοκληρωμένη προστασία του μοναδικού φυσικού τους πλούτου.
Διαμορφώνεται, έτσι, για πρώτη φορά ένα σαφές, συνεκτικό και σύγχρονο πλαίσιο κανόνων για τις προστατευόμενες περιοχές στο σύνολο των Κυκλάδων, σε τμήμα των Δωδεκανήσων καθώς και στις νησίδες Φαλκονέρα και Βελοπούλα στο Μυρτώο Πέλαγος. Παράλληλα, ενισχύεται ο συνολικός σχεδιασμός προστασίας του θαλάσσιου και νησιωτικού χώρου του Νοτίου Αιγαίου.
Μέσω των ΕΠΜ καθορίζονται:
● ζώνες προστασίας,
● επιτρεπόμενες χρήσεις γης και δραστηριότητες,
● μέτρα διαχείρισης και προστασίας, με στόχο τη διατήρηση των οικοσυστημάτων και τη συμβατότητα με ήπιες ανθρώπινες δραστηριότητες.
Οι επιμέρους στόχοι προστασίας περιλαμβάνουν:
● τη διατήρηση στοιχείων του φυσικού περιβάλλοντος που είναι μοναδικά σε διεθνές, εθνικό και τοπικό επίπεδο,
● τη διατήρηση στοιχείων του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος που προσδιορίζουν την ιστορική ταυτότητα της περιοχής,
● την υποστήριξη της ανάπτυξης ήπιων ανθρώπινων δραστηριοτήτων, συμβατών με την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος,
● την ανταπόκριση της χώρας στις ενωσιακές της δεσμεύσεις για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Οι μελέτες δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία σημαντικών απειλούμενων ειδών, όπως η μεσογειακή φώκια, τα κητώδη και οι θαλάσσιες χελώνες, καθώς και στην ορνιθοπανίδα και τα ενδημικά είδη των νησίδων.
Παράλληλα, προστατεύονται ευαίσθητοι τύποι οικοτόπων, με έμφαση στα θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας, ενώ αναγνωρίζεται η υψηλή οικολογική και βιογεωγραφική αξία του νησιωτικού συμπλέγματος του Αρχιπελάγους του Αιγαίου. Οι μελέτες αναγνωρίζουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των νησιωτικών περιοχών και επιδιώκουν την αναγκαία ισορροπία ανάμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Στο πλαίσιο αυτό, διατηρούνται και υποστηρίζονται παραδοσιακές χρήσεις, όπως η γεωργία, η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία και η αλιεία, υπό όρους και ρυθμίσεις που διασφαλίζουν τη διατήρηση του τοπίου και της βιοποικιλότητας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι αναγνωρίζεται και προστατεύεται ο αγροτικός χαρακτήρας των νησιών και του παραδοσιακού νησιωτικού τοπίου. Επιτρέπεται η συντήρηση, αποκατάσταση και επανακαλλιέργεια των παραδοσιακών αναβαθμίδων και άλλων αγροτικών κτισμάτων και στοιχείων του αγροτικού τοπίου, με χρήση τοπικών υλικών και με σεβασμό στην αρχιτεκτονική φυσιογνωμία κάθε περιοχής.
Οι νέες ρυθμίσεις θέτουν, επίσης, σαφείς όρους και περιορισμούς σε σχέση με τις τουριστικές δραστηριότητες και χρήσεις, με στόχο την προστασία και διατήρηση των σημαντικών οικοσυστημάτων και ειδών που εντοπίζονται τόσο στις παράκτιες όσο και στις χερσαίες περιοχές. Αναγνωρίζεται ο τουριστικός χαρακτήρας των νησιών, αλλά η ανάπτυξή του εντάσσεται πλέον σε ένα καθαρό πλαίσιο κανόνων, ώστε να είναι συμβατή με τη φέρουσα ικανότητα των περιοχών και τις απαιτήσεις προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στη ρύθμιση της κίνησης και της αγκυροβόλησης των σκαφών, με γνώμονα την προστασία κυρίως των θαλάσσιων λιβαδιών Ποσειδωνίας. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η σταδιακή τοποθέτηση αγκυροβολίων φιλικών προς την Ποσειδωνία, σε θέσεις που θα εξειδικευθούν στα οικεία Σχέδια Διαχείρισης.
Οι ΕΠΜ 8Α και 8Β λαμβάνουν υπόψη και τη νησιωτικότητα ως κρίσιμο παράγοντα σχεδιασμού. Αναγνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες των νησιών, τις ανάγκες σε υποδομές, τις δυσκολίες σύνδεσης, αλλά και τη σημασία της τοπικής οικονομίας και της ποιότητας ζωής των κατοίκων. Με τον τρόπο αυτό, διαμορφώνεται ένα αναπτυξιακό πρότυπο συμβατό με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των νησιωτικών περιοχών και ενισχύεται η αναγκαία ασφάλεια δικαίου για τις επιτρεπόμενες δραστηριότητες.
Η ολοκλήρωση των ΕΠΜ 8Α και 8Β:
● ενισχύει την προστασία της φυσικής κληρονομιάς των Κυκλάδων και του Νοτίου Αιγαίου,
● παρέχει σαφές και ολοκληρωμένο πλαίσιο για τις επιτρεπόμενες χρήσεις και δραστηριότητες,
● συμβάλλει στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην ισορροπία μεταξύ περιβάλλοντος, τοπικής κοινωνίας και οικονομίας.
Με την έγκριση των δύο αυτών μελετών, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, υλοποιώντας τη σχετική δέσμευση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για τη δημιουργία δύο Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων σε Νότιο Αιγαίο-Νότιες Κυκλάδες και Ιόνιο, προχωρά αποφασιστικά στην ουσιαστική θωράκιση των προστατευόμενων περιοχών του Νοτίου Αιγαίου, διασφαλίζοντας ότι η προστασία της φύσης θα αποτελέσει σταθερό πυλώνα για το μέλλον των νησιών και των τοπικών κοινωνιών τους. Θέτουμε, έτσι, την Ελλάδα, πανευρωπαϊκά στην πρωτοπορία της προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
