Χωρίς ουσιαστική πρόοδο ολοκληρώθηκε η κρίσιμη τηλεδιάσκεψη που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με αντικείμενο την τύχη του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου (GSI). Στη συνάντηση συμμετείχαν οι Ρυθμιστικές Αρχές Ενέργειας Ελλάδας και Κύπρου (ΡΑΑΕΥ και ΡΑΕΚ αντίστοιχα), καθώς και ο ΑΔΜΗΕ, διαχειριστής της υλοποίησης του έργου. Παρά τις πολιτικές δεσμεύσεις της κυπριακής πλευράς, η συζήτηση έκλεισε χωρίς συμφωνία, αφήνοντας ανοιχτές κρίσιμες εκκρεμότητες και παραπέμποντας τις αποφάσεις στις επόμενες 48 ώρες.
Καίριο σημείο της τηλεδιάσκεψης αποτέλεσε η πολυαναμενόμενη απόφαση της ΡΑΕΚ σχετικά με τα τέλη χρήσης του δικτύου για το 2025. Η απόφαση αυτή κρίνεται απαραίτητη για τη συνέχιση των εργασιών, καθώς σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, χωρίς τη ρυθμιστική έγκριση δεν μπορεί να υπάρξει καμία περαιτέρω πρόοδος. Η Κύπρος δεν έχει ακόμα προχωρήσει στις απαραίτητες ενέργειες για την ενεργοποίηση του μηχανισμού ανάκτησης των δαπανών του έργου από τον ΑΔΜΗΕ, διατηρώντας το έργο σε αναστολή.
Την ίδια στιγμή, παραμένει άγνωστο το πότε θα επανεκκινήσουν οι υποθαλάσσιες έρευνες στο θαλάσσιο τμήμα μεταξύ Κρήτης και Κύπρου, γεγονός που εντείνει σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό την αβεβαιότητα για την υλοποίηση του στρατηγικής σημασίας έργου.
Ιδιαίτερα πιεστικό είναι το χρονοδιάγραμμα, δεδομένου πως η γαλλική εταιρεία Nexans, η οποία έχει αναλάβει κρίσιμο σκέλος του έργου, έχει δηλώσει ότι οι προκαταβολές που έχει λάβει επαρκούν μόνο μέχρι τα τέλη Αυγούστου. Αν μέχρι τότε δεν διασφαλιστεί νέα χρηματοδότηση, οι εργασίες θα διακοπούν. Ως εκ τούτου, η απόφαση της ΡΑΕΚ θα πρέπει να εκδοθεί το αργότερο έως το τέλος Ιουλίου, ώστε να μπορέσει να ξεκινήσει η καταβολή της συνεισφοράς για το 2025 στον ΑΔΜΗΕ. Επιπλέον, από την 1η Σεπτεμβρίου θα τεθεί σε ισχύ η απόφαση της ΡΑΑΕΥ, με βάση την οποία οι Έλληνες καταναλωτές θα αρχίσουν να επιβαρύνονται με τα αντίστοιχα τέλη.
Άξίζει να σημειωθεί πως η ελληνική πλευρά έχει ήδη ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της, με την ΡΑΑΕΥ να έχει ήδη δώσει έγκριση την επιβολή τελών ύψους 7,1 εκατομμυρίων ευρώ για την κάλυψη του κόστους του έργου, τα οποία χαρακτηρίζονται ως αμελητέα για τους καταναλωτές. Στον αντίποδα, η Κύπρος, παρότι ο υπουργός Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου έχει δεσμευτεί για ετήσια συνεισφορά 25 εκατομμυρίων ευρώ επί πενταετία, δεν έχει υλοποιήσει την αντίστοιχη απόφαση μέσω της ΡΑΕΚ. Σύμφωνα με την κατανομή του κόστους, η Κύπρος αναλαμβάνει το 63% των τελών χρήσης του δικτύου, έναντι 37% για την Ελλάδα. Η κυπριακή κυβέρνηση, επικαλούμενη το υψηλό ενεργειακό κόστος, προσανατολίζεται να καλύψει τη συνεισφορά της μέσω του συστήματος εμπορίας ρύπων, ώστε να μην υπάρξει επιβάρυνση στους πολίτες.
Παρά τις διαβεβαιώσεις του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη και του υπουργού Ενέργειας, ότι θα τηρηθούν οι κυβερνητικές δεσμεύσεις για την υλοποίηση του GSI, η απουσία συγκεκριμένων ρυθμιστικών αποφάσεων εγείρει σοβαρούς κινδύνους για καθυστερήσεις ή ακόμη και ακύρωση του έργου. Έχει επίσης ανακοινωθεί πρωτοβουλία προώθησης του GSI ως έργου πανευρωπαϊκής σημασίας, σε συνεργασία με τον Σταύρο Παπασταύρου, ωστόσο η πολιτική βούληση δεν επαρκεί χωρίς πρακτικές κινήσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προγραμματίζει νέα τηλεδιάσκεψη εντός των επόμενων δύο ημερών, στην οποία θα επιχειρηθεί η οριστική διευθέτηση των εκκρεμοτήτων. Η έκβαση αυτής της συνάντησης θα αποτελέσει καταλύτη στο αν το φιλόδοξο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κρήτης με την Κύπρο θα προχωρήσει ή θα παραμείνει στάσιμο.
